Rojbin Ekin 

 

AMÛDE - Ataerkinin yaşamın her alanında kıskaca almaya çalıştığı kadınlar için alternatif bir yer JINWAR. Daha inşası bitmeden kadınların ‘burada olmalıyım’ dediği JINWAR’ın kapısı dünyanın tüm kadınlarına açık ve ütopyanın gerçeğe dönüşmüş hali. 

 

Dünyanın her yerinde kadınlar ‘erkek sistemi’nden uzaklaşarak kendini var edebilecekleri yaşam alanları yaratmak için alternatif mekanlar oluşturma çabası içinde. Kenya, Nijerya ya da Meksika’da kadın komünleri, kadın köyleri, kadın sokakları oluşturan kadınların birlikte yaşam kültürü ve kadın sistemini oluşturma modelleri, ataerkiye karşı ‘başka bir yaşam olmalı’ diyen kadınların alternatifleri arasında gösterilebilir.

 

Kadınlar için özgürlük alanı

 

Alternatif mekanları yönelik bir diğer örnek ise devlet denetimindeki adeta kadınları kapatma alanları. Dünyada başka örnekleri de olan, ancak devletlerin geliştirmiş olduğu kadın köyleri projeleri kadınları toplumdan izole eden, hapseden ve aynı zamanda cezalandıran merkezlere dönüşmüş. Mısır’da kadınlar için oluşturulan El Samaha ve Hindistan’da oluşturulan Hiwarê Bazar köyleri devlet denetiminde kurulan köylerden sadece ikisi. Bu köylere erkeklerin girmesi yasak ve çocuklar belli bir yaştan sonra anneden koparılıyor. Bunun yanı sıra her ülkede mutlaka oluşturulan kadın sığınma evleri var.

 

Bireysel ya da bir grubun girişimleriyle yapılan bu tür arayışların tüm kadınlar için alternatif olarak görülüp görülmeyeceği kadın örgütleri içinde yoğunca tartışılan bir konu. Bireysel değil sistemsel bir kadın özgürlüğü perspektifi ile Rojava Devrimi’nde yer alan kadınların çalışmalarını yürüttüğü kadın köyü JINWAR ise dünyaya model olabilecek bir kadın mekanı. 

 

Sadece ‘mağduriyet’ üzerinden kadınları bir araya getirmekten ziyade, yaşama ve üretimde kolektif emekle kadın sisteminin örülmesinin hedeflendiği JİNWAR henüz yaşım aşamasında bile ayrı bir ruh oluşturuyor. 

 

10 Mart 2017 yılında inşasına başlanan köyün projesi ve yapımı dahil her adımında kolektif kadın emeği var. Köyün şeklinde evlerin yapımına ekolojik ve kadın sembollerinden oluşan köyde yaşamak için şimdiden kadınları başvuru yapmaya başlamış bile. 

 

JİNWAR’ın inşasında ve proje aşamasında içinde yer alan Rumet Heval, inşa ettikleri köyün kadınların hayatlarına dair yaratacağı umut ve dönüşümü anlatıyor: 

 

“Tarihsel ve kültürel geçmişi kadın etrafında örülmüş. Burada yerleşim alanlarının çoğu kadın ismini taşır. Bir bölgenin tümüne Bahar Ana denilmiş, yine kadın ismini taşıyan köyler var; hemen komşu köyümüz Melek köyüdür, diğer tarafındaki Iteşanê’dir, Baykuş, Selma, Xatuniye, Xizne, Jiyan köyleri hep kadın isimledir. Hala ana tanrıça kültürünün etkileri var ve kadın kutsaldır, yaşamı yaratan ve inşa edendir. Demokratik Konfederalizm ve demokratik ulus projesi de, kadının bu rollerine büyük önem atfetmekte. Rojava Kürdistan’ında gelişen ve Kuzey Suriye Federasyonu’nun tümüne yayılan devrimsel süreç, kadınlara zaten öncülük rolü biçti. Bu sistemin ve yaşamın hepsi dolayısıyla kadının. Ama yine de sadece kadınlara ait mekanlar olmalı düşüncesinden yola çıkarak, JINWAR projesini tartışmaya başladık. Sistemin demokratik ve tam eşitlikçi olması, erkeği tüm geri yönlerinden arındırmıyor. Onu dışarıda sınırlıyor, o sistem kurallar koyuyor ve ona uymak zorunda. Ama evin içine geldi mi içindeki erkeklik tekrar açığa çıkıyor. Kadını mecburiyet ve zorunluluktan kurtaracak, ona başka bir yaşam kapısı gösteren bir alan. İhtiyaç olursa ve tercih edilirse farklı bir yaşam alanı açtık. Bu elbette oluşan sisteme alternatif değildir. Demokratik ulus ve konfederalizm projesini sadece daha fazla derinleştirmektir. Kapitalist uygarlığın geliştirdiği bir yaşam biçimi var. Ona alternatif olan demokratik modernite içerisinde kadının yaşamına dair karar alabildiği, yaşamın temel öznesi olarak hissettiği başka bir seçenek ya da alan diyelim.” 

 

Dicle: JINWAR benim evim

 

JINWAR’da yaşamayı tercih eden Dicle ise 24 yaşında ve 3 çocuğu var. 14 yaşında evlendirilmiş ve daha kendisi çocukken çocuk  doğurmuş. Dirbesiyeli olan Dicle Feysal Ebdula, Suriye içsavaşının başladığı günlerde Güney Kürdistan’a göç etmiş.  10 yıllık evliliğinin her aşamasında erkek şiddetine maruz bırakılan Dicle, eşinden boşanarak yeniden Rojava’ya dönmüş. Boşandığı için evli olduğu erkek tarafından çocukları elinden alınan Dicle’nin hayali çocukları ile birlikte JİNWAR’da yaşamak. 

 

Henüz yapımı devam eden JINWAR’da yaşamaya karar veren Dicle, bundan sonraki hayatını kadınlara hizmet etmeye adayacağını söylüyor. Dicle, “JINWAR benim yerim, yurdum ve evim. Kendimi burada daha güvende hissediyorum. Ruhsal ve psikolojik olarak daha iyiyim” diyor. 

 

Maya geleceğinin iplerini ellerine almış kadınlardan

 

Daha inşa aşamasındayken JİNWAR’ı kendi evi olarak seçenlerden biri de Maya. 17 yaşında ve köyde her işe koşturuyor. Maya ise JİNWAR’ı bir eğitim alanı olarak görüyor ve “Hem kendimi bilinçlendirmeyi, hem de daha örgütlü, güçlü bir kadın olmayı hedeflediğim için buradayım. Hayata, tarihe ve geleceğe dair en güzel dersleri burada alacağıma inanıyorum. Yarım bıraktığım eğitime burada devam edeceğim. Kadınların, çocukların yaşamını okuyarak, hayatın gerçek anlamına varmaya çalışacağım. Bu yüzden JINWAR’ı seçtim” diyor.

 

Neolitikten izler taşıyor ve tamamen ekolojik

 

Sohbete ara verip biraz içinden dolaştığımız JİNWAR’de kadın kültürünün izleri üzerine sohbet ediyoruz. Kadınların yaşamayı tercih ettiği bu kadın köyü, Neolitik kültürden izler taşıyor. Kapitalizmin tüketim anlayışı ve yaşam alışkanlarına karşı, doğanın verdiği nimetlerden ve sunduğu imkanlardan yararlanılarak oluşturulan bir proje. 30 ev ve çocuklar için okul, kadın akademisi, kafeterya, doğal tıp merkezi, müze, havuz ve çocukların oyun alanlarından oluşacak JINWAR kenti, kadınların kolektif emeğiyle örülüyor. Doğayla ortak uyum ve denge hesaplanarak, 3 oda mutfak, banyo ve tuvaletten oluşan evler kerpiç duvarlarla örülmüş. Duvarlara gömme dolaplar yapılmış ve neolitiği, kadını temsil eden semboller nakşedilmiş. Yapımı tamamlanmış her evin kapısına Neolitik dönemde kullanılan ve hala da Kürdistan’da her evin kapısına asılan elle yapılmış takvimler bulunuyor.  Ekolojik yaşam ve kültürü de geliştirecek olan JINWAR’da gönüllülük temelinde hizmet esas alınıyor. 

 

JINWAR’ın komşu köyü olan Êtşanê’den gelen Siham Eli (45) hizmet etmeyi tercih eden kadınlardan. JINWAR’da çalışmanın ve emek vermenin kendisini mutlu ettiğini söyleyen Siham, “ileride bana da burada bir ev verirlerse gelip tümden burada yaşamak istiyorum” diyor. 

 

Çocuklar unutulmamış

 

JINWAR projesinin önemli bir parçası da çocuklara ayrılmış. Eğitim ve oyun alanları olacak. Her gün çocuk ziyaretçileri olan JINWAR’ın gittiğimiz gün de onlarca çocuk ziyaretçisi vardı. Oyun, park, okul ve yaşam alanları henüz tamamlanmayan JINWAR’da çocuklar şimdiden büyük bir sevinç ve mutlulukla koşturuyor. Rumet okulu tamamlanmadığı halde, çevre köylerden gelip ismini yazdıran ve JINWAR’da okumak istediğini belirten onlarca başvurunun olduğunu aktarıyor. 

 

“ Çocuklar için 6’ıncı sınıfa kadar olacak bir okul projemiz var. Başlangıç açısından sadece 6’ıncı sınıfa kadar düşündük. Buraya yerleşecek olan kadınların çoğu çocukları küçük olanlardır. Belli bir yaşa kadar burada okuyacaklar, civar köylerde ortaokul var, yüksekokula giderler daha sonra. İlk başta çocukları burada eğitip daha sonra dışarı göndereceğiz.”

 

Kimlerin yerleşeceğine hep birlikte karar vereceğiz 

 

Hala yapım aşamasında olan JINWAR’a şu ana kadar 200 başvurunun olduğuna yer veren Rumet, seçim yapmakta zorlanacaklarını da aktarıyor. 

“Başvuru yapanlarla bunun kararını vereceğiz, kimin daha çok ihtiyacı varsa hep birlikte seçip yerleştireceğiz.”

 

Erkekle mücadele daha da derinleştirilecek 

 

Tamamen erkeklere kapalı bir mekan olup olmayacağı merakımı Rumet şu cevapla gideriyor “  Başından beri şunu kesinlikle yadsımadık, çalışmak isteyen, katkı sunmak isteyen herkes gelebilir. Bize katkı sunan erkek arkadaşlar da oldu. Burası bizim erkekle de geliştireceğimiz ve derinleştireceğimiz önemli mücadele alanlarından bir tanesi olacak. Misafirimiz olmak isteyen erkeklerle de burada tartışmalarımız olacak.” 

JINWAR projesi ekolojist ve feminist kadınların da ilgi odağında. Uluslararası alanda da kadın örgütlerinin ve şahsiyetlerinin JINWAR’a ilgisinin yoğun olduğunu belirten Rumet, “Burada bizzat emeği olan enternasyonal arkadaşlarımız oldu. Biri Alman, biri İtalyan ve biri Endonezyalı 3 arkadaşımız çok yoğun emek harcadı. İtalya’dan 12 kadın gelip burada bir akademi oluşturmak istiyor. Almanya’dan feminist, ekolojist kadınlar gelip hizmet vermek istedikleri yönünde talepte bulundular” dedi.  

 

10 Mart 2017’de başlayan proje 25 kasım 2018’de tamamlanacak.