Şırnak Cezaevi’ne ilişkin hak ihlalleri raporu açıklandı  

2020-10-02 14:23:31


	 

	ŞIRNAK - Şırnak T Tipi Kapalı Cezaevi’nde yaşanan hak ihlallerine ilişkin hazırlanan rapor kamuoyuyla paylaşıldı.  

	 

	İnsan Hakları Derneği (İHD) Şırnak Şubesi Cezaevi Komisyonu, Özgürlük İçin Hukukçular Derneği (ÖHD) Şırnak Temsilciliği, Şırnak Barosu Cezaevi İzleme Komisyonu ve Türkiye İnsan Hakları Vakfı (TİHV) Cizre Şubesi öncülüğünde hazırlanan Şırnak T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’na ilişkin hak ihlalleri raporu yazılı bir açıklama ile kamuoyuyla paylaşıldı.

	 

	Kurumların hazırlamış olduğu hak ihlalleri raporunda tutsaklar ile yapılan görüşmelere ilişkin şunlar yer aldı:

	 

	“* Görüşülen mahpuslardan Saadet İdin, 2 kişi ile aynı odada kaldığını, Halime Cin’in yaşlı ve tansiyon hastası olduğunu, Şırnak T Tipi Hapishanesinin acil hallerde müdahale edilecek imkanlara sahip olunmadığını, Leyla Direkçe’nin ise böbrek ve göğüs hastası olduğunu, yakın zamanda kan testi verdikten sonra test akıbetini sorduğunda verdiği kan örneklerinin kaybolduğu şeklinde cevaplandığını, hapishanenin muhattapsız ve gayri resmi şekilde işlem yaptığını, revir ve su problemlerinin ortak olarak sürdüğünü tarafımıza iletmiştir. Ayrıca kendisinin hapishane öncesinde geçirdiği kısmi felç nedeniyle sağ kolunu kullanamadığını, kimi konularda arkadaşlarından yardım aldığını, ciddi günlük aktivitelerini zorlayıcı derecede baş ağrıları geçirdiğini, fizik doktoruna göründüğünü, hastaneye sevk edildiğini ancak sevk dönüşü karantina uygulamasının tek başına yapılıp yapılmayacağının belli olmaması, kendisinin tek başına kendi ihtiyaçlarını gidermekte zorlanması nedeniyle bu sevki beklettiğini ifade etmiştir.

	 

	* Şırnak Hapishanesinde 1 yıla yakındır su problemi yaşandığı, bunun suyun hiç gelmemesi veya gelme saatinin azaltılması şeklinde gerçekleştiği, kendilerine haftada 2 gün 1’er saat sıcak su verildiği odadakilerin sayıca (9, 16, 17 vd) çok olmasından kaynaklı duş dahi alınamadığını, su sorununun çözülmesinden yana kendilerine bilgi de verilmediğini, belirsizliğe neden olunduğunu, su kesintisinin kimi zaman anonsla bildirilse de çoğunlukla bildirilmeden kesildiğini, bu nedenle hazırlıksız yakalandıklarını ortak şikayet konusu olarak iletilmiştir.

	 

	* Revire çıkma halinde yeterli sağlık muayenesi ve tedavi almama veyahut revire çıkarılmama ortak şikayet konusu olmuştur. Revire çıkma taleplerinin gerekçesiz şekilde bekletildiğini, revire çıktıktan sonra tedavilerin ilgili doktor uzmanlık gerektirdiği için yerine getirilemediği, sevklerin ise beklediği, ilaç verme şeklinde revir işlemi yapıldığı, ilaç ücretinin kendilerinin hesabından karşılandığını belirtmişlerdir.

	 

	* Covid-19 pandemisi kapsamında alınan tedbirlerin yetersizliği tüm mahpuslarca ortak şikayet ve kaygı nedeni olmuştur. Gerekli temizlik ve tıbbi malzemenin kendilerine verilmediğini, dezenfektan alma taleplerinin red olduğunu, suların olmaması nedeniyle gerektiği şekilde kişisel hijyenlerini sağlayamadıklarını, kantinden talep edilen malzemelerin ise tedarik gerekçesiyle az veya geç verildiği bunun da sağlık konusundaki kaygılarını arttırdığını, bu konudaki şikayet ve taleplerinin ise sözlü olarak 'mesnetsiz, gerçeğe aykırı' oldukları söylenerek ciddiye alınmadığını belirtmişlerdir.

	 

	* Şırnak T Tipi Hapishanesinin uzun zamandır devam eden kitap bulundurma hakkının sınırlandırılması uygulamasının devam ettirildiği her mahpusun en fazla 6 kitap bulundurabildiği bunun da 3 ayda bir değişim hakkının verildiği belirtilmiştir.

	 

	*Covid-19 kapsamında alınan tedbirlerden biri olarak aile görüşlerinin hafta ve kişi bağlamında sınırlanmış olmasına rağmen yapılan aylık görüşmelerin de 1 saat olarak değil 40-45 dk civarında tamamlatılarak sonlandırıldığını belirtmişlerdir.

	 

	* Mahpuslar kapalı zarfta dilekçe verilmesinin 1 buçuk ay kadardır zorunlu hale getirildiğini, zarfın kendilerinde olmayıp kantinden satın almak zorunda kaldıklarını, bir konuda cevap alamadıkları için birden fazla dilekçe verdiklerini, kapalı zarf zorunluluğundan sonra hapishanesindeki kişilerin “birbirini şikayet”  adı altında türlü türlü dilekçeler verildiğini iletmişlerdir.

	 

	* Gönderilen mektupların geç verildiğinden (kimi zaman 1 ay kadar) şikayetçi olduklarını, nedeninin sorulduğunda PTT’den kaynaklı gecikme olarak söylense de hapishane genelinde benzer gecikme yaşanmaması nedeniyle Hapishaneye ulaşma sonrasında kasıtlı olduklarını geç verildiğini düşündüklerini,mektup tesliminin de düzensiz olduğunu, kimi zaman gündüz kimi zaman akşam saatlerinde teslim edildiğini iletmişlerdir. Yazılan mektupların keyfi olarak engellendiği, kendilerine iade edildiği mahpuslar tarafından ortak olarak ifade edilmiştir.

	 

	* Mahpuslar kendilerine Yeni Yaşam gazetesi verilmediğini ifade edilmiştir.

	 

	* Mahpusların tümü kantin fiyatlarının pahalılığından ve gelen malzemelerin (defter, fotoğraf albümü gibi) kalitesizliğinden, verilen kantin isteklerinin tümünün bir kere de karşılanmadığından kantinde yeterince tedarik olmamasından kaynaklı bekletilmesinden şikayet etmiştir. Ailelerin gönderdiği fotoğraf albümünün-boş-, kırtasiye malzemesi veya kantinde bulunan kese şeklinde lifi kullanmak istemeyip ailenin gönderdiği liflerin de duş lifinin kantinde tedarik imkanı olduğu gerekçesiyle iade edildiği eklemişlerdir. Kantinde tedarik edilmeyen kırtasiye malzemesi (A4, defter, kalem vb) ihtiyaçların aileler tarafından gönderilmesi halinde de iade edildiğini bu durumun birçok ihtiyaç halinde aynı şekilde tekrarlandığı ifade edilmiştir.

	 

	* Şırnak T Tipi Kapalı Hapishanesinde genel olarak sosyal aktivitelerin kısıtlı kullanıldığı, Covid-19 sonrasında ise kullandırılmasının durdurulduğu, sadece spor aktivitesine sınırlı sayı ve süreyle izin verildiği aktarılmıştır."

	 

	Kurumların Şırnak T Tipi Kapalı Cezaevi İdaresi ile yaptıkları görüşmede ise şunlar yer aldı:

	 

	“*Su sorununu Şırnak geneli sorun olduğu, çözülmesinin sadece kendi insiyatiflerinde olmadığı Belediye ile görüşüldüğü, su gelmesi halinde depolarının doldurulması şeklinde çözümler bulunduğu, Mart ayından itibaren yeni hat bağlantısı yapıldığı ancak sorunu çözülemediği, lojmanların da aynı zamanda susuz kaldığı 2 haftadır düzenli verilen suyun depoyu doldurmaya yettiği ancak 2 gündür yeniden kesildiği, sıcak su konusunda ise haftada 2 kez 2 saat şeklinde verildiği,

	 

	* Dilekçe/şikayet hakkının engellenmesi, cevap verilmemesi hakkında ise talep ve şikayetlerin yazılı olarak alındığı haftada bir gün kurul toplanarak talepler hakkında gerekli kararlar verdiği, sürüncemede bırakılan başvuru olmadığı, kabuk olan taleplerin yerine getirildiği, gelmeyenlerin ise ret kararı alındığı, mahpusların ret kararlarını almadıkları, tebliğ almadıkları için de infaz koruma memurları tarafından altına imzadan imtina etti notu düşürdüklerini, oda değişim taleplerinin son aylarda çok arttığı, pandemi nedeniyle karşılanamadığı, talepleri kurulun değerlendirdiği,

	 

	* Değişim isteyenlerin B13 nolu bir odaya alındıkları ve odalara dağıtılacakları, hasım kişi olup olmadıkları gibi nedenlerle değişim talebinin idare tarafından da araştırıldığı, gerekli görülürse izin verildiği,

	 

	* Kantin fiyatlarının hapishane saymanı tarafından Adalet Bakanlığı’nın belirlediği malzemeler ve fiyat listesi olduğunu, dışarıya göre daha uygun olduğunu dahi düşündüklerini,  sadece tütün konusunda kalite sorunu yaşandığını bunun da çözüldüğü’ şeklinde durum hakkında açıklama yapılmıştır.”

	 

	Kurumların yaptığı tespit ve gözlemler ise şu şekilde:

	 

	“* Cumhuriyet Savcısı ile görüşme esnasında çözüm odaklı yaklaşım sergilendiği ifade edilerek iki gündür (27.09.2020-28.09.2020 tarihlerinde) Hapishanede olduğu, mahpuslarla görüştüğü, hiçbir mahpusun kötü muamele, darp şikayetinin olmadığı ifadesine karşın görüşülen mahpus koğuşlarıyla (B2, B7, B9, B12) ile görüşülmediği mahpusların verdiği bilgilerden anlaşılmıştır.

	 

	* Şırnak T Tipi Hapishane İdaresinin Covid-19 salgını öncesi görüşmeyi reddettiği mahpuslarla Mart 2020 sonrasında Covid-19 gerekçesiyle tamamen görüşme yolunun ortadan kalktığı İdare ile yapılan görüşmede yetkililer tarafından da teyit edilmiştir. Buna karşın dilekçelerin arttığı ancak cevap verilmediği iddialarının ciddi ve yoğun olduğu gözlemlenmiştir.

	 

	* Yazılan dilekçelerin işleme konulmaması, cevap verilmemesi, kaybolduğu şeklinde cevaplar verilmesi, akıbetleri hakkında habersiz kalmalarının ortak ve sürekli olarak uygulanması dilekçe hakkının hak arama özgürlüğünün ihlali mahiyetindedir.

	 

	* Mahpuslar Covid-19 salgınına karşı yetersiz tedbir alındığını, gerekli temizlik malzemelerine erişim olmadığını, su sorununun kaygılarını arttırdığını belirtmektedir.

	 

	* En temel ihtiyaçlardan olan su ihtiyacının uzun süredir çözümlenememesi sağlık hakkının ihlali boyutuna vardırılmıştır. Bu konuda Savcılık ve İdare ile görüşmeler devam ettirilecektir. Mahpusların kişisel temizlik ve COVİD_19 ve genel sağlıklarının korunabilmesi için acilen temizlik malzemesine erişim sağlanmalı öncelikli olarak su sorununun çözülmesi gerekmektedir.  

	 

	* Şırnak T Tipi Kapalı Hapishanesinde keyfi gayri resmi uygulamaların yoğun olduğu, resmiyet ve akıbet konusunda ciddiye alınması gereken uygulama Covid-19 ile beraber yoğunlaşmıştır. Rutin işleyiş halini alan keyfi uygulamaların mahpuslara getirilen sınırlamaların ortadan kaldırılabilmesi için başvuruların yapılması gerekmektedir.

	 

	* Sağlık hakkına erişiminde (revir-hastane sevki, bekletilme, 24 saat sağlık hizmeti gibi) ve tedavi süreçlerinde yaşanan aksaklıklar tarafımızca teyit edilmiş olup ilgili kurumlara ulusal ve uluslararası mevzuattan kaynaklanan yükümlülüklerini usulüne uygun şekilde yerine getirilmesi çağrımızı yineliyoruz.

	 

	Açıklamanın sonunda ise kurumlar olarak tüm bu ihlallerin takipçisi olunacağı vurgulandı.