23 kuruluştan çocuk yaşta evlilik listelerinin oluşturulmasına tepki 2026-10-09 15:17:55   HABER MERKEZİ – İran’daki İnsan Hakları Aktivistleri Topluluğu ile 23 kuruluş, çocuklara ait profillerin yer aldığı “Adem ve Havva” adlı evlilik uygulamasına karşı Google ve Meta’ya çağrı yaptı. Kuruluşlar, uygulamaya erişimin ve reklamların durdurulmasını istedi.   İran’daki İnsan Hakları Aktivistleri Topluluğu ile 23 kuruluş, “Adem ve Havva” adlı evlilik uygulamasına ilişkin araştırma bulguları üzerine Google ve Meta’ya ortak mektup gönderdi.    Kız çocuklarının profilleri hesap oluşturmadan görülebiliyor   İnsan Hakları Aktivistleri Topluluğu’nun araştırmasına göre kullanıcılar, hesap oluşturmadan platformda 13-17 yaşlarındaki kız çocuklarını arayabiliyor. Araştırmada, bazı aramaların görüntülenebilen 100 profil sınırına ulaştığı ve bu yaş aralığında en az 100 profilin sistemde görünür olduğu belirtildi. Kadınların kaydı için daha yüksek bir alt yaş sınırı belirtilmesine rağmen 13 yaşındaki kız çocuklarına ait profillerin de kabul edildiği kaydedildi.   Raporda, kullanıcıların çocukları da dahil olmak üzere birinci derece yakınları adına profil oluşturabildiğine dikkat çekildi. Araştırmaya göre uygulama, eylül ayında 16 yaşındaki bir kız çocuğunun 23 yaşındaki bir erkekle evlendirilmesini “başarı öyküsü” olarak tanıttı.   Çocukların evlendirilmesinin önü açılıyor   Mektuba imza atan kuruluşlar, İran yasalarının 18 yaşın altındaki kişilerin evlendirilmesini bütünüyle yasaklamadığına işaret ederek bu tür platformların çocukların erken yaşta evlendirilmesi riskini artırdığını vurguladı. İran Medeni Kanunu’nun 1041’inci maddesine göre kız çocuklarının 13, erkek çocuklarının ise 15 yaşını doldurmadan evlendirilmesi; velinin izni, çocuğun yararının gözetilmesi ve yetkili mahkemenin onayıyla mümkün olabiliyor. Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Komitesi de daha önce İran’a asgari evlilik yaşını 18’e yükseltme çağrısında bulunmuştu.   Uygulamanın kurumsal bağlantıları   Mektupta, uygulamanın “İmam Rızai’ler Topluluğu” ile kurumsal bağlantısına da dikkat çekildi. İmza sahibi kuruluşlara göre bu oluşum, Devrim Muhafızları’nın eski komutanlarından Hüseyin Yekta tarafından kuruldu ve yönetiliyor.   İnsan Hakları Aktivistleri Topluluğu’nun araştırmasında, platformun Meşhed’deki İmam Rıza Türbesi’nin idaresiyle bağlantılı Astan Kuds Razavi ile kurumsal ve personel düzeyinde ilişkileri bulunduğu da belirtildi. Kuruluşlar, bu bağlantılar nedeniyle uygulamanın mülkiyet yapısının ve yönetiminin incelenmesini istedi.   ‘Herkes için uygun’ sınıflandırmasıyla sunuluyor   Mektupta yer alan bilgilere göre uygulama, Google Play’de “herkes için uygun” içerik sınıflandırmasıyla sunuluyor ve 100 binden fazla kez indirilmiş durumda. Uygulamanın Instagram hesabının ise yaklaşık 192 bin takipçisi bulunuyor. Kuruluşlar, platformun geniş bir kitleye ulaştığına dikkat çekerek yaş sınıflandırmasının bağımsız biçimde incelenmesini talep etti.   Google ve Meta’ya önlem alma çağrısı   Google ve Meta’nın çocuk güvenliği politikalarına atıfta bulunan kuruluşlar, çocukların “potansiyel eşler” olarak listelenmesinin ve tanıtılmasının önüne geçilmesi gerektiğini belirtti. Çocukların kimlik bilgilerinin kamuya ve arama motorlarına açık olmaktan çıkarılması, uygulamanın farklı geliştirici hesapları üzerinden yeniden yayımlanmasının engellenmesi ve arkadaşlık ile evlilik uygulamalarının yaş sınıflandırmalarının bağımsız biçimde denetlenmesi de talepler arasında yer aldı.   Kuruluşlar, Google ve Meta’dan 30 gün içinde atılan adımlara, uygulamanın çocuk güvenliği politikalarına uygunluğuna ilişkin değerlendirmelere ve benzer hizmetlere karşı alınacak önlemlere dair yanıt istedi.   Bir yılda yaklaşık 26 bin 900 kız çocuğu evlendirildi   İran İstatistik Merkezi verilerine göre 2022 yılında 15 yaşın altındaki kız çocuklarına ait yaklaşık 26 bin 900 zorla evlilik kaydedildi. Ancak son yıllarda çocuk yaşta evliliğe ilişkin verilerin düzenli yayımlanması sınırlı kaldı. 2023-2025 dönemine ilişkin kapsamlı ve güncel resmi veriler bulunmuyor.   UNICEF’in tahminlerine göre ise İran’da 20-24 yaşlarındaki kadınların yüzde 17’si, 18 yaşına gelmeden evlendirildi.