ANKARA - AYM'nin Cizre’de sokağa çıkma yasağı sırasında bodrumlarda yaşamını yitirenlere ilişkin yapılan başvurunun ret gerekçesine ilişkin açıklama yapan İHD, AYM'nin kendilerine eksikliğin giderilmesi bildirimini yapmadığını belirterek, "AYM'nin bugünkü kararı Derya Koç ve arkadaşları yaşıyorken yaptığımız 'ihtiyati tedbir' talebi ile ilgilidir" dedi. Açıklamada, hukuki sürecin devam ettiği vurgulandı.

 

Şırnak’ın Cizre ilçesinde 14 Aralık 2015 tarihinde ilan edilen ve 79 gün süren sokağa çıkma yasağı sırasında kamuoyunda "3'üncü bodrum" olarak bilinen binanın zemin katında yaşamını yitirenlere ilişkin Anayasa Mahkemesi'nde (AYM) açılan dava, 21 Nisan’da reddedilmişti. AYM’nin ret gerekçesi, Resmi Gazete’de yayımlandı. Ret kararına gösterilen "eksikliğin geçerli sürede tamamlanmaması" şeklindeki gerekçeye ilişkin İnsan Hakları Derneği (İHD) Eş Genel Başkanı Öztürk Türkdoğan yazılı açıklama yaptı.

 

Aynı gün AİHM'e başvuru yapıldı

 

Sokağa çıkma yasağının devam ettiği Cizre'de Ocak, Şubat 2016 aylarında 3 farklı bina bodrumlarında yüzden fazla insanın yaşamını yitirdiğine dikkat çekilen açıklamada, bodrumlardaki insanların basın aracılığı ile yardım talebinde, avukatların ise Anayasa Mahkemesi (AYM) ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne (AİHM) başvurduğu hatırlatıldı. 

 

Cizre bodrumlarında yaşamını yitiren 10 kişi üzerinden başvuruların sürdürüldüğü, ancak yaşamını yitiren diğer isimlerin ailelerine ulaşılamadığı kaydedilen açıklamada, aradan 1 yıl 9 ay geçtikten sonra AYM'nin Bölümler Raportörlüğü tarafından kendilerine bir mektup gönderildiği belirtildi. Açıklamada, "Tarafımıza gönderilen mektupta eksikliğin giderilmesi bildiriminde bulunmuş ve mektupta belirtilen eksiklikleri 15 gün içerisinde tamamlamamız gerektiği belirtmişti. Bu mektubu 13 Kasım 2017 tarihinde teslim aldık. Yazıyı alır almaz ek süre talep ettik. 15 günlük süre dolduktan sonra ek süre talebimize 01 Aralık 2017 tarihinde olumlu cevap verilmiştir. Biz de bu tarihi esas alarak 30 gün içerisinde istenilen evrakları teslim ettik" denildi.

 

'AİHM Türkiye'nin savunmasını talep etti'

 

Derya Koç ve arkadaşlarının yaşam hakkının korunması amacıyla 10 Şubat 2016’da AYM'ye yapılan başvurunun 12 Şubat gündüz vaktine kadar sonuçlanmaması üzerine 12 Şubat 2016 tarihinde AİHM'e başvuruların yapıldığı vurgulanan açıklamada, "Hükümetin 21 Temmuz 2017 tarihli savunmasında başvurumuz ile ilgili iç hukukun tükenmediği, başvurumuz hakkında Anayasa Mahkemesinin 2016/2602 bireysel başvuru numaralı dosyasında davanın devam ettiği belirtilmişti. AİHM karar vermeden önce Türkiye iç hukukundaki gelişmeleri anlatmış ve takipsizlik kararlarına yaptığımız itirazların reddedilmesi üzerine her bir başvurucu için ayrı ayrı AYM’ye başvuru yapmaya başladığımızı da belirtmiştik" ifadeleri kullanıldı.  

 

'AYM eksiklerin giderilmesi bildirimi yapmadı'

 

Açıklamada, 11 Ekim 2017 tarihinde AİHM'e gönderilen cevaba ilişkin de şunlar kaydedildi: "AYM'ye yaptığımız tedbir talepli başvurumuzu anlatmış, tedbir talebimizin 12 Şubat 2016 tarihinde kabul edilmediğini ve AYM'nin kararında başkaca bir bilgiye yer verilmediğini ve böylece başvurumuzun sonuçlandığını ifade etmiştik. Çünkü, AYM bizlere eksikliğin giderilmesi bildirimi yapmamış ve esas başvurusu yapacağımızı bildirmemiştir. AİHM bu başvuruyu 4 Nisan 2019 tarihinde Türkiye iç hukuku tüketilmediği için usulden reddetmiştir. İç hukuk gereği bir başvurucu bakımından soruşturma sürecinin bitmesi ve konun bu şekilde AYM önüne getirilmesi gerektiği anlaşılmaktadır." 

 

'AYM bu işlemleri süresinde yapmamıştır'

 

AYM'nin İçtüzüğünün 66'ncı maddesinde, bireysel başvuru bürosuna gelen başvurular hakkında şekli incelemenin yapılarak eksikliğin tespit edilmesi halinde başvurucuya bu durumun bildirileceğinin altı çizilen açıklamada, yine AYM İçtüzüğünün 73'üncü maddesinde ise tedbir taleplerinin öncelikle görüşüleceği ve tedbir ile ilgili kararın verilmesi ile birlikte en geç 6 ay içinde esas kararın verilmesi gerektiği belirtildi. Açıklamada, "10 Şubat 2016 tarihinde tedbir talepli olarak AYM'ye başvuru yaptık. AYM başvurunun aciliyeti nedeni ile kamu kurumları ile gerekli yazışmaları yapmış, bizlerin ek beyanlarını almış ve sonuçta 12 Şubat 2016 tarihinde 'tedbire yer olmadığına' dair karar vermiştir. AYM içtüzüğüne göre bu karar ile birlikte veya en geç 6 ay içinde başvuruculara veya vekilerine eksikliğin giderilmesi bildirimi yaparak, eksikliğin giderilmesi gerektiğini belirtmeleri gerekirdi. AYM bu işlemleri süresinde yapmamıştır" vurgusu yapıldı.

 

'İtirazlarımız Şırnak Sulh Ceza Hakimliği tarafından reddedildi'

 

AYM'nin eksiklik bildirimi mektubu 13 Kasım 2017 tarihinde taraflarına ulaşıldığını, ek süre dilekçesi cevabının ise 1 Aralık 2017’de verildiğine dikkat çekilen açıklamada, şunlar kaydedildi: “Biz de bu tarihi esas alarak 30 günlük ek süreyi esas aldık ve 29.12.2017 tarihinde eksiklikleri bildirdik. Bildirim yaparken esasen bu işlemlerin AYM Tüzüğüne aykırı olduğunu, halen aynı konuda AİHM’de devam eden dava olduğunu, o tarihte Derya Koç bakımından ayrıca bir başvuru yaptığımızı belirttik. AYM’de bu başvuru devam ettirilirken, avukat olarak yaşamını yitiren Derya Koç ve diğer kişilerin Cizre ve Şırnak Cumhuriyet Başsavcılıklarındaki dosyalarını Cizre ve Şırnak’ta bulunan avukat meslektaşlarımız ile takip ettik. Önce Cizre Cumhuriyet Başsavcılığı görevsizlik vererek dosyayı Şırnak’a göndermiştir. Ardından da Şırnak Cumhuriyet Başsavcılıklarının takipsizlik kararlarına avukat arkadaşlarımızla itiraz ettik. Bu itirazlar ayrı ayrı Şırnak Sulh Ceza Hakimliği tarafından reddedildi. Red kararlarına karşı süresi içinde her bir başvurucu için ayrı ayrı AYM’ye bireysel başvuru yaptık. Bu başvurular da halen derdesttir ve başvurular 2017-2019 yıllarında yapılmış olmalarına ve önemlerine rağmen halen AYM tarafından karara bağlanmamıştır.”

 

'AYM'nin bugünkü kararı ihtiyati tedbir talebi ile ilgilidir' 

 

AYM tarafından bugün yayınlanan 2016/2629 başvuru nolu 21 Nisan 2021 tarihli kararında belirtildiği gibi Derya Koç, İbrahim İverendi, Lokman Bilgiç, Siter Özkul, Abdülselam Turgut, Sahip Edin, Orhan Turgut'un başvurularının devam edildiği belirtilen açıklamada,  yaşamını yitiren diğer 2 kişi ile ilgili Cizre ve Şırnak savcılıklarındaki soruşturma işlemlerinin bitmediğinin bilgisi paylaşıldı. Açıklamada, "AYM’nin bugünkü kararı Derya Koç ve arkadaşları yaşıyorken yaptığımız ihtiyati tedbir talebi ile ilgilidir. Yaşamlarını yitirdikten sonra Savcılık ve Hakimlik süreçleri tamamlanınca AYM’ye aileleri adına ayrı ayrı başvuruları yaptık ve yukarıda belirttiğimiz gibi bu başvurular halen devam etmektedir. Ayrıca Cizre 1. ve 2. bina bodrumları ile ilgili ihtiyati tedbir amaçlı yapılan toplu başvurular ile ilgili olarak AYM henüz bir karar vermeyip bu başvurulardan birisini ayırmıştır. Buradan da ne çıkacağını beklemekteyiz. Ancak tekrar belirtmek gerekir ki, yaşamını yitiren her bir başvurucu için Şırnak Sulh Ceza Hakimliği kararından sonra AYM başvurusu yapıldığı için bu gibi usulü kararların esas bakımından ciddiye alınmaması gerektiğini, ancak 5 yıl sonra etkili hukuk yolu olmadığı, içtüzüğe aykırı olarak usulü eksiklik talep edildiği, ek süre tebliğinden itibaren 30 gün içinde evraklar teslim edildiği halde bu yokmuş gibi davranılması gibi hususlarda bu kararı AİHM’e taşıyacağımızı da belirtmek isterim" denildi. 

 

'Bireysel başvurular devam etmekte'

 

Açıklamada son olarak, Cizre bodrumlarında katledilen sivillerin yakınlarının ve hak savunucularının adalet talebinin inatla ve ısrarla sürdürüldüğü ve yaşamını yitirenlerin yakınları için de herhangi bir hak kaybı oluşmadığı, bireysel başvuruların devam ettiği belirtildi.