Nişmiye Güler

 

İSTANBUL- İktidar ve erk medyasını rahatsız eden JINHA’nın KHK ile kapatılmasının üzerinden 5 yıl geçti.

 

Çalışanlarının tamamı kadınlardan oluşan, feminist ve kadın özgürlükçü perspektifle bir yayın çizgisi benimseyen Jin Haber Ajansı (JINHA), 8 Mart 2012’de bir grup kadın gazeteci tarafından Diyarbakır’da kuruldu. “Ve yazıyoruz… Erkekler ne der diye düşünmeden yazıyoruz” şiarıyla yola çıkan JINHA, yayın yaptığı dönemde birçok önemli habere de imza attı.

 

Kadın haber ajansı fikri JINHA ile temellendirildi

 

Kuşkusuz dünyanın ilk haber ajansı Agance Havas’ı 19’uncu yüzyılın ikinci çeyreğinde yani 1832 yılında kuran Charles-Louis Havas, bir gün salt kadınların çalışacağı bir ajansın olacağı olasılığı üzerinde durmamıştır. Ama bu olasılığı Kürt kadınlar JINHA ile temellendirdi. JINHA fikriyatı ise İran’daki şüpheli kadın ölümlerini araştırırken 2006 yılında katledilen gazeteci Ayfer Serçe’ye (Şilan Aras) ait. Tamamı kadınlardan oluşan ve kadın odaklı haberciliği esas alacak bir ajans fikrine Kürt kadın gazeteciler 5 yıl sonra JINHA ile cevap oldu.

 

Medyaya yeni dil

 

Kadın ajansı ilk çalışmalarına başladığı zaman bir taraftan çoğu kesimin dikkatini çekerken, bir taraftan da birçok gazeteci de haberlerinde ataerkiyi temsil eden soyadını kullanmadığı için dilini kabul etmedi. Fakat kadınlar eril medya diline açtıkları savaşta inat etti ve yeni bir medyanın dilinin temelini attı. Kadın, çocuk ve ekoloji odaklı habercilik yapan ajans, emeği görülmeyen, sesi duyulmayan ve öteki olarak görülen tüm kadınların sesi oldu. Öyle ki ajansın haber kaynaklarının kadın olması ve mikrofonlarını sürekli kadınlara uzatması zamanla özgür basındaki meslektaşlarına da ilham oldu. Kamusal alandan uzaklaştırılan ve özel alana sıkıştırılan kadınların, görülmeyen emeklerini gösteren ajans, daha önce siyaset, hukuk, ekonomi, ekoloji, spor, kültür-sanat haberlerinde kaynak olarak görülmeyen kadınlara mikrofonlarını uzattı.

 

Kadın değil fail teşhiri

 

JINHA ayrıca kullandığı görsellerle de medyaya yeni bir soluk getirdi. Havuz medyanın kadını teşhir eden anlayışına karşı çıkan JINHA, fail erkeği teşhir etmeyi, istismara uğrayan çocukların fotoğraf ve isimlerine yer vermemeyi tercih etti.

 

Kollektif dil oluşturma

 

Ajans kullandığı haber dilini de kolektif kadın aklı ile geliştirdi. Ajans ilk olması nedeniyle cinsiyetçi dilden sıyrılacak haber dilini oturtmada zorlanmalar yaşasa da, zamanla deneyimler ve deneyim aktarımları ile belirli bir düzey kazandı.

 

Direnen halkın sesi oldu

 

 JINHA özellikle 2015’te Kürt illerinde ilan edilen özyönetim alanlarında yaptığı haberlerle direnenlere odaklandı. Türkiye’nin savaş gerçekliğine ve suçlarına karşın muhabirleri Şırnak’tan Yüksekova’ya, Varto’dan Silvan’a, Nusaybin’den Sur’a her yerde direnen halkın yanında bire bir haberlerini yaptı, havuz medyanın yansıtmadıklarını yansıttı ve hakikati ortaya koydu.

 

Baskı ve yıldırma

 

JINHA yaptığı haberler ile iktidar ve medyasını rahatsız ederken, ajans 2015 yılı itibari ile erişim engeli ile yüz yüze kalmaya, muhabirleri gözaltına alınmaya ve tutuklanmaya başladı. Muhabirleri haber alanlarına alınmadı, çıplak aramaya maruz kaldı, ekipmanlarına el konularak, kırılmaya çalışıldı. Tüm baskı ve engellemelere rağmen ajans, sahadan çekilmedi eril medya diline açtığı savaşa ve hakikat yolculuğuna devam etti.

 

Deniz Fırat ve Nujiyan Erhan

 

JINHA ayrıca DAİŞ’in Rojava, Şengal ve Maxmur saldırılarını da bire bir takip etti. Kürt kadın basın tarihine isimlerini büyük harfler ile yazdırmayı başaran Deniz Fırat ve Nujiyan Erhan ajansın muhabirliğini yaptı. Kadın gazeteciler geçtikleri haberler ile DAİŞ ve onu destekleyenlerin gerçek yüzünü dünya kamuoyuna gösterdi. DAİŞ zulmünden kaçan, kaçırılan ve direnen kadınların hikayelerini bizler onlardan dinledik ve gördük.  

 

Ajansın aldığı ödüller

 

JINHA 4 yıllık yayın hayatı boyunca çok sayıda ödüle de değer görüldü. JINHA yaptığı haberlerden dolayı Metin Göktepe Gazetecilik Ödülleri’nde “Yazılı Haber Ödülü”ne, Musa Anter ve Özgür Basın Şehitleri Gazetecilik Ödülleri’nde “Gurbetelli Ersöz Kadın Haberciliği” ödülüne ve Ayrımcılığa Karşı İLEF Evrim Alataş Ödülü’ne değer görüldü.

 

JINHA’nın bu başarısı uluslararası gazeteciler ve örgütleri tarafından da yakından takip edildi. Yurtdışından gelen çok sayıda gazeteci JINHA’yı ziyaret etti, haberciliğini konuştu ve bölgede yarattığı farkındalığa vurgu yaptı.

 

KHK ile kapatıldı

 

İktidar ise 29 Ekim 2016 gecesi yayınladığı 675 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile JINHA ve beraberinde 10 gazete, 2 haber ajansı ve 3 dergi hakkında kapatma kararı verildi. JINHA’ya herhangi bir tebligat yapılmadan gece yarısı kapısı mühürlendi. JINHA ile beraber kapatılan kurumlar arasında köklü bir yayın geçmişine sahip olan ve özgür basına oldukça katkıları olan Dicle Haber Ajansı (DİHA), Özgür Gündem ve Türkiye’nin günlük tek Kürtçe yayın yapan gazetesi Azadiya Welat gazeteleri de yer aldı. Özgür basın kurumlarının hakikatteki ısrarları, iktidarları rahatsız etti.  

 

‘Kalemi yere düşürmek için almadık’

 

JINHA, 30 Ekim’de yaptığı açıklamada ise “Biz Gurbetelli Ersözlerin, Deniz Fıratların ve Şilan Arasların ardılları olarak, onların kadın mücadelesini bıraktıkları yerden devam ettiriyoruz. JINHA, kadınların ve kadın mücadelesinin sesi olmaya devam edecek. Kadın düşmanı, kadınları yok sayan, cinsiyetçi ve eril AKP hükümeti ile erkek devletin karar verdiği hükümlere boyun eğmiyoruz. 'Erkekler ne der' demeden yazdık, şimdi de 'Erkekler ne hüküm verir' demeden yazmaya devam edeceğiz. Bu mücadele yeni başlıyor. Bundan sonra her yerdeyiz. Susmadık, susmayacağız. Biz elimize kalemi yere düşürmek için almadık” diyerek kararlılık mesajı verdi.  

 

Yeni ajanslar

 

Kadın gazeteciler bu sözlerini önce Şujin’ı kurarak yerine getirdi. Daha sonra Şujin’in KHK ile kapatılması ile JINNEWS’i kurarak “JINHA’nın bıraktığı yerden devam” dedi. Medyanın erk dilini değiştirmeyi hedef edinen Kürt kadın gazeteciler, haberleri, dilleri ve çalışmaları ile erk medya ve iktidarı rahatsız etmeye devam ediyor ve edecek.  JINHA,  Şujin, JINNEWS, Jin TV, NuJinha ve daha niceleri.