İZMİR/İSTANBUL - Dersim katliamının 85’inci yıldönümünde yapılan anmada soykırımın devam ettiği vurgulanarak, katliamın açığa çıkarılmasının yeni katliamların yaşanmaması için gerekli olduğuna dikkat çekildi.  

 

Dersim Tertelesi’nin 85’inci yıldönümünde, katledilenler birçok kentte düzenlenen etkinliklerle anıldı. Anmalarda katliamlarla yüzleşilmesi, resmi özür dilenmesi talep edildi.

 

İzmir

 

Katliamda yaşamını yitirenler, İzmir Emek ve Demokrasi Platformu öncülüğünde Karşıyaka İskele karşısında yapılan törenle anıldı. Anmaya siyasi parti temsilcileri ve sivil toplum örgütleri de katıldı. Açıklamada  “Zulme karşı direnmeyi senden öğrendik”, “1937-38 Dersim katliamı içimizde kanayan yaradır”, “Dersim ana’nın yaraları var kapanmalı, iyileşmeli. Dil kültür ve inanç toprağı gibi geliyor. Say ki bir avuç toprak üstüne serptim korusun” yazılı pankartlar taşınırken sık sık “Savaşa hayır barışa hemen şimdi”, “Dersim, Maraş, Koçgiri unutulmaz”, “Dersim ilk değildi son da olmayacak” sloganları atıldı. Anma yaşamını yitirenler anısına saygı duruşu ile başladı. Basın açıklamasını Demokratik Alevi Derneği İzmir Şube Eşbaşkanı Nebahat Çelik okudu. 

 

‘Mustafa Kemal’in imzası var’

 

Açıklamada, “Dersim katliamının hakikati şudur: Trabzon’da kurmayları ile yaptığı toplantıda bizzat Mustafa Kemal tarafından harita üzerinden kendi el yazısıyla planladığı “Dersim Hareket Planı” Atatürk müzesinde gururla sergilenmektedir” diyen Nebahat, “Türk dil teorisi, Turan fikriyatıyla Tenkil, Tedil, Asimilasyon uygulamaları bütün kurumları ile topyekûn bir savaşa girmiş ve Koçgiri ile başlayıp Şeyh Sait, Ağrı, Zilan, Dersim soykırımıyla günümüze kadar devam etmektedir. Bu tekçi, inkârcı, asimilasyoncu zulüm AKP-MHP Türkçü İslamcı zihniyet ön çekiminin devamı olarak sürüp gitmektedir” şeklinde konuştu.

 

‘Rêya haq Kürt Alevi olarak sözümüz olmalı’

 

Aradan geçen 85 yılda katliamı unutmadıklarını ifade eden Nebahat “Soykırımın Meclis’te kabul edildiği bugün yaşanan soykırımı lanetlerken, kaybettiğimiz canların yüce hatırası önünde saygıyla eğilirken; coğrafyamız, dilimiz, inancımız, hafızamız, varlığımız her gün elimizden parça parça alınıyor ve zulme devam ediliyorsa, Réya haq Kürt Alevi olarak bu yok oluşa ve yok edilişe sözümüz olmalı. Harde Dewreş toprağı ocaklarımız, ziyaretgâhlarımız, dilimiz, kültürümüz, tarihsel hafızamız, varlığımız yok ediliyorsa buna karşı söz ve direncin sahibi olamıyorsak toplumsallığımız tarih karşısında mahcup ve günahkâr olarak anılacağız” dedi.

 

‘Kayıpların akıbeti açıklansın’

 

Nebahat yaşanan soykırıma sesiz kalanların yaşananları onaylamak olduğunu vurgularken, taleplerini şu şekilde sıraladı:

 

“*Seyitlerimizin mezar yerlerini açıklayın ve ailelerine teslim edin.

*1937 soykırımını kabul edip yüzleşerek Dersim halkından özür dileyin

*Başta Dersim ismi olmak üzere köy ve mezra isimlerini iade edin

*Dersim’in kayıp kızları ve çocukların akıbetini açıklayın

*1937’ de Elazığ İstiklal Mahkemelerinde mahkûm edilen canlarımızın akıbetini açıklayın

*Genelkurmay, TBMM soykırım dönemi arşivlerini açın ve açıklayın.”

 

‘Katliamla yüzleşmemek yeni katliamlar üretiyor’

 

Ardından HDP Milletvekili Musa Piroğlu konuştu. Musa, “Bu katliamlarla yüzleşilmediği sürece, katliamların failleri ortaya çıkarılmadığı sürece onun arkasındaki politik gerekçeler açığa çıkarılmadığı, hesaplaşılmadığı sürece bu ülke benzer katliamlarla yaşamaya devam edecek. Bugün Dersim’i anmak aslında var olan iktidarın ülke halklarına karşı tehditlerinin ne anlama geldiğini açığa çıkarmaktır” diye konuştu.  

 

İstanbul

 

İstanbul’da da Dêrsim Araştırmaları  Merkezi (DAM), Dersim Dernekleri Federasyonu (DEDEF), Avrupa Demokratik Dersim Birlikleri Federasyonu (ADEF)  tarafından  Dersim Katliamı’nda yaşamını yitirenler için Kadıköy’de bulunan Beşiktaş İskelesi’nde anma gerçekleştirildi. Anmada katliamda yaşamını yitirenlerin fotoğrafları ile “Xo vira nêkemê”, “Dersim soykırımını unutmadık, unutmayacağız”, “Hiçbir şeyi unutmadık, hiçbir şeyi affetmeyeceğiz” pankartları açılırken, " Dersim’de CHP,  Roboski' de AKP hesap sormak için eylemli mücadeleye", "Adalet için tek yol devrim", "Ne cumhur, ne milliyet, tek yol devrim", "Katliamların, tutuklamaların hesabını sokakta soracağız" dövizleri taşındı.

 

Açıklamaya Halkların Demokratik Kongresi (HDK) Halkların Demokratik Partisi (HDP) temsilcileri ile çok sayıda kişi katıldı. Anmada ortak açıklamayı Dersim Federasyonu Genel Sekreteri Hasan Şen okudu.

 

4 Mayıs’ın “kara gün” olarak karşılandığını dile getiren Hasan, “Müesses nizamın günümüzdeki devamı ise, benzer uygulamaları sürdüren mevcut siyasal iktidardır. Günümüzün siyasal iktidarı da o günlerden aldığı mirasla barajlar, HES'Ier, madenler, ormanların yakılması, razi tahsisi ve inanç yerlerinin tahribatı ile bu siyaseti sürdürmekte. Bu yönüyle de Tertele Devam Etmektedir” sözlerini kullandı.

 

‘Dersim ismi iade edilsin’

 

Dersim’in  85 yıldır yaralarını sarmaya, inkar edilmişliğini aşmaya çalıştığını kaydeden Hasan, hala yeri bilinmeyen mezarlara işaret etti. Hasan, “Dersim toplumu ve Dersim kurumları olarak sonuç alıncaya kadar hak ve hakikat yürüyüşümüzü sürdüreceğiz. Devletin tüm kurumlarıyla bir soykırım olan Dersim Tertelesi İle yüzleşmesini talep ediyoruz. 4 Mayıs gününün’1937-38 Dersim Tertelesi Günü’ olarak resmen kabul edilmesini öncelikli talebimiz. Dersim Katliamı öncesi ve sonrasına dair arşivler açılsın, Tertele'de ne kadar insanımızın katledildiği açıklansın, Dersim ismi iade edilsin, sürgünler, kayıplar ve evlatlık alınan çocukların listesi açıklansın, başta Seyid Rıza ve yol arkadaşları olmak üzere, idam edilenlerin mezar yerleri açıklansın, Dersim halkından resmen ve etkili bir şekilde özür dilensin, Dersimde Ekolojik tahribata yol açacak projeler derhal iptal edilsin” ifadeleri ile taleplerini sıraladı.

 

 ‘Mücadele etmeye devam edeceğiz’

 

Açıklamadan sonra konuşan HDP İstanbul il Eşbaşkanı Ferhat Encü, Dersim’de gerçekleştirilen soykırımın bugün de devam ettiğini dile getirdi. Ferhat, tekçi, soykırımcı zihniyete karşı mücadelelerinin süreceğini vurguladı.

 

Yüzleşme

 

Ardından söz alan HDP Milletvekili Züleyha Gülüm, Yüzleşemeye ihtiyacımız var. Bu sistemin savunucularının yüzleşmesi gerekiyor. Hesap vermeliler ki bir daha böyle bir katliamı kimse yapmaya cesaret etmesin. Ve böyle bir katliamda elbette ki özür dilenmesi gerekiyor. Asimilasyoncu politika ile değiştirilen isimlerin başa Tunceli denilen ama aslında Dersim olan ilimizin isminden başlanılması gerekiyor. Aslı emri kimlerin verdiği ortaya çıkarılması gerekiyor. Ve biz bunun mücadelesini sürdürmekte kararlı olmamız gerekiyor” şeklinde konuştu.

 

Yapılan konuşmaların ardından deyiş söylenip lokma dağıtıldı. Anma, katledilenler anısına denize bırakılan karanfillerin ardından son buldu.