‘Olmadı Türkiye’: Kadınlar Meclis’teki koltuklara geliyor! 2022-12-27 09:11:47     Marta Sömek-Gülistan Dursun   İSTANBUL - Cumhuriyet tarihi boyunca Türkiye’nin 20 ilinden hiç kadın milletvekili çıkmamış olmasına karşı kadınların siyasete katılımını arttırmak için “Olmadı” başlıklı kampanyalarının startını veren KA.DER’in Başkanı Nuray Karaoğlu, “Meclis’teki erkeklere sesleniyoruz, o koltukların yarısı bizim. Kadınlar geliyor. Koltukların yarısı olan kadınlar bu seçim döneminde kararlı, ısrarlı” dedi.   1997 yılından bu yana kadınların siyasette eşit temsili için mücadele eden KA.DER (Kadın Adayları Destekleme Derneği), Türkiye’nin her ilinden daha çok kadın aday ve milletvekili çıkması için yeni kampanyasının startını verdi. Türkiye’de kadınların seçme seçilme hakkını kazandığı 1934 yılından bu yana yapılan genel seçimlerde aday olan ve Meclis’e giren kadın-erkek milletvekili dağılımını inceleyen KA.DER’in tespit ettiği sonuçlara göre, Türkiye’nin tam 20 ili 100 yıllık Cumhuriyet tarihi boyunca Meclis’e hiç kadın milletvekili göndermedi.   20 ilin ‘Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Karnesi’   Hiç kadın milletvekili çıkarmayan Adıyaman, Ardahan, Artvin, Bayburt, Burdur, Erzincan, Giresun, Gümüşhane, Karabük, Karaman, Kilis, Kırıkkale, Kırklareli, Kırşehir, Nevşehir, Niğde, Osmaniye, Rize, Sinop ve Yozgat’ın Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Karnesi’ni de çıkaran KA.DER, bu iller özelinde kadınlara tanınmayan temsil hakkının nedenlerine ilişkin veri bazlı yorumlar ve öneriler geliştirdi. 2018 seçimlerinden sonra ülke çapında Meclis’e giren kadın milletvekili oranının ise yalnızca yüzde 17,2 olduğu sonucuna ulaşan KA.DER, kadınların toplumsal hayatta adil imkanlara kavuşmasının siyasette kadın-erkek eşitliğiyle mümkün olduğunu ve bu hedefe ulaşmanın da ancak daha çok kadın milletvekili ile sağlanabileceğini savunuyor.   ‘Olmadı’ kampanyasının startı verildi Bu hedefle, hem kamuoyunda hem de siyasetteki “karar mekanizmaları” üzerinde baskı kurmak amacıyla “Olmadı Türkiye” başlığı ile kampanya başlatan KA.DER, 2 Aralık günü gerçekleştirdiği toplantı ile tanıtım çalışmalarına başladı. KA.DER Başkanı Nuray Karaoğlu, kampanyalarına ilişkin JINNEWS’e konuştu.   Kadınlar 20 ilde görülmedi!   25 yıldan beridir siyasette ve tüm karar alma mekanizmalarında daha fazla kadının olması için KA.DER’in mücadele yürüttüğünü söyleyen Nuray, siyasetteki egemen kurumlar ve hükümet organlarındaki erkek egemen yapıda kadınların neredeyse hiç olmadığını vurguladı. “88 yılda, kadınların Meclis’e milletvekili olarak hiç gönderilmediği 20 il var” diyen Nuray, bu 20 ilin kadınları görmezden geldiğini ve bunun artık değişmesi gerektiğini belirtti. Nuray, KA.DER’in de kadınların temsilinin nasıl kurumsallaştırılacağı ve bu illerde nasıl tesis edileceği konusunda çalışmaya başladığını ifade etti.   Kadınlara neden ‘var olamadıkları’ anlatılacak   Çalışmalarına ilk olarak Kırklareli kentinden başlayacaklarını paylaşan Nuray, “Kırklareli biraz daha konservatif yapının yumuşadığı, kadının kamusal alanda olmasına alışkın olunduğu bir il. Ama buna rağmen kadın milletvekili çıkarmamış. İlk olarak buradan başlayacağız. Yerel yönetimdeki kadınlara, akademisyenlere, siyasi arenada var olmak isteyen kadınlara neden var olamadıklarını anlatıp onları güçlendirmeyle ilgili toplantı yapmayı hedefliyoruz” dedi. Yine Adıyaman’ın da milletvekili sayısının geçtiğimiz seçimlerde 4 AKP, 1 CHP milletvekili olduğunu aktaran Nuray, “Her il öyle değil bazen farklı partilere dağılmış olabiliyor. Bazı illerin tamamı AKP’de. Örneğin Kırklareli’de 2 AKP, 3 CHP milletvekili çıkmış. Bunun yanı sıra Sinop’ta ve Yozgat’ta 1-1 diye dağılmış.  Ama çoğu kümülatifte baktığımızda AKP’nin önde olduğunu görüyoruz” değerlendirmesini yaptı.   ‘Eşit temsiliyetin sağlandığı parti HDP’   Meclis’te en fazla kadın milletvekiline sahip olan partinin AKP olduğunu söyleyen Nuray, “Ama eşitlikçi bir yapıda kadın ve erkeğin eşit şekilde temsil edildiği parti HDP. Çünkü eşbaşkanlık sistemi var ve kadınların ciddi bir var olma mücadelesi vardı. Kadın Meclisleri yapılanmalarıyla kendi kararlarını alıp oradaki erkek egemen yapıya kendilerini kabul ettirebildi kadınlar” sözleriyle HDP’nin eşit temsiliyet sergilediğine işaret etti. Nuray, “AKP’nin ağırlıklı olduğu illerde kadın milletvekili çıkarılmaması AKP’nin kazandığı illerle karşılaştırıldığında daha az olduğunu ortaya çıkarıyor. Kadın bilincine sahip, toplum ve dünyanın, kırılgan grupların sorunlarına duyarlı ve bunlar için çözüm üreten, sözünü buradan yükselten kadınlar olmalı” ifadelerini kullandı.   ‘Veriler kadınların öncelenmediğini doğruluyor’   Elde ettikleri veriler kapsamında bazı illerde kadın sığınağının hiç olmadığını da aktaran Nuray, “Çoğunda Kadın Danışma Merkezleri’nin olmadığını görüyoruz. 20 il içinde yalnızca Erzincan’da ve Kırşehir’de Kadın Dayanışma ve Toplum Merkezi var. Eşitsizliklerin bu şekilde olduğu bir ilde, kadınların da öncelenmediğini bu başlıklar doğrulamakta. Toplam sığınak sayısı, nüfusu yüz bini aşan yerlerde. Yerel yönetimlerin çoğunda birer tane olduğunu görüyoruz ama hiç olmayan da var. Bu da bize kadın bakış açısının yerel yönetimler tarafından benimsenmediğini göstermekte” diye konuştu. İllere göre okuma yazma oranlarını da değerlendirdiklerini kaydeden Nuray, “Okuma yazma oranı yüksek olmasına rağmen bir kadın milletvekili çıkarmamasının nedeni aslında köklü bir ataerkil sistemle mücadele ettiklerini, o kültürel kodları kıramadıklarını gösteriyor” şeklinde konuştu.   Ataerkil sistem ve kültürel kodlar…   Öte yandan 20 ilde kayıtlı olan kadın istihdam oranlarının çarpıcı bir şekilde düşük olduğunu kaydeden Nuray, “Nedeni ise aslında kadınların kamusal alanda kendilerini gösterme şanslarının çok yüksek olmadığını gösteriyor” dedi. Kız çocuklarının ise okullaşma oranının yüksek olduğunu belirten Nuray, “Ancak siyasette temsile gelince ya da istihdamda kadın olmasına gelince, kadının adının olmadığını görmekteyiz. Kadınlar olarak daha kült problemlerimizin olduğunu, toplumsal, yerleşmiş olan kültürel kodlar ve ataerkinin orada kırılamadığını gösteriyor” ifadelerini kullandı.   Kadınlar üzerindeki ‘hiçleştirme’ çabaları   Kadınlar üzerinden yürütülen politikaların yalnızca bu 20 kente özgü olmadığına dikkat çeken Nuray, “Bu yaygın politikalar tüm kadınlar üzerine yürütülen politikalar. Saydığımız nedenlerden dolayı hala bu bariyerleri aşamamalarından kaynaklanan nedenler. Aşma konusunda cesaretlenememesinden kaynaklanan problemler var. Kadının yoksulluğu, yoksunluğu konusunda ya da giydiğinden, sürdüğü rujdan ilerleyerek kadınlar üzerinde hiçleştirme çabalarının yine kadınlar üzerinde baskı unsuru olarak da geri döndüğünü biliyoruz” yorumunu yaptı. Meclis’teki kadın milletvekili sayısının rakamsal olarak AKP’de daha fazla olduğunu yineleyen Nuray, “Ama eşitlikçi olarak değerlendirdiğimizde HDP’de. Sayının çok olması, kümülatifte kadınların yararına bir sonuç çıkması anlamına gelmiyor. O nedenle her partide nitelikli çoğunluğun artması gerektiğini söylüyoruz. Parti ayrımı yapmadan bütün kadınların ve kırılgan grupların ihtiyaçları doğrultusunda politikalar biçtirmelerini ve bunun savunuculuğunu yapmalarını kadınlardan bekliyoruz” diye ekledi.   20 ildeki yapıya seslendiler: ‘Olmadı Türkiye!’   “Siyasi partilerdeki geleneksel ataerkil yapının arkasında saklanan erkekler için siyasi parti kanununun değişmesi gerekir” ifadelerini kullanan Nuray, “Peki HDP uzayda olan bir parti mi? Türkiye’de aynı siyasi partilerin kanununa tabi bir parti. HDP yapabiliyorsa bunu tüm siyasi partiler yapabilmeli. Hatta tüm siyasi partiler bunun eksikliğini görüp düzenlemek adına hangi kanun değişmesi gerekiyorsa, kanunun değişmesi adına ön ayak olmalıdır” şeklinde konuştu. Yerleşik siyaset düzleminin değişmesi gerektiğine işaret eden Nuray, “O nedenle kadınlar yaşam alanları ve doğaya sahip çıkmak, çocuklara uygulanan cinsel istismara karşı çıkmak, barışçıl bir dünya için hayvanların sağlıklı ve yaşam haklarına saygı duyarak yaşaması için kadınların ihtiyaçlarının görülmesi ve eşit vatandaşlık ilkesiyle hareket edilebilmesi için siyasette olmak istiyor” diye belirtti. Kadınların siyasette var olamamasının en önemli nedeninin, kadına “set çeken zihniyet” olduğunu vurgulayan Nuray, “O nedenle biz de bu 20 ildeki yapıya seslenerek, ‘Olmadı Türkiye’ daha sonra ‘Olmadı Erzincan, Adıyaman, Ardahan diyerek illeri sıralamaya çalışıyoruz” dedi.   ‘Tüm kadınlarla sürecin takipçisi olacağız’   Kampanyaları kapsamında birçok etkinlik ile ziyaret gerçekleştirdiklerini ve büyük bir ilgi gördüklerini de söyleyen Nuray, “Seçimlerde de kadınları aday göstermeyen ya da aday gösteriyormuş gibi yapıp seçilemeyecek sırada yer alan durumları ifşa edeceğiz. Çünkü o kadınlar her seçim döneminde adaylaşıp görmezden gelinmekte” sözlerini kullandı. Seçim çalışmalarında aday olacak kadınlar ile süreci birlikte takip edeceklerini belirten Nuray, “Seçimlere yaklaşırken, ‘ilk beştesin’ diyen bu erkekler seçim yaklaşınca 10-15’inci sırada yer veriyor. Her siyasi partinin seçimler sırasındaki, bildirgelerde kadınlara ne kadar yer verdiğini, kaç kadın aday gösterdiklerini, nerelerden gösterdiklerini, hangi sıralardan gösterdiklerinin bütün kadınlarla birlikte takipçisi olacağız ve duyuracağız” cümlelerini kullandı.   ‘Eşitlik sağlanmadan mücadelemizi bırakmayacağız!’   Kadınlar ve KA.DER olarak hedeflerinde kararlı olduklarının altını çizen Nuray, “Meclis’te eşitlik sağlanmadan ve 20 ilde kadın temsili olmadan mücadelemizi bırakmayacağız. Meclis’teki erkeklere sesleniyoruz, o koltukların yarısı bizim. Kadınlar geliyor. Koltukların yarısı olan kadınlar bu seçim döneminde kararlı, ısrarlılar. KA.DER olarak da mücadelelerinin arkasındayız” mesajını verdi.