İZMİR - İHD İzmir Şubesi’nin açıkladığı 4 aylık rapora göre, 12 ilde kadına yönelik 141, çocuğa yönelik 62, mültecilere yönelik 5 bin 901 hak ihlali ile toplamda 8 bin 283 hak ihlali yaşandı.

 

İnsan Hakları Derneği (İHD) İzmir Şubesi Ocak, Şubat, Mart ve Nisan aylarını kapsayan Ege Bölgesi hak ihlalleri raporunu, dernek binasında yaptığı basın toplantısı ile açıkladı. İzmir, Aydın, Denizli, Manisa, Uşak, Afyon, Kütahya, Antalya, Burdur, Muğla, Balıkesir, Isparta illeri baz alınarak hazırlanan rapora göre Ege Bölgesi’nde toplam 8 bin 283 hak ihlali yaşandı. Yerel ve ulusal basın taramaları, derneğe yapılan başvurular, tutsak mektupları, tutsakların telefon üzerinden ilettikleri bilgiler ışığında hazırlanan rapora göre kadına yönelik 141, çocuğa yönelik 62, doğaya yönelik 44, mültecilere yönelik 5 bin 901 hak ihlali yaşandı.

 

‘Düşünce ve ifade özgürlüğü alanında toplamda 201 hak ihlali’

 

Eylem ve etkinliklerin salgın veya Valilik emri gerekçesiyle yasaklandığı, kendini polis olarak tanıtan kişilerin tehdit ve ajanlık tekliflerinin devam ettiği bilgisinin yer aldığı raporda koronavirüs salgınına ilişkin twit atanların gözaltına alındığı belirtildi.  Raporda,  “116 kişi gözaltına alınmış, 19 kişiye psikolojik baskı ve tehdit uygulanmış, 1 kişi tutuklanmış, 7 kişiye ajanlık teklifinde bulunulmuş, ajanlık teklifi dayatılan bir kişi İHD’ye başvurmaması hususunda tehdit edilmiş, 1 kişiyle polis kendisini farklı tanıtarak iletişime geçmeye çalışmış, ölüm orucundaki Mustafa Koçak ile ilgili basın açıklaması yapmak isteyen 9 kişiye, Lastesis gösterisi ile ilgili 25 kadına dava açılmış, 5 eylem veya etkinlik yasaklanmış, sosyal medyada Covid-19 ile ilgili paylaşım yapıldığı gerekçesiyle 14 kişiye adli işlem yapılmış, Covid-19 paylaşımları nedeniyle İzmir Tabip Odası sosyal medya hesabı engellenmiş, İzmir Barosu Devlet Bahçeli tarafından ve 23 Nisan programı gerekçesiyle sosyal medyada tehdit edilmiştir” bilgileri yer aldı. 

 

‘Kadına yönelik 141 hak ihlali’

 

Kadına yönelik şiddetin eve kapanma sürecinde daha da arttığı kaydedilen raporda, Hakim ve Savcılar Kurulu’nu 30 Mart tarihinde, 6284 sayılı yasa ile esnek uygulama kararı aldığı hatırlatıldı. Böylece yasanın kadınlara sağladığı kısmi korumanın da ortadan kaldırıldığına işaret edilen raporda, verilerin gerçekte çok daha fazla olduğunun altı çizildi. 

 

Derneğe yansıyan veriler ise raporda şöyle kaydedildi: “25 kadın darbe maruz kalmış, 10 kadına taciz ve tecavüzde bulunulmuş, 1 kadın hakkında medya yolu ile cinsiyetçi haber yapılmış, 17 kadın şüpheli şekilde hayatını kaybetmiş, 22 kadın erkeklerce öldürülmüş, 1 kadın kaçırılmış, 6284 sayılı kanunun uygulanmaması nedeniyle 1 kadın hakkında ölüm ihbarında bulunulmuş, 3 kadın cinayetiyle ilgili haksız indirim uygulanmış, 1 kadın berdel ile zorla evlendirilmiş, 14 kadın tehdit edilmiş, 46 kadın fuhşa zorlanmıştır.”

 

‘Çocuğa yönelik 62 hak ihlali’

 

Çocuğa yönelik hak ihlallerinin de arttığına yer verilen raporun devamında istismar faillerine dönük affın gündeme gelmesiyle ‘çocuk’ tanımının değiştirilmeye çalışıldığı vurgulandı. Raporda, çocukların evlendirilerek istismar edilmesinin önünün açıldığı belirtilerek, çocuklara ilişkin veriler ise şu şekilde özetlendi: “1 çocuk darp edilmiş, 16 çocuk istismar edilmiş, 4 çocuk cinayeti işlenmiş, 8 çocuk şüpheli bir şekilde ölmüş, 1 çocuk intihara teşebbüs etmiş, 1 çocuk aile yapısına uygun olmadığı gerekçesiyle reddedilmiş, 9 çocuk ihmal sonucu yaşamını yitirmiş, 2 çocuk tehdit edilmiş ve zorla alıkonulmuş, 2 çocuk okulda şiddete maruz kalmış, 1 çocuk işçi işyerinde hayatını kaybetmiş, 4 çocuk ihmal sonucu yaralanmış, 9 çocuk şüpheli şekilde yaralanmış, 1 çocuk hamile kalmış, 1 çocuk daha hapishanede doğmuş, 2 çocuk suça itildi.”

 

‘Mültecilere yönelik 5901 hak ihlali yaşandı’

Mültecilere yönelik hak ihlallerinin de yer aldığı raporda,  “3 bin 876 mülteci yurtdışına geçmeye çalışırken yakalanmış, 24 mülteci hayatını kaybetmiş, 7 mülteci kaybolmuş, 8 mülteci yaralanmış, 776 mülteci sınır dışına yönlendirilmiş, bin 177 mülteci sınıra yönlendirilmiş ve daha sonradan oradan alınmış, 33 mülteci sınır dışına atılmıştır” denildi. 

 

‘Çalışma yaşamı alanında 1363 hak ihlali yaşandı’

 

Pandemi süreciyle birlikte birçok işçinin işten çıkarıldığı anımsatılan raporda, “evde kal” çağrılarına rağmen işçilerin günde 12 saat çalışmaya devam ettiği ifade edildi. Raporda işçilerin maruz bırakıldığı hak ihlallerine dair ise şu bilgiler paylaşıldı:  “111 işçi yaralanmış, 28 işçi hayatını kaybetmiş, 36 işçi yemekten zehirlenmiş, sendikalı 1 işçi sendikalı olduğu gerekçesiyle sürgün edilmiş, 3 işçinin işine siyasi nedenlerle son verilmiş, Covid-19 sürecinde 1 işçinin iş akdi feshedilmiş, kıdem tazminatının alınmadığı gerekçesiyle 1 eylem düzenlenmiş, 2 işçiye kantin yasağı ve tehditte bulunulmuş, 94 işçi sendikal hakları için eylem yapmış, 2 sağlık çalışanı saldırıya uğramış, Covid-19’a karşı yetersiz önlemden kaynaklı 447 sağlık çalışanı Covid-19’a yakalanmış 3’ü hayatını kaybetmiş, özel sağlık kuruluşunda çalışan 1 doktor ücretsiz izne çıkarılmamış, Covid-19 nedeniyle 383 işçi gemide mahsur kalmış, Covid-19 nedeniyle 1 işyerinde işinden farklı görevlendirilmelerde bulunulmuş, firmada Covid-19 pozitif çıkan 25 işçi olmasına rağmen işe devam edilmesi zorlaması sonucu 200 kişi eylem yapmış, hazır yemek firmasında çalışanlar arasında Covid-19 pozitif insanlar olmasına rağmen 50 kişi çalışmaya zorlanmıştır.”

 

‘Cezaevlerinde 257 hak ihlali yaşandı’

 

Devletin tutsakların temel ihtiyaçları, sağlık hakkı, eşit davranılma gibi haklarını karşılamakla yükümlü olduğu kaydedilen raporda, Meclis’ten geçen infaz yasasında siyasi tutsaklar ve hasta tutsakların kapsam dışında bırakılarak, eşitlik ilkesinin ihlal edildiği ifade edildi. Salgının tutsaklara bulaşma riskinin yanı sıra tedavi hakkının da aksatıldığı belirtilen raporda, yeterli önlemlerin de alınmadığı dile getirildi. 

 

Cezaevlerindeki hak ihlalleri ise raporda şu sözlerle yer aldı:  

 

“4 kişi ölüm orucuna girmiş, ölüm orucundaki Mustafa Koçak’a taciz, işkence ve zorla tıbbi müdahalede bulunulmuş, Mustafa Koçak hayatını kaybetmiştir. 2 mahpus hapishanede şüpheli bir şekilde hayatını kaybetmiş, 1 mahpusun can güvenliği sağlanamamış, 2 mahpus temel ihtiyaçlarının karşılanmadığı şeklinde başvuruda bulunmuş, 7 hasta mahpus belirlenmiş, 7 hasta mahpus hastaneye götürülmeyerek sağlık hakkından faydalanamamış, 1 hamile mahpus sağlık hakkından faydalanamamış, 20 ağır hasta mahpus Covid-19’dan kaynaklı risk grubunda bulunmasına rağmen tahliye edilmediği hakkında başvuruda bulunmuş, 8 mahpus ateşli olarak hastalanmış tedavileri yapılmamış, 15 mahpus temizlik malzemelerinin yetersiz olarak verildiğini beyan etmiş, 1 mahpus duruşmalara götürülmeme ile ilgili başvuruda bulunmuş, 28 mahpus hapishanede hijyen kurallarına uyulmadığı şeklinde başvuruda bulunmuş. 

 

28 mahpus hapishanelerde uyuz ve Covid-19’a karşı önlem alınmadığı hakkında başvuruda bulunmuş, 2 adli mahpus düşük ücretle çalıştıklarını beyan etmiş, 2 mahpus keyfi yasaklara maruz kaldıkları ile ilgili başvuruda bulunmuş, 22 mahpus koğuş kapasitesinin üzerinde kaldıklarını, 4 mahpus sevklerinin yapılmadığını, 1 mahpus Kürtçe savunmasının engellendiğini, 2 mahpus hukuksuz hücre ve görüş cezasına maruz kaldıklarını, 1 mahpus infaz koruma memurlarınca darp edildiğini, 5 mahpus ilaçlarını alamadıklarını beyan etmiş, 64 mahpus Covid-19’a yakalanmış, 10 mahpus maskelerin verilmediğini veya fahiş fiyatlarla satıldığını, 2 mahpus kitap ve mektupların verilmediğini, 2 hapishane doktoru Covid-19 pozitif olmasına rağmen hapishanede önlem alınmadığını, 1 mahpus dilekçelere yanıt verilmediğini, 1 mahpus spor ve sohbete çıkmalarının engellendiğini, 1 mahpus sıcak suya ulaşmada sorun yaşadıklarını, 1 mahpus koğuşların aramalarının dağıtılarak yapıldığını beyan etmiş, insan hakları kurumlarının heyet olarak hapishanede inceleme yapması engellenmiş, infaz yasası ile tahliye edilen iki kişide koronavirüs tespit edilmiştir. Başvuru bir kişi tarafından gelmiş olsa dahi başvurudaki hak ihlaline maruz kalanların tüm koğuş olduğu aşikardır.”

 

’Doğaya karşı 44 hak ihlali’

 

Raporda yer verilen bir diğer hak ihlalleri ise çevreyle ilgili. Raporda,  “2 göl kurumuş, 1 orman yangını çıkmış, Salda Gölü tahrip edilmiş, 1 haksız kamulaştırma yapılmış, çökme-kayma nedeniyle 2 yol tahrip olmuş, 2 köy boşaltılmış, 35 hayvana işkence, eziyet yapılmış veya öldürülmüştür” diye belirtildi. 

 

‘Farklı kategorilerdeki hak ihlali sayısı 314’

 

Yaşam hakkı ihlali, darp, silahlı saldırı gibi olayların çoğaldığına dikkat çekilen raporda son olarak şu ifadelere yer verildi: “56 kişinin yaşam hakkı ihlal edilmiş, 68 kişi silahlı saldırı, darp veya şiddete maruz kalmış, 50 kişi şüpheli bir şekilde ölmüş, 1 polis bir kişiyi öldürmüş, 1 emekli güvenlik görevlisi şüpheli şekilde hayatını kaybetmiş, 4 kişi kamu silahlı güçlerince yaralanmış, 1 asker hayatını kaybetmiş, 1 asker kaybolmuş, 1 kişiye takım elbise giydiği için cezada haksız indirim yapılmış, 1 haksız kamulaştırma yapılmış, engelli hakkı ihlali sonucu 1 kişi yaşamını yitirmiş, belediye başkanına saldırı düzenlenmiş ve 3 kişi yaralanmış, güvenlik güçlerinde 4 kişi intihar etmiş, Covid-19’dan kaynaklı işten atılan 14 kişi geçimini sağlayamamış, 1 kişiye şantaj yapılmış, 67 umreden gelen kişiye karantina uygulanmayarak sağlıkta ihlal yaşanmış, Covid-19 sürecinde yaşlılara karşı kullanılan nefret dili yüzünde 4 yaşlı sözlü tacize maruz kalmış, 1 bekçi silahla yaralamaya karışmış ve serbest bırakılmış, 4 iş yeri temel ihtiyaçlara Covid-19 gerekçesiyle fahiş fiyat uygulamış, bin TL dağıtılacak gerekçesiyle önlemsiz şekilde 12 yerde PTT’lerde yığılmalar gerçekleşmiş; sağlık tehlikeye atılmış. 

 

Devletin maske satışını yasaklayarak, fahiş fiyatlarla satışını engellemeyerek sağlık ihlali uygulaması durumu yaşanmış, sağlık çalışanlarına maske temin edilmeyerek sağlık hakkı ihlali uygulanmış, maske dağıtımını sağlayamamaktan kaynaklı yine sağlık hakkı ihlaline neden olunmuş, bin TL desteklediği vatandaşı ifşa ederek, parayı buzlayarak, özel hayatın gizliliği ihlaline neden olunmuş, sokağa çıkma yasağının sağlıklı duyurulmayışı nedeniyle 12 ilimizde market önlerinde kuyruklar oluşmasının oluşturduğu sağlık hakkı ihlaline neden olunmuş, 1 kişi Covid-19 negatif çıktı denilerek evine gönderilmiş ve kişi Covid-19’dan hayatını kaybetmiş,  Bank Asya’daki parası nedeniyle bir kişi siyasi suçlamaya maruz kalmış aynı zamanda parası bloke edilmiştir.”

 

Rapora göre Ege Bölgesi’nde, 4 ayda toplamda 8 bin 283 hak ihlali yaşandı.