ŞIRNAK - Adını Kürt destanı “Cembeliyê Mîrê Hekkarî û Binevşa Narîn”den alan Binevş Agal, Cizre'de panzerlere karşı bedenleriyle direnen kadınlar için yol gösterici, öncü ve Botanlı kadınlar için direniş sembolü oldu.

 

Şırnak Cizre’de 1990’ların karanlığını aydınlatan bir direniş kahramanıydı Binevş Agal (Bêrîvan). Dünya onu Cizre isyanını ateşlemesiyle tanıdı. Binevş Agal (Bêrîvan), 1966 yılında Batman'ın Beşiri ilçesinde Êzidî bir ailenin dördüncü çocuğu olarak dünyaya gözlerini açar. İsmini "Cembeliyê Mirê Hekkarî û Binevşa Narîn" isimli Kürt destanından alır. Kürdistan'da destanlaşacağını bilmeden Binevşa Narîn’in adıyla büyüyen Binevş ve ailesi, 1980 12 Eylül darbesinin baskıları nedeniyle Kürdistan'da birçok Êzidî aile gibi Avrupa'ya göç ederek, Almanya’nın Celle kentine yerleşir.

 

Yürüyüşün tek kadın eylemcisi

 

Avrupa'da 1984'ün Nisan ayında yaklaşık 40 kişinin bölgede Kürt hareketine dönük saldırılarına karşı başlattığı 1 ay süren ve yaklaşık 300 kilometreyi bulan yürüyüşe katılan Binevş, bu eyleme katılan tek kadın olur. Binevş’in katılımı Êzidîler arasında da büyük etki yaratır. Êzidî toplumu içinde bir kadının evden çıkması dahi sık görülen bir durum değilken Binevş, devrime dahil olur.

 

‘Kürdistan’da yaşam da güzel, ölmek de’

 

1985’te PKK saflarındayken Kuzey ve Doğu Suriye’nin Cizîrê Kantonu’na geçen Binevş, burada ilk kadın örgütlenmesinin adımlarını atar. Binevş, 1988 yılında da buradan Şırnak’ın Cizre ilçesine geçer. Bu yolculuğu başlamadan önce ailesine yazdığı son mektubunda “8 yıldan sonra tekrar güzelim Kürdistan’a döneceğim için çok seviniyorum. Kürdistan’da yaşamak da güzel, ölmek de...” sözlerini kaleme alan Binevş, Cizre’de bir halk hareketini örgütler. Binevş ya da Botan halkının bildiği adıyla Bêrîvan, çok sevilir, herkesin saygısını kazanır. 

 

Tek başına halkı örgütledi

 

Botan'da ev ev, mahalle mahalle dolaşarak özellikle kadınlara ulaşmayı hedef edinen Binevş, burada geçirdiği her anını amacı uğruna çalışarak geçirir. Binevş’in deşifre olmasıyla bölgedeki asker ve polisler onu Cizre sokaklarında arar. 16 Ocak 1989 tarihinde bulunduğu eve düzenlenen operasyonda Binevş, önce kurşunlanır, ardından işkence edilerek katledilir. Binevş’le beraber ise kaldığı evin sahibi Emin Elçi Torun da katledilir. Binevş’in direniş ateşi o günden bugüne hala yanıyor.

 

Binlerce Bêrîvan’ı oldu Cizre’nin…

 

Binevş’in katledilişinin, onu yok etmediği, aksine sonsuzlaştırdığı, hem Kürt halkının mücadelesi, hem de Kürt kadın mücadelesi ile ortaya çıktı. Cizre’de doğan Kürt çocuklarına adı verilen “Bêrîvan”, kendisinden sonra mücadelesini sürdürecek olan kadınlara da ilham oldu ve yaşatıldı. Botan halkına ve kadınlarına bir direniş örneği oldu.

 

‘Değerli, öğretici ve bilgili bir kadındı’

 

Binevş’le beraber eşi Emin Elçitorunu’yu kaybettiğinde 22 yaşında olan Fethiye Elçitorunu, Binevş’i Cizre’ye geldikten sonra evlerine gelip giderken tanıdığını söyledi. Fethiye, “İlk başlarda birkaç defa bize gidip geldi. Daha sonra onun Berivan olduğunu öğrendim. Çok değerli, öğretici ve bilgili bir kadındı. Nereye gitseydi insanlar onu çok severdi. Onun örgütlülüğü ve duruşu insanlar üzerinde büyük bir etki yarattı. Yaşamını yitirdikten sonra da Botan halkı ona sahip çıktı. Mücadeleci bir kadındı. Bize sürekli gidip geldiği için kendisine çok alışmıştık” dedi.

 

‘Ben Berivan’ı çalışmalara geldiğinde tanıdım’

 

Berivan’ın Cizre’ye geldikten sonra halkı örgütleyip bilinçlendirdiğini ifade eden Fethiye, halkı ikna ederek mücadele içerisinde yer almalarına yardımcı olduğunu dile getirdi. Güler yüzü ve kararlılığıyla mücadelesini sürdürdüğünü vurgulayan Fethiye, “Babam Binevş’e büyük bir saygı göstererek, ‘Keşke yaşlı olmasaydım ben de seninle çalışmalara katılırdım’ derdi. Binevş duruşuyla küçükten büyüğe herkesi etkiliyordu” sözlerine yer verdi.

 

‘Cesaretli bir kadındı’

 

Bêrîvan’ın Cizre’ye geldikten sonra mahalle mahalle, ev ev çalışmalar yaptığını belirten Fethiye, şunları paylaştı: “Çok akıllı, güçlü ve çalışkan bir kadındı. Cesaretli bir kadındı. Onun cesareti adeta bulaşıcıydı. Bêrîvan sayesinde herkes mücadeleyi ve direnişi tanıdı. Konuşmasıyla insanları etkiliyordu. Konuşması insanlar üzerinde büyük bir etki yaratıyordu. Ben Bêrîvan’ı tanıdığımda ondan güç alıyordum. Bêrîvan Cizre’nin her karış toprağını gezerek insanlarına ulaşmaya çalıştı. Bêrîvan üç ay Cizre’den ayrıldı. Siirt’e gitti ve daha sonra tekrardan Cizre’ye döndü. Yaşamını yitirdiği gün öncesinde bizimle beraber yemek yedi ve sohbet ettik. Berivan ve eşim Emin beraber yaşamını yitirdi.”

 

‘Bêrîvanlar doğdu, büyüdü ve mücadeleyi devraldı’

 

Bêrîvan’ın yaşamını yitirmesinin ardından Botan’da büyük bir öfkenin de olduğunu kaydeden Fethiye, “O yıl dünyaya gelen tüm kız çocuklarına ‘Bêrîvan’, erkek çocuklara ise ‘Emin’ ismi verildi. Yeni Bêrîvanlar doğdu, büyüdü ve mücadeleyi devraldı. Dünyaya yeni gelen torunumun ismini de ‘Bêrîvan’ koyduk. Bêrîvan çok güzel bir kadındı. Fotoğraflarda olduğundan daha fazla güzeldi. Yüzü ay gibiydi. Bêrîvan aynı zamanda birçok işte çalışmış ve becerikli bir kadındı. Bizler onun mücadelesine sahip çıkacağız” diye konuştu.