İSTANBUL - Ölüye Saygı İnisiyatifi, “Farklı İnançlar Cenazelere ve Mezarlıklara Yönelik Saldırıları Konuşuyor” adıyla Ölüye Saygı ve Adalet Panellerinin 2'ncisini düzenledi.

 

Ölüye Saygı İnisiyatifi, “Farklı İnançlar Cenazelere ve Mezarlıklara Yönelik Saldırıları Konuşuyor” şiarıyla Ölüye Saygı ve Adalet Panellerinin 2'ncisini online olarak düzenledi. Halkların Demokratik Partisi (HDP) Milletvekili Hüda Kaya’nın moderatörlüğünde gerçekleşen panelde Navenda Yekitiya Komeleyên Êzidiyan (NAV-YEK) Eşbaşkanı Hecî Çelik, Din Alimleri Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği (DİAYDER) Yöneticisi Mele Ali Fuat Hatipoğlu, Demokratik Alevi Dernekleri (DAD) Yöneticisi Menşure Doğan, Ermeni gazeteci Pakrat Estukyan ile İlahiyatçı-Yazar Recep İhsan Eliaçık konuşmacı olarak yer aldı.

 

Panele Halkların Demokratik Kongresi (HDK) Eşsözcüsü İdil Uğurlu, İnsan Hakları Derneği (İHD) Eş Genel Başkanı Eren Keskin, İHD İstanbul Şube Başkanı Gülseren Yoleri,  Demokratik Bölgeler Partisi (DBP) Eş Genel Başkanları Saliha Aydeniz ve Keskin Bayındır, HDP ve Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) milletvekilleri, DAD Eş Genel Başkanı Saime Topçu, Barış Anneleri, Cumartesi Anneleri,  Barış Vakfı Başkanı Hakan Tahmaz, Anadolu Yakınlarını Kaybedenlerle Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği (ANYAKAY-DER) Eşbaşkanı Sultan Karasu, çok sayıda hukuk kurumu, sivil toplum örgütü temsilcisi ve yöneticisi, gazeteci ve insan hakları aktivistleri katıldı.

 

'AKP cenazeye işkence ile tarihe geçti'

 

Panelde açılış konuşmasını yapan Hüda Kaya, paneli olabildiğince geniş katılımlı ve farklı kimlikleri kapsayacak şekilde yapmaya çalıştıklarını ifade ederek, ileriki zamanlarda paneller serisinin devam edeceğini belirtti. İslam hukukuna göre de savaş hukukuna göre de cenazelerin dokunulmaz olduğunu söyleyen Hüda, “AKP iktidarı cenazeleri kaçıran bir iktidar olarak tarihe geçti. Mezarları bozma, cenaze kaçırma, Hanım Tuğluk’un cenazesine müdahalede gördüğümüz gibi defnedilirken müdahale, Taybet Ana örneğinde gördüğümüz gibi öldürüp cenazeye yaklaştırmama, Cizre’de Cemile Çağırga örneğinde görüldüğü gibi çocuk bedenlerin defnine bile engel olma, kadın bedenlerini çıplak olarak teşhir etme gibi şeyleri AKP iktidarı döneminde gördük. İnsanların yas tutma hakkı bile gasp edildi. Cenaze namazlarının kılınması bile engellenirken, yas tutmak bile yasaklandı. Cumartesi annelerinin kayıp yakınlarının kemiğini istemesi bile suç sayıldı. Yarın anneler günü ama Cumartesi Anneleri çocuklarının kemiklerini bile soramıyor” diye konuştu.

 

 'Cenazelere saygı gösterilmesi gerekir'

 

NAV-YEK Eşbaşkanı Hecî Çelik, Êzidîlere yönelik saldırılara, cenaze ve mezarlıklara saldırılara dikkat çekerek, büyük acılar yaşadıklarını ifade etti. Êzidî inancında insanın hem doğarken hem de ölürken kutsandığını söyleyen Heci, insanların kendi cenazelerine gösterdiği saygıyı başkalarının da cenazelerine göstermesi gerektiğini kaydetti. Hecî Şengal’de, Efrîn’de, Serêkanîyê’de Êzidî mezarlıklarına yönelik saldırıları hatırlatarak, Êzidîlere ait tarihin yok edilmeye çalışıldığını belirtti.

 

Hecî Garzan Mezarlığı’ndaki PKK’lilerin cenazelerine saldırıyı hatırlatarak, hiçbir inancın böylesi saldırıları kabul etmeyeceğini kaydetti. Saldırıların inançların değil iktidarların bir marifeti olduğunu, toplumların tarihini ve belleklerini silmeyi hedeflediğinin altını çizen Hecî, şöyle konuştu: “İktidarlar öyle bir saldırgan davrandılar ki Êzidîleri tarihten silmeye çalıştılar. Özellikle son fermanda kadınları Musul’a götürüp yakan bir hale geldi insanlar. Bu hangi inançta yazıyor. Bunlar iktidarların uygulamaları. AKP iktidarı özellikle böylesi saldırılara yol açtı. Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev’in miğferlerden sergi yapması örneğinden gördüğümüz gibi insanlıktan çıkmış bir hal var. İnançlı insanlar buna karşı durmalı. Halkların buna karşı ses yükseltmek zorundayız.”

 

'İnsanlık sorunu'

 

DİAYDER Yöneticisi Mele Ali Fuat Hatipoğlu da saldırıların bir insanlık meselesi olduğuna vurgu yaparak, Kuran’da ölüye işkencenin kesin olarak yasaklandığına işaret etti. Saldırıların inanç meselesi değil insanlık meselesi olduğunu dile getiren Ali Fuat, mezarlıkların insanlığın tarihi ve hafızası olduğunu söyledi. Bir hadiste ölünün kemiğini kırmak ile onun kemiğini yaşarken kırmanın eşdeğer olduğunun ifade edildiğini aktaran Ali Fuat, “Osmanlıca şu anda dünyanın hiçbir yerinde konuşulan bir dil değil. Oysaki AKP hükümeti döneminde Osmanlıca müfredata seçmeli olarak yerleştirildi. Bunun nedeni de özellikle Ahmet Davutoğlu bu nesil kendi atalarını mezarındaki yazıları okuyamayacak hale geldi demesiydi. Eğer mezarlar da insanlığın tarihi hafızasıysa kendisini için öğrenci yetiştirmeyi planlayan bir zihniyet neden sıra Kürde, Ermeni’ye Êzidîye geldiğinde bunu yapmıyor. Defalarca tanık olduk. İnsanları katledilerek araçlara bağlayıp sokaklarda sürüklüyorlardı. Oysaki Kürt halkı hiçbir zaman böyle bir şeyi hak etmedi. Kimse hak etmez. Varto’da bir şehitliğe gitmiştim, bombalarla tarumar etmişler. Hiçbir mezar taşındaki yazı okunmuyor. Bunlar asla kabul edilebilecek bir şey değildir” ifadelerini kullandı.

 

'Ölüye niyet ve kimlik duyulmadan saygı duyulması gerekiyor' 

 

DAD Yöneticisi Menşure Doğan ise cenazeye bakışın insanlığa bakış olduğunu ifade ederek, Alevi inancına göre bir insana verilen değerin hakka yürürken de verilmesi gerektiğini kaydetti. İnançlarına göre kişiye inancı, ırkı, rengi sorulmaksızın aynı nazarla bakıldığını dile getiren Menşure, ölüye de niyet ve kimlik sorulmadan saygı gösterilmesi gerektiğini vurguladı.  

 

İnançlarına göre bedenin bu dünyada emanet olduğunu söyleyen Menşure, “Bir cenazeye zarar verirsen, mezarlığı yıkarsan emanet olan o bedenin hakkını gasp etmiş oluyorsun. Böylesi saldırılar insanlık ayıbıdır. İnsan öldükten sonra artık savunmasızdır. Ona zulüm etmek kul hakkıdır. Aysel Tuğluk’un annesinin cenazesi defnedildikten sonra gelişen saldırılar ile topraktan çıkarılıp başka bir yere getirildiğinde hepimiz şok yaşadık. Halen bunun acısını yaşıyorum. Bunu asla kabul etmemek gerekiyor” dedi.

 

'AKP'nin nefret siyasetinin başarısı'

 

Daha sonra söz alan Ermeni gazeteci Pakrat Estukyan, meselenin inançların dışında insanlık sorunu olduğunu belirterek, ölülere eziyet ederken amaç geride kalanlara acı çektirmek olduğunu söyledi. Ermenilerde ölülerin cenaze toprağa verildikten sonra papazın “Mühür dokunulmaz olsun” dediğini söyleyerek, şunları kaydetti: “Bu zannediyorum ki bütün dinler için de böyledir. Bir insan öldüyse ne yaptığı önemli değildir, ona yapılacak saygısızlık kalanlara saygısızlıktır, verilecek değer kalanlara verilen değerdir. 1915’te gömülemeyen cesetlere yapılan işkenceler var. Daha yakın bir tarihte 1955 6 Eylül’de Balıklı Rum Mezarlığında henüz yeni gömülmüş bir mezarlık çarmıha gerilerek göğsüne Türk bayrağı saplanmıştı. Bundan tatmin olan insanlar üzgünüm ama barbar diye tarif edilir. Bunun arkasındaki duygu nefret duygusu. Garzan mezarlığında yapılanları, Aysel Tuğluk’un annesinin mezarının yerinden çıkarılmasını gördüğümüzde aynı duyguyu yaşıyoruz. Demek ki iktidarın nefret siyaseti belli bir noktaya ulaşmış. Bunlar insan onunun kabul etmeyeceği şeylerdir.  Bu hal içerisinde nereye varacağımızı kestirmek zor. Kin ve nefret cenazeler üzerinden sergileniyor. Cenazeler saklama kaplarına gömülüyor, kemikler saklama kaplarında annesine gönderiliyor. Bunlar çok ağır ve üzücü şeyler. Bu şartlar altında yapmamız gereken insanlık değerlerine daha fazla sahip çıkmaktır.”

 

'Aşağı barbarlık seviyesi'

 

Daha sonra söz alan İlahiyatçı Yazar İhsan Eliaçık ise yargılanıp 6 yıl 3 ay ceza aldığı ve şu an Yargıtay’da bulunan dosyasının konusunun da cenazelere saldırılara ilişkin yapmış olduğu konuşma olduğunu belirtti. Zırhlı araçların arkasından sürüklenen, öldüğü halde yerlerde bırakılanlara ilişkin konuşması nedeniyle ceza aldığını hatırlatan İhsan, “Mahkemede insanlık suçu işlendiğini, bırakın İslamiyet’i insanlıktan bile çıkıldığını söylemiştim. Ölmüş insanlara eziyet etmek, mezarlıkları bombalamak, öldüğü halde zırhlı araçlar arkasında sürükleme Cenevre Anlaşmasına göre savaş suçudur. Mevcut ceza kanununa göre de suçtur. Hatta ceza yasasında ölüye karşı işlenen suçlar diye bir bölüm var. Ölen bir kişiye işkence etmek suçtur. Bunu yapanlar suç işliyor" diye konuştu.

 

Daha sonra İnisiyatif Eşsözcüsü Derya Aydın, çalışmalarına ilişkin bilgilendirmelerde bulundu.

 

Panel, katılımcıların da söz alarak, fikirlerini ifade etmelerinin ardından son buldu.