İHD altı aylık hak ihlali raporunu açıkladı 2020-08-10 14:58:57   DİYARBAKIR - İHD, son altı ayın hak ihlalleri raporunu açıkladı. Rapora göre bölgede altı ay içerisinde 14 kadın aile içinde katledildi, 20 kadın şüpheli şekilde yaşamını yitirdi.   İnsan Hakları Derneği (İHD) Diyarbakır Şubesi, bölge illerinde yılın ilk altı ayında yaşanan hak ihlallerine ilişkin raporunu açıkladı. İHD binasında gerçekleşen açıklamayı İHD Eş Genel Başkan Yardımcısı Rahşan Bataray Salman ve İHD Güneydoğu Bölge Temsilcisi Abdulselam İnceören yaptı.   ‘Acı bir çatışma tablosuyla karşı karşıyayız’   Bölgede Kürt meselesine yönelik siyasi iktidarın otoriter politikaları ve uygulamalarının hız kesmeden devam ettiği ifade edilen açıklamada, böyle bir ortamda insan hakları ihlallerinin de sistematik ve yaygın bir şekilde ağır tahribatlarla devam ettiği dile getirildi. 2020 yılındaki çatışma ortamlarına dikkat çekilen açıklamada, “Geçmişten bugüne denenmiş ancak sonuç vermemiş şiddete ve çatışmaya dayalı politikalarda ve çözüm yöntemlerinde ısrarın bir sonucu olarak, bugün bölgemizde toplumsal yaşamı derinden etkileyen korkunç ve acı bir çatışma tablosuyla karşı karşıya bulunmaktayız. İnsan hakları ihlallerinin çatışma ortamının etkisiyle tırmanış gösterdiği yine bu süreçte, hukuk anlayışında ve adalet duygusunda ciddi bir tahribat meydana gelmiş bulunmaktadır” denildi.   2020 yılının ilk altı ayında bölge kentlerinde çok sayıda hak ihlalinin yaşandığının altı çizilen açıklamada, şu ifadeler yer aldı: “2020 yılının ilk 6 ayında meydana gelen silahlı çatışma ortamında bölgemizde 14 kolluk görevlisi yaşamını yitirmiş ve 15 kolluk görevlisi de yaralanmıştır. 78 örgüt militanı yaşamını yitirirken operasyon sırasında yaşanan çatışmaların ortasında kalan 1 sivil yurttaş yaşamını yitirmiştir. Kolluk birimlerine yönelik gerçekleştirilen saldırılar sırasında ise 14 sivil yurttaş yaşamını yitirmiştir. Pandemi sürecinin başladığı ve ölümcül etkisini yüksek düzeyde artırdığı 2020 yılının ilk 6 ayında, kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkının ihlali, toplanma ve gösteri hakkına yönelik müdahaleler, işkence-kötü muamele fiilleri, sağlık hizmetine erişim hakkına yönelik ihlaller de hızından hiçbir şey kaybetmeden devam etti.   591’i ağır üzere bin 564 hasta mahpus bulunuyor   Raporumuzda, hapishanelerde ihlallerin belirgin olarak artmaya devam ettiği görülecektir. 2020 yılının ilk 6 ayında bölgede bulunan cezaevlerinde en az 441 politik mahpus, hiçbir gerekçe gösterilmeden veya politik tutumlarından sorumlu tutularak, ailelerinden uzak illerde bulanan hapishanelere sürgün edilmişlerdir. Yine 22 siyasi mahpus, cezaevinde veya nakil sırasında, cezaevi idaresinin işkence ve kötü muamelesine maruz kalmıştır. Mahpusların sağlık ve iletişim hakları ihlal edilmekte, çeşitli disiplin suçları ile tecrit ve izolasyona tabi tutulmaktadır. Özellikle sağlık hakkı ihlallerinin hala devam ettiğini, İHD Genel Merkezinin Ağır Hasta ve Hasta Mahpus Listesi 2020 verilerine göre derneğe ulaşabilen ve tespit edebildikleri kadarı ile Türkiye hapishanelerinde halen 591’i ağır hasta olmak üzere toplam 1564 hasta mahpus bulunuyor. Her fırsatta dile getirdiğimiz gibi bir kez daha, Anayasada ve yine Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelere göre işkencenin mutlak olarak yasaklandığını ve bu suçun zamanaşımına tabi olmadığını bir kez daha hatırlatmak istiyoruz.”   ‘Devletin görevi sözleşmeyi etkin uygulamaktır’   Mart ve nisan aylarında koronavirüs dolayısıyla kadına yönelik şiddetin de tırmandığına dikkat çekilen açıklamada, evde kalma sürecinde çıkarılan infaz yasası ile şiddet faili erkeklerin de serbest bırakıldığı kaydedildi. Açıklamada, pandemide erkek şiddetinin arttığına işaret edilerek, “Alternatif koruma mekanizmalarının yokluğuyla birlikte, kadına yönelik aile içi şiddetin önlenmesi amacıyla imzalanan İstanbul Sözleşmesi’nin iptaliyle ilgili tartışmalar başlatılmıştır. Artan kadın cinayetlerine yoğunlaşılması gerekirken, kadını bir nevi şiddete karşı güvence altına alan İstanbul Sözleşmesi’nden çekilme durumunun tartışmaya açılması kabul edilebilir bir durum değildir. Devletin görevi sözleşmeden çekilmek değil, maddeleri etkin olarak uygulamaktır” ifadeleri kullanıldı.   ‘Salgın göz ardı edilerek gözaltılar yapıldı’   İnsanların evlerinden dahi çıkmaya çekindiği pandemi sürecinde iktidarın “hukuk dışı icraatlarının” sürdüğü belirtilen açıklamada, “Gece yarısı veya sabahın erken vaktinde ve hijyen kuralları dikkate alınmadan, kolluk görevlileri tarafından ve köpekler eşliğinde yurttaşların evleri basılmış, salgın hastalığın göz ardı edildiği koşullarda gözaltı ve tutuklamalar yapılmıştır. Diyarbakır’da haksızca açılan soruşturmalarda 70’li yaşlarda ve ağır kronik rahatsızlıkları bulunan Barış Anneleri Rabia Kıran ve Makbule Özbek gibi çok sayıda yaşlı ve hasta yurttaşlar günlerce gözaltında kalmış, bir kısmı tutuklanmıştır” denildi.   ‘Ağırlaştırılmış tecrit derhal sona erdirilmelidir’   PKK Lideri Abdullah Öcalan üzerindeki tecride işaret edilen açıklamada, “İmralı Yüksek Güvenlikli Cezaevi’ndeki evrensel ve insancıl hukuk dışı uygulamalar ve ihlaller devam etmektedir. Sayın Abdullah Öcalan ve aynı hapishanede bulunan mahpusların haklarından mahrum bırakılma sistemi, 2020/Mart ayında gerçekleştirilen 1 aile görüşü ve Pandemi sürecinde gerçekleştirilen bir telefon görüşmesi dışında kesintisiz ve mutlak olarak sürdürülmüştür. Ağır hak ihlali olarak ifade ettiğimiz tecrit sisteminin devamı ile derin ve telafisi güç çatışma süreci ile bağlantısına dikkat çekmek isteriz. Kürt Meselesinin çözümünde diyalog ve müzakere yönteminin uygulandığı çatışmasızlık sürecinde temel aktörlerden olan Öcalan’ın, bu misyonun yerine getirilmesinin koşulları sağlanmalıdır, uygulanan ağırlaştırılmış tecrit derhal sona erdirilmelidir” sözlerine yer verildi.   ‘İhlaller önlenebilir’   Açıklamada, İHD’nin her zaman barış hakkını savunduğu ve savunmaya devam edeceği vurgulanırken, “Kürt sorununu demokratik ve barışçıl yollarla çözülebilmesi için, çatışmasızlık ortamının sağlanması gereklidir. Hayatımızdaki ihlaller, yanlış ve hatalı devlet politikalarının bir sonucudur. Bu nedenle biz insan hakları savunucuları, hayatımızdaki ihlallerin önlenebilir olduğuna inanıyoruz. İnsan hakları ihlallerinin oluşumuna yol açan politikalardan vazgeçilmesi talebinde bulunuyor, çatışmalı ortamın bir an önce son bulmasını, kalıcı bir çatışmasızlık halinin ve çözüm sürecinin yeniden müzakere edilmesini umuyoruz” denildi.   İHD’nin 2020 yılının ilk altı ayında bölgede yaşanan hak ihlalleri bilançosu şu şekilde:   Yaşam hakkına yönelik ihlaller   “* Keyfi öldürme, silah kullanma yetkisinin ihlali veya dur ihtarına uymadığı gerekçesiyle; güvenlik güçleri tarafından vurulan 1 kişi yaşamını yitirdi, 1 kişi yaralandı.   * Hapishanelerde 2 mahpus yaşamını yitirdi.   * 3 asker ve polis, intihar ettikleri iddia edilerek şüpheli bir şekilde yaşamını yitirdi.   * 2020 yılının ilk 6 ayında; 1 siyasi parti yöneticisi saldırı sonucu yaşamını yitirdi. 1 gazeteci ve 3 sağlık görevlisi gerçekleşen saldırılarda yaralandı.   * Bölge kentlerinde gerçekleşen silahlı çatışmalarda; 14 güvenlik görevlisi yaşamını yitirirken, 15’i de yaralandı. 78 silahlı örgüt militanı yaşamını yitirdi. Çatışmalar arasında kalan 1 sivil yaşamını yitirdi.   * Silahlı örgütün eylemleri sonucu 15 kişi yaşamını yitirdi, 23 yaralandı.   * 1 kişi, silahlı örgüt militanları tarafından öldürüldü.   * Sınır hatlarında 1 kişi vurularak yaşamını yitirdi. 13 kişi ise donarak ölü bulundu.   * Mayın patlamalarında 1 çocuk yaşamını yitirdi.   *3 çocuk, 12 kadın ve 4 erkek olmak üzere 19 kişi, kuşkulu bir biçimde ölü olarak bulundu.   Çatışmalı ortamda meydana gelen ihlaller   * 3 kent ve bu kentlere bağlı 13 ilçe sınırlarında bulunan onlarca bölgeyi kapsamına alacak şekilde toplamda, 8 kez özel güvenlik bölgesi ilanları gerçekleşti. Bazı bölgelerdeki ilanlar, periyodik şekilde uzatıldı.   * 3 kent merkezi ve bu kentlere bağlı 3 ilçede bulunan 62 köy/mahalle ve bu köy/mahallere bağlı bulunan onlarca mezrayı kapsamına alacak şekilde toplamda, 7 kez sokağa çıkma yasağı ilan edildi.   * Yaşamını yitiren 1 örgüt militanına ait cenaze, PTT aracılıyla kargoyla ailesine gönderildi.   * Yaşamını yitiren örgüt militanlarının defin edildiği mezar/mezarlıklar, en az 8 kez tahrip edildi.   * 40 kişiye ait olduğu tahmin edilen kemiklerin olduğu bir toplu mezar bulundu.   Kadınların yaşam haklarına yönelik ihlaller   * 20 kadın intihar etti, 1 kadın da intihar teşebbüsünde bulundu.   * 14 kadın aile içi şiddet sonucu katledildi, 13 kadın ise maruz kaldığı şiddet sonucu yaralandı. 1 kadın cinsel saldırıya maruz kaldı.   * 8 kadın toplumsal yaşamda saldırı sonucu katledildi, 6 kadın ise maruz kaldığı şiddet sonucu yaralandı. 4 kadın cinsel saldırıya maruz kalırken, 1 kadın ise fuhuş yapmaya zorlandı.   Çocukların yaşam haklarına yönelik ihlaller   * 3 çocuk intihar etti.   * 1 çocuk aile içi şiddet sonucu katledildi, 2 çocuk cinsel istismara maruz kaldı.   * 3 çocuk toplumsal yaşamda maruz kaldığı şiddet sonucu katledildi, 4 çocuk ise yaralandı. 204 çocuk cinsel istismara maruz kaldı. 2 çocuk okulda şiddet gördü.    İşkence yasağına yönelik ihlaller   * En az 2 kişi gözaltında işkenceye ve kötü muameleye maruz kaldı.   * 61 kişi gözaltı yerleri dışında (sokak-ev baskını) işkence ve kötü muameleye maruz kaldı.   * 22 mahpus, cezaevinde işkence ve kötü muameleye maruz kaldı.   * 7 kişi güvenlik güçlerinin ajanlık dayatmalarına maruz kalırken, 22 kişi de tehdit edildi.   Kişi özgürlüğü ve güvenliğine yönelik ihlaller   * 16’sı çocuk 769 kişi gözaltına alındı.   * 2’si çocuk 132 kişi tutuklandı.   * 8 kişi hakkında ev hapsi verildi.   * 638 ev/işyeri baskını yapıldı.   Düşünce, ifade ve örgütlenme özgürlüğüne yönelik ihlaller   * 17 soruşturma dosyasında 33 kişi hakkında soruşturma başlatıldı.   * 7 dava dosyasında 71 kişi hakkında dava açıldı.   * Aralarında siyasetçi, gazeteciler ve kamu emekçilerinin de bulunduğu 11 dosyada 121 kişi hakkında değişik hapis ve para cezaları verildi.   * 2 siyasi parti binası, 2 dernek, 1 belediye binası saldırı veya baskına uğradı. 1 Siyasi oluşum (Demokratik Toplum Kongresi) kapısı savcılık talimatıyla mühürlendi.   * Güvenlik güçleri tarafından 7 toplumsal gösteri veya açık hava toplantısına müdahale edildi.   * Toplantı veya gösteriler, kimi kentlerde süresiz, kimi kentlerde ise 15 günde bir ya da her ay yenilerek yasaklandı. 2020 yılının ilk 6 ayında 28 kez yasaklama kararı açıklandı.   Hapishanelerdeki hak ihlalleri   * 441 mahpus, gerekçe gösterilmeden sürgün/sevk edildi.   * 35 mahpus sağlık hakkı ihlaline maruz kaldı.   * En az 14 mahpus tecrit ve izolâsyona maruz kaldı.   * En az 4 mahpus hakkında soruşturma başlatıldı.   Ekonomik ve sosyal haklara yönelik İhlaller   * Güvencesiz çalışma koşulları sonucu meydana gelen iş kazalarında; 6 işçi yaşamını yitirdi, 2 işçi yaralandı.   * 418 kişi işten çıkarıldı. 17 kişi görevinden alındı. 3 Kamu çalışanı sürgün edildi   * 2020 yılının ilk 6 ayında da HDP’li belediyelere yönelik kayyım atamaları yapıldı. 13 Belediyeye, 10 Belediye Meclis üyesine kayyım atandı.”