Zülal Koçer 

 

İSTANBUL - Dünya genelinde yükselişte olan sağ popülizme ilişkin konuşan KAOS-GL editörü Aylime Aslı Demir bu akımın her zaman kendi politikalarını sürdürmek için düşmanlar yarattığını belirterek, “Bu yeri gelir, kadınlar olur, Kürtler olur, Aleviler olur; yeri gelir LGBTİ’ler olur. Bunlar hiçbir zaman milli karakterler olamaz. Haliyle ‘milli’ olmayanları her zaman bir nefret kampanyası bekler”

 

Dünyanın pek çok yerinde yükselişe geçtiğine inanılan sağ popülizm hakların zihninde ‘milli’ ve ‘yerli’ kavramlar ile algı yaratıyor, milliyetçi söylemler üretiyor. Finansal ve ekonomik sorunlar üzerinden halkları ‘başka çareniz yok’ algısı ile yönlendirmeye çalışarak yükselişini sağlayan sağ popülizmin karşına aldığı en büyük kesimlerse emekçiler, kadınlar, azınlık gruplar ve LGBTİ bireyler.KAOS-GL Dergisi Editörü ve Kaos Q+ Dergi Genel Yayın Yönetmeni Aylime Aslı Demir ile sağ  popülizmi, sağ popülizminin yükselişinin insan hakları söylemine, kadın ve LGBTİ haklarına ve uluslararası aktörlerin faaliyetlerine ne şekilde etki ettiğini konuştuk. 

 

Aylime tüm dünyayı etkileyen 2008 ekonomik krizinin ve Suriye’deki savaşın etkilerinin hissedilmeye başlanması ile siyaset yapma biçimlerinin değiştiğini belirterek “Bu değişikliği biz aslında daha güncel bir tabirle popülizm olarak adlandırıyoruz. Yükselişte olan ise Kuzey Amerika, Avrupa ve dünyanın pek çok coğrafyasında etkili olan sağ popülist akımlar”  diye ifade etti.

 

‘Sağ popülizm insan hakları söylemini etkisizleştirir’

 

Sağ popülizmin en karakteristik özelliklerinden birinin küreselleşme karşıtlığı olduğuna dikkat çeken Aylime bu karşıtlığın insan hakları söyleminin nasıl etkisizleştirdiğini şöyle anlattı: “Örneğin Türkiye özelinde bu Batı karşıtlığı olarak lanse edilmekte ve haliyle Türkiye’nin tarafı olduğu sözleşmelere bir muhalefet şerhi eklenmekte. Avrupa Birliği siyasetinin sekteye uğraması bununla oldukça alakalı ve haliyle insan hakları söylemini güvence altına alan sözleşmeleri, üyesi olunan birlikler vs. bunların iç yönetmeliklerde -ki zaten yönetmeliklerin uygulayıcısı kurumların da, yargının da zayıfladığı bir dönemde-  insan hakları söyleminin zayıflamaya başladığını dile getirebiliriz.”

 

Karizmatik liderler nasıl işe başlar?

 

Aylim bu durumla bağlantılı olarak uluslararası kurumların da zayıfladığını belirterek “Sağ popülizmde karizmatik lider güç kazanmaya başladıkça ilk olarak kendi partisi dışındaki partilerin bu sorunu çözemeyeceğini ve o tarihin bir döneminde yaşanmış altın çağı tekrardan kurabilmesi için kendisinin tek çare olduğunu, bütün kurumların çürüdüğünü ama bu kurumlarda bir reformun yapılması gerektiğini değil yetkinin ona devredilmesi gerektiğini dile getirerek  işe başlar” diye konuştu.

 

‘İzolasyonist politikayı sürdürebileceğine inanmıyorum’

 

Aylime bu karizmatik liderin yükseldikçe kendi partisiyle de sorunlar yaşamaya başladığını aktararak “Bu durum her ülkede böyle. Bir krizle birlikte kendisini bir çözüm olarak sunan bir lider, sağ popülist bir siyaset dış aktörleri de her zaman bir düşman olarak nitelendirir hatta bazen içerideki daha eğitimli ya da seçkin olarak adlandırılan sınıfı da o dış düşmanlarla işbirlikçi olarak gösterir” dedi.

 

Bu durumun beraberinde uluslararası örgütlerin buradaki kuruluşlarını kapatmasını ya da ülkede bu aktörlerle proje yürüten STK’ların karalanması olarak geri döneceğini aktaran Aylime  “Süreç izolasyonist politikalarla devam eder. Ama Türkiye’nin bu izolasyonist politikayı çok sürdüreceğine dair inancım yok” diye belirtti. 

 

‘Sağ popülizm sürekli düşman yaratır’

 

Sağ popülizmin yükselişinin kadınlara ve LGBTİ’lere etkisine ilişkin konuşan Aylime “LGBTİ örgütleri açısından oldukça kötü sonuçları barındırıyor. Bunların bir kısmı ekonomik... Mesela Türkiye gibi ülkelerde LGBTİ örgütlerin finanse edilmesi, Avrupa Birliği projeleri ile ya da yabancı ülkelerin sivil toplumu geliştirme ve güçlendirme projeleri ile gerçekleştiriliyor. Hükümetin bunlara getireceği herhangi bir yaptırım ya da engelleyici durum ekonomik kaynaklarını ortadan kaldıracak bir sonuç yaratabilmekte” dedi. 

 

Ekonomik etkinin yanı sıra sağ popülizmin sürekli düşman yarattığına vurgu yapan Aylime “İçerde ve dışarıda her zaman bizi bekleyen, hazır ve nazır düşmanlar ya da o büyük gücü içeriden çökermeye çalışan düşmanı hep azınlık gruplarından tesis edilir. Bu yeri gelir, kadınlar olur, Kürtler olur, Aleviler olur yeri gelir LGBTİ’ler olur. Bunlar hiçbir zaman milli karakterler olamaz. Haliyle ‘milli’ olmayanları her zaman bir nefret kampanyası bekler” diye ifade etti.

 

Seçim dönemlerde bu durumun daha fazla ayyuka çıktığına dikkat çeken Aylime “Seçimi çok sever popülist siyasetçiler. Bu dönemse tam da toplumun bloklar haline getirildiği, milli olmayanlara karşı kutuplaşmanın yaratıldığı bir dönemdir. Türkiye’de de benzeri yaşatılıyor” diye konuştu. 

 

Aylime sağ popülizmin, aktivistlerin kullandıkları araçların büyük kısmını ellerinden aldığını söyleyerek bir insan hakkı aktivistin en önemli gücünün yasalar çerçevesinde hareket etmek olduğunu kaydetti. 

 

‘Aktivistlerin faaliyetleri kriminize edildiği bir dönem’

 

Bu nedenle bir insan hakkı aktivistinin elinin her zaman güçlü olduğunu belirten Aylime “Ancak şuan gösterdiği faaliyetin, örneğin bir gösteri yürüyüşü yapmak, basın açıklaması yapmak, bir dava takip etmek ya da dava açmak, bunların kendisinin kriminize edildiği bir dönemdeyiz şuanda” diye konuştu. 

 

OHAL’in yine bu konuda engellemeler yarattığına dikkat çeken Aylime kriminize edilmeyen diğer faaliyetlerin de bir şekilde nefret söylemini çoğaltmak için kendi medyalarını kullanarak hedef gösterildiğini aynı zamanda kendi iktidarın kendi kitlesini de bu yolla mobilize ettiğini söyledi. 

 

‘Her zaman yeni yollar keşfedilir’

 

Aylime son olarak “Ama ben ‘bütün söylemlerimiz ele geçirildi, yapacak bir şey yok’ gibi bir yerden düşünmüyorum. Her zaman yeni yollar keşfedilir. Her dönemin, her kuşağın aktivizm biçimleri farklıdır. Bize düşen de bu dönemi kavrayabilmek, bu dönemin getirdiklerini anlayabilmek ve buna karşı yaşamı çoğaltmak ve yüceltmek olmalı. Bunu da yaptığımızı düşünüyorum” dedi.