HABER MERKEZİ - İçişleri Bakanı Süleyman Soylu, kendi döneminde işkencenin olmadığını iddia ederken, yaklaşık bir yıl önce TJA aktivisti Sevil Rojbin Çetin’in köpekli işkenceye uğraması, Meclis dahil birçok kesimin aylarca gündemindeydi. Yine Las Tesis eylemindeki kadınların, Cumartesi Anneleri’nin 700 ve 800’üncü haftada maruz kaldığı işkence, basına yansıyanlardan sadece bir kaçıydı. 

 

İçişleri Bakanı Süleyman Soylu’nun 24 Mayıs günü katıldığı bir televizyon programında, 4 buçuk yıllık dönem boyunca işkencenin olmadığını ileri sürdü. Bakan’ın açıklamaları, son dört yıl içerisinde TJA aktivisti Sevil Rojbin Çetin’in gözaltına alınırken 3 saat boyunca maruz bırakıldığı işkenceyi, 700’üncü haftasında Galatasaray Meydanı’na girmek isteyen Cumartesi Anneleri’ne yönelik polis saldırısını, Las Tesis eylemine katılan kadınların polislerce darp edilmesi ve daha birçok işkenceyi akıllara getirdi. 

 

İnsan Hakları Derneği’nin 2017, 2018 ve 2019 yıllarına dair hazırladığı rapora göre, gözaltında ya da toplumsal gösterilerde aralarında kadın ve çocukların da bulunduğu 15 bin 849 kişi polis ya da asker tarafından işkenceye uğradı, tehdit ve taciz edildi. 

 

Bu raporların detayları ise şöyle: 

 

*2017 yılı raporuna göre, 14’ü çocuk 427 kişi gözaltında, 22’si çocuk 489 kişi gözaltı yerleri dışında, 3 kişi korucular tarafından, 22’si çocuk bin 988 kişi cezaevinde,  70’i çocuk 2 bin 193 kişi toplumsal gösterilerde, 9 öğrenci okulda, özel 28 kişi özel güvenlik görevlileri tarafından işkenceye uğradı. Toplamda, 133’ü çocuk 5 bin 268 kişi asker ya da polis işkencesine uğradı. 

 

*2018 yılı raporuna göre, 15’i çocuk 356 kişi gözaltında, 5’i çocuk 246 kişi gözaltı yerleri dışında, bin 149 kişi cezaevlerinde, 2 bin 598 kişi toplumsal gösterilerde, 4 kişi özel güvenlik görevlileri tarafından şiddete maruz bırakıldı. 160 kişi de tehdit edildi ve ajanlık dayatmasında bulunuldu. Toplamda 4 bin 513 kişi asker ya da polis işkencesine uğradı. 

 

*2019 yılına dair rapora göre, 726 kişi gözaltında işkence ve kötü muameleye maruz bırakıldı, 751 kişi gözaltı yerleri dışında işkence ve kötü muameleye maruz bırakıldı. 1 kişi korucular tarafından işkenceye maruz bırakıldı, 495 kişi cezaevinde, 3 bin 935 kişi toplumsal gösterilerde, 23 kişi özel güvenlik görevlileri tarafından işkence ve kötü muameleye maruz bırakıldı, 137 kişi polis tarafından ajanlık teklif edildi. Toplamda 6 bin 68 kişi, asker ya da polis tarafından işkenceye uğradı. 

 

Gözaltına alınırken, gözaltında ya da toplumsal gösterilerde işkenceye maruz bırakılan kadınlardan bazıları şunlar: 

 

*Demokratik Yerel Yönetimler Kurulu’ndan ve Tevgera Jinên Azad (TJA) aktivisti Sevil Rojbin Çetin, 26 Haziran 2020’de evine yapılan baskında polislerin hem fiziki hem de köpekli işkencesine maruz bırakıldı. 3 buçuk saat süren işkencenin ardından Mardin’e getirilen Rojbin’in yaşadıkları, avukatı aracılığıyla kamuoyuna duyuruldu. Her kesimden kadınların tepkiyle karşıladığı işkenceye karşı suç duyurusunda bulunan Rojbin’in vücudundaki izleri belgeleyen avukatı ifadeye çağrıldı. Öte yandan savcılık, Rojbin’e yönelik işkenceye dair ise herhangi bir işlem başlatmadı. 

 

*Cumartesi Anneleri’nin, 25 Ağustos 2018’de, “Failler belli kayıplar nerede” sloganıyla her hafta gerçekleştirdikleri eylemin 700’üncü haftasında İçişleri Bakanı Süleyman Soylu’nun talimatı üzerine Galatasaray Meydanı’na girmeleri engellendi. Anneler, 23 yıl önceki gibi polisler tarafından şiddete maruz bırakıldı, tazyikli su ve biber gazlı saldırıya uğradı.  Cumartesi Anneleri 800'üncü hafta dolayısıyla 25 Temmuz 2020'de Galatasaray Meydanı'nda bir araya gelmek istedi. Cumartesi Anneleri'ne saldıran polis, gözaltında kaybedilen Murat Yıldız’ın annesi Hanife Yıldız’ı darp etti, Galatasaray Meydanı’ndan sürükleyerek uzaklaştırdı. Kayıp yakınlarından Hasan Ocak’ın kardeşi Maside Ocak ile Cumartesi İnsanları’ndan Yaşar Aktaş da gözaltına alındı.

 

*Şili’de feminist örgütün gerçekleştirdiği Las Tesis’in kadına yönelik cinsel saldırı ve istismar ve şiddete karşı başlattığı danslı protestoya destek amacıyla 8 Aralık 2019’da İstanbul Kadıköy’de bir araya gelen kadınların eylemine polis saldırdı. Saldırıya karşı direnen kadınlara şiddet uygulayan polis, çok sayıda kadını da gözaltına aldı. Benzer saldırılar, İzmir'de de gerçekleşti. 

 

*2018 yılında 8 Mart Dünya Kadınlar Günü için eylem yapmak isteyen kadınlar birçok ilde yasaklama, engelleme ve müdahaleyle karşılaştılar. Van, Diyarbakır, Antep, Mardin, Hakkari ve Elazığ’da kadınların eylem ve etkinlikleri valilik kararlarıyla yasaklandı. Ankara, Tekirdağ ve Kocaeli’de polis saldırısı sonucu en az 31 kadın gözaltına alındı. Ayrıca Ankara’da 8 Mart öncesi yapılan ev baskınlarında sendikalardan ve sivil toplum örgütlerinden 5 kadın aktivist gözaltına alındı. 25 Kasım Kadına Yönelik Şiddete Karşı Mücadele Günü dolayısıyla Mardin’de kadınlar tarafından yapılmak istenen etkinlikler valilik tarafından yasaklandı. İstanbul’un Kadıköy ve Beyoğlu ilçeleri ile Diyarbakır’da eylem yapmak isteyen kadınlara polis fiziksel şiddet uyguladı. 

 

*Nüfus Müdürlüğü’nde çalıştığı işinden KHK ile atılan ve hakkını aramak için Şubat 2016’dan beri Yüksel eylemlerine katılan Nazan Bozkurt, 3 Temmuz 2018’de, polis şiddetine maruz bırakıldı. şiddete dair yayınlanan videoda, polisin diğer polise “Devrem siler misin” dediğinin de duyulduğu polis kamerası görüntüleri kamuoyunda tepkilere neden oldu. Videoda yerlerde sürüklenen ve yumruklara maruz kalan Nazan Bozkurt’un şiddet uygulanarak polis aracına bindirildiği görüntüler yer alıyor. 

 

*Yüksel Caddesi Direnişçisi ve Ankara’daki eylemlerin simgesi olarak bilinen Perihan Pulat, 1 Mayıs 2018 tarihinde Yüksel Caddesi’ndeki eyleminde, polis şiddetine maruz bırakıldı. Yerlerde sürüklenen ve bir gözü moraran Perihan’ı darp eden polise, 14. Asliye Ceza Mahkemesi’nde görülen davada, 15 ay taksitle 3 bin TL para cezası verildi. 78'lilerden 10 Ekim'e, Barış Bloku'ndan HES'lere Ankara'da verdiği mücadelelerle 'Perihan Abla' olarak tanınan 'Yüksel Caddesi Direnişçisi' ve eski Sayıştay Hakimi Perihan Pulat, tedavi gördüğü hastanede solunum yetmezliği rahatsızlığına bağlı olarak yaşamını yitirdi. Perihan, yaşamını yitirdiğinde 78 yaşındaydı.