Marta Sömek

 

İSTANBUL - Newroz’un halklar için direniş ve diriliş bayramı olduğunu söyleyen Alevi, Çerkes ve Ermeni kadınlar, “Newroz ışıktır, karanlıktan kurtulmak, özgürlüktür. Gelin, 20 Mart Pazar günü Newroz ateşini halaylarımızla, zılgıtlarımızla yakalım, barışı haykıralım” sözleri ile Yenikapı Meydanı’na çağrı yaptı.

 

Kimi halklar için baharın gelişi olarak kutlanan Newroz, Kürt halkının en önemli, coşkulu ve mücadeleyle bezenmiş bayramlarından biri. Yeniden dirilişi sembolize eden Newroz, Kürt halkı için direnişin, özgürlüğün, barışın, mücadelenin simgesi olarak her geçen yıl daha büyük bir coşku ve mücadeleyle kutlanıyor. Kürtler yaktıkları ateşlerle, omuz omuza vererek direnişi daha da büyütüyor. 7’den 70’e milyonlarca Kürt, her yıl 21 Mart’ta ulusal kıyafetleri, enstrümanları, stranları, halayları ve zılgıtlarıyla Newroz alanlarını doldurup yaktıkları özgürlük ateşinin üzerinden atlıyor.

 

43 yıldır aralıksız olarak sergilenen mücadele

 

90’lardan 2000’lerin ortasına kadar büyük direnişlere sahne olan Newroz saldırılarında onlarca kişi katledildi, yaralandı, gözaltına alındı ve tutuklandı. Tüm yasak ve saldırılara rağmen halk katledilmeyi göze alarak Newroz ateşini yakmaktan bir kez olsun vazgeçmedi. Kürt halkı, alanlarda tüm kararlılıkları ve inatlarıyla mesajlarını verdi. Bu yıl, “Dem dema serkeftinê ye” (Şimdi kazanma zamanı) şiarıyla Newroz’u kutlaman Kürt halkı ve dostlarının İstanbul’daki adresi bir kez daha Yenikapı Meydanı olacak. 20 Mart’ta İstanbul’da kutlanacak olan Newroz, Türkiye ve bölgede toplam 72 kentte gerçekleştirilecek.

 

Halklar Newroz’a çağırıyor

 

Farklı renklerden halklarla İstanbul Newrozu’nun anlamı, önemi, hissettirdikleri, Kürt halkının mücadeleyle ilmek ilmek ördüğü Newroz ruhunu nasıl gördükleri ve kendilerini bu mücadele zemininde nasıl konumlandırdıklarına ilişkin konuştuk. Alevi, Çerkes ve Ermeni kadınlar her renkten halkları 20 Mart Pazar günü Newroz ateşini yakmak için Yenikapı Meydanı’na çağırdı.

 

‘Demirci Kawa’nın yaktığı zaferdir hawtemal’

 

Alevi Nergiz Güzel, “Rêya Heq” diye tanımladıkları “hak yolculuğu” coğrafyasında, Newroz’un diriliş ve direnişin ismi olduğunu vurguladı. Alevilerin Newroz’u “hawtemal” olarak adlandırdıklarını paylaşan Nergiz, “Mezopatamya’da tüm halkların isimleri farklı olsa da kutladığı bayramdır kainatın. Cümle canla ikrarlaşıp, kışa karşı baharı, karanlığa karşı aydınlığı, soğuğa karşı sıcaklığı, kıtlığa karşı bolluk ve bereketi, ölüme karşı yeniden doğumu hawtemal ateşiyle yakarız” sözleriyle Newroz’un önemini anlattı. Nergiz, Newroz’un kendileri için anlamını şu cümlelerle paylaştı: “Doğanın kendini yenilediği, yaşamı yeniden kurduğu, toprak, hava, su ve ateşle renklendirdiği, yaşamın yeniden inşası ve özgürlüktür hawtemal. Dehak zulmüne karşı Demirci Kawa’nın yaktığı ateş ve zaferdir. Rêya Heq, 'hak yol Alevileri için direnişin sembolüdür.”

 

‘Özgürlük ateşini yakmak için Newroz’a!’

 

Newroz’un, Demirci Kawa’nın “zalime karşı başkaldırışının” sembolü olduğunu söyleyen Nergiz, “Hak, adalet, özgür yaşam arayışının günü olması nedeniyle sahipleniriz hawtemal’i, yani 'Newroz’u. Kerbela’dan bu yana, zalimin karşısında olan Yezide karşı direniş geleneğini başlatan, her zaman mazlumun yanında olan, hak ve hakikat için direnen Aleviler hawtemal, 'Newroz ' ateşine önem vermiştir” sözlerini kullandı. Newroz’un özgürlük olduğunu dile getiren Nergiz, “Newroz ışıktır, ışık halk, bilgelik, uyanıştır, karanlıktan kurtulmak, özgürlüktür. Hawtemal birliği, dirliği var eder. Özgürlüğe, barışa kapısını açar, eşit yemeklerle yeryüzüne ışığını saçar” dedi. Nergiz, Mezopatamya halklarının birliğini, dirliğini ve özgürlük ateşini yakmak için her renkten halkları Newroz’a çağırdı. Kürt halkı başta olmak üzere tüm halkların Newroz’unu kutlayan Nergiz, “Newroz piroz be, Hawtemal sima bimbarek bo” sözleriyle seslendi.

 

Newroz Çerkesler için uyanışın zamanı

 

Newroz’un tüm halklar için ortak mücadele zemininde kutlanan bir bayram olduğuna vurgu yapan Çerkes Gül Yılmaz da, “Newroz’a (Nevruz, Nevraz) farklı isimler verilse de Orta Asya’da, Ortadoğu’da, Çerkeslerin anavatanı olan Kafkasya’da, Balkanlar’da, başka pek çok coğrafyada kutlanan ortak bir bayramdır” ifadelerini kullandı. Newroz’un Çerkesler için yeni bir yılın başlangıcı olarak kabul edildiğini paylaşan Gül, “Çok tanrılı dinler döneminde doğa tanrıları için ritüellerin düzenlendiği, bir araya gelip iyiliklerin dilendiği bir gün. Ayrıca artık kışın bitip yaza geçildiği, günlerin eşitlendiği bir zamanı da işaret ediyor. Uyanışın, tazelenmenin, yenilenmenin zamanı” sözleri ile Newroz’u tanımladı.

 

‘Özgürlük ateşinin etrafında halklar omuz omuza’

 

Newroz’un hem Kürt hem de diğer halklar için özgürlük mücadelesini simgelediğinin altını çizen Gül, şunları kaydetti: “Kürt halkı için zorbalığa karşı Demirci Kawa’nın önderlik ettiği özgürlük mücadelesini simgelediği için ayrı bir önemi var elbette. Bu yüzden de Newroz her yıl kitlesel biçimde kutlanıyor, hatta önemli açıklamaları o gün yapmak özel bir anlam taşıyor. Ancak yakılan özgürlük ateşlerinin etrafında tüm halklar omuz omuza, biri diğerinden üstün tutulmaksızın bir arada olduğumuzda, pek çok ritüelin, yaşam biçiminin aslında ne kadar ortak ve farklılıklarıyla da bir o kadar biricik olduğunu anladığımızda, başta dilimizi buna alıştırdığımızda, bir kültürü diğerinden üstün ve ayrıcalıklı görmediğimizde, bu konuda birbirimizi incitmekten imtina etmeyi ilke edindiğimizde, işte o zaman Newroz’larda yakılan özgürlük ateşleri yalnızlaştırmaların önüne geçecektir.”

 

‘Şiddetin olmadığı yarınlar dileğiyle…’

 

Tüm halkları, özgürlük ateşini eşitlik, özgürlük ve kadın öncülüğüyle yakmaya davet eden Gül, “Sadece Çerkesler değil tüm diller, kültürler, halkların kendilerini özgürce ifade edebildikleri, kimliklerine dair talepleri nedeniyle ötekileştirilmedikleri, ekonomik, toplumsal, kültürel ve eşit haklara sahip olduğumuz, patriarkanın ve şiddetin olmadığı yarınlar dileğiyle...” mesajını verdi.

 

‘Tüm halkların bayramı’

 

Ermeni Ani Kalk ise Newroz’un anlam ve önemini şu cümlelerle anlattı: “Newroz benim için tüm inançların, kimliklerin, halkların bir arada olup, halayların ve zılgıtların çekildiği, coşkuyla kutlanan baharın müjdecisi ve Kürtlerin en önem, en değer verdiği bayramdır.” 

 

Ermeni bir kadın olarak Newroz ve direniş ruhunu sahiplendiğini söyleyen Ani, Newroz’un yalnızca Kürt halkının değil tüm halkların benimsediği ve mücadeleyi yükselttiği bir bayram olduğunu vurguladı. Ani, “Rahmetli Hrant ahpariğin (kardeş) bir sözü vardır: ‘Kürtlerle Ermenilerin mayaları bir yoğrulmuştur. Bu mücadelede Ermenisi, Kürdü, Süryanisi, Çerkesi, Türkü konumlandırmamak lazım” örneğini verdi. Her renkten halkları 20 Mart’ta Yenikapı’da kutlanacak olan 2022 İstanbul Newroz’una çağıran Ani, bu yılki Newroz ruhunun alanları doldurup taşıracağını dile getirdi.

 

‘Gelin Newroz ateşini yakalım, barışı haykıralım’

 

7’den 70’e herkesi Newroz ateşini birlikte, direnişle yakmaya davet eden Ani, “Gelin, 20 Mart Pazar günü Newroz ateşini yakalım, barışı haykıralım. Halaylarımızla, zılgıtlarımızla Newroz’u selamlayalım, Newroz piroz be!” sözleriyle seslendi.

 

İstanbul Newrozu’nun dışında da halklar farklı kentlerde kutlanacak Newrozlarda da bir araya gelerek barış ve özgürlüğü haykıracak. Bu Newrozlardan biride Diyarbakır Newrozu. Kürt Alevi Hülya Bozkurt, Newrozun önemini değerlendirdi.

 

Ani ajansımıza değerlendirmesini Ermenice yolladı. Ermenicesini de sizlerle paylaşıyoruz:

 

Նեվրոզը ինձ համար բոլոր ինքնութիւն, հաւատք եւ ժողովուրդներուն միասնաբար պար բռնելով, զըլկըթներով մեծ ոգեւորութեամբ տօնած ցնծության այն օրն է որ մեզի կ'աւետէ գարնան գալուստը։Շատ մը մշակոյթներու մէջ տարբեր օրեր կամ տարբեր ձեւերով դիմաւորուող այս օրը Քիւրտերու համար ալ մեծ կարևորութիւն եւ արժէք կը ներկայացնէ

 

'Newroz vesilesiyle zulme 'dur' demenin zamanı'

 

Diyarbakır’da bulunan Demokratik Alevi Derneği’nin de üyesi olan Hülya, Newroz’un “karın, kışın zorlu şartlarından kurtulup aydınlığa kavuşmak” anlamına geldiğini belirterek, “Bizler o aydınlığı karşılıyoruz. Aynı zamanda kâinatın uyanmasıyla bütün canlıların ve varlıkların cem olma halidir. Isıya, güneşe, ateşe ve aydınlığa erişmektir. Yeni bir yıla başlıyoruz ve bu yılın da bereketini ve birliğini gösteren bir gündür. Bizler de bu günün günler öncesinden hazırlıklarını yapıp heyecanla bekleriz. Eskidendir lokmalar yaparız. Bize en yakın olan su kaynaklarına gideriz. Bizde doğal su kaynakları kutsaldır. Kutsal mekanlara gideriz, çıra yakarız ve yaptığımız lokmaları paylaşırız. Orada bütün insanlara bütün varlıklara dua edilir.  Newroz birlik demektir, o yüzden bizler kendimiz için değil herkes için dua ederiz. Bunlar dışında bizler de alanlara akarız, etkinlikler düzenleriz. Pandemiden dolayı eski günlerdeki gibi Newrozu kutlayamadık, ortaklaşamadık, bir araya gelemedik. Biz de bu coğrafyadaki her halk gibi bu yıl Newrozu büyük heyecanla bekliyoruz. Sürecin hepimiz için ne kadar zor işlediğinin farkındayız. Cezaevlerinden tut evlerimize kadar sorun içerisindeyiz. Bu yılda da kadın katliamının, cezaevindeki hak ihlallerinin, ırk ve dinler üzerindeki saldırıların sona ermesini temenni ediyoruz. Newroz vesilesiyle bir olup bu zulme ‘dur’ demenin zamanı” sözlerine yer verdi.