Kelebeklerden ‘Jin, jiyan, azadî’ye uzanan direniş (6) 2026-11-20 09:01:52   'Kastik sisteme karşı dönüşümü hedeflemek yeni mücadele biçimimiz'   ANKARA - Sincan Cezaevi’nde tutsak bulunan Melike Göksu, kadınların kastik katil sistemine alternatif olarak demokratik komünal toplumu inşa etmesi gerektiğini belirterek, “Sistemin alternatifini oluşturarak dönüşümünü hedeflemek yeni mücadele biçimimiz olmalı” dedi.   25 Kasım Kadına Yönelik Şiddete Karşı Uluslararası Mücadele Günü yaklaşırken, kadınlar erkek egemen sistemin yarattığı şiddete, eşitsizliğe ve hak ihlallerine karşı mücadelelerini sürdürüyor. Şiddetin farklı biçimlerine karşı sokaklardan yaşamın her alanına uzanan bu mücadele, cezaevlerinde de devam ediyor. İdare ve Gözlem Kurullarının kararlarıyla tahliyeleri engellenen, sağlık, hijyen ve iletişim haklarına erişimde sorunlar yaşayan kadın tutsaklar, cezaevlerindeki uygulamalara karşı direnişlerini sürdürüyor. Kadınların özgürlük mücadelesi, şiddeti üreten erkek egemen zihniyetin değiştirilmesi ve buna alternatif bir toplumsal yaşamın kurulması tartışmalarını da beraberinde getiriyor.   Dosyamızın bu bölümünde erkek egemen sistemin şiddetle ilişkisini, cezaevlerinde yürütülen mücadeleyi ve kadınların demokratik, komünal bir toplumun inşasındaki rolünü Sincan Kadın Kapalı Cezaevi’nde tutulan siyasi tutsak Melike Göksu sorularımızı yanıtladı.    *Türkiye’de kadına yönelik çok boyutlu şiddet ve saldırıların arttığı bu dönemi nasıl ele almak gerekiyor?   Öncelikle kadının tarihsel sosyolojisine bakmak gerekir. Ana tanrıça konumundan köle kadın konumuna geliş serüvenini tam olarak bildiğimizde bugün yaşananları daha doğru analiz edebiliriz diye düşünüyoruz. Kadın varoluşsal olarak yaşamın öznesi olduğu için yaşamın doğal mecrasında yürütülmesinin gelişip dönüşmesinin de savunucusudur. Bu doğal sorumluluğun insanlık tarihinde binlerce yıl yerine getirmiştir. İnsanlığın doğal varoluş zemini olan toplumsallığı yaratır ve yaratımın enerjisini korumak için de toplumsal eğilimleri, toplumsal ahlak kurallarını öz savunma olarak geliştirir ve öyle korur. Bu yıllarca toplumsallığın ve toplumsal eğilimlerin karşıtı olarak gelişen kastik katil yaklaşımlar bu doğal varoluşsal nedene saldırıyı kendi varoluşsal nedeni olarak kabul eder ve durmaksızın saldırır.   Bu saldırıları meşrulaştırmak, hakikati çarpıtmak için akla hayale gelmeyecek her türlü yol ve yöntemi devreye koymuştur. Kadın varoluşsal hakikatini yok etmek ve kendi erk zihniyetini inşa etmek için erkek kulübünü oluşturarak kastik katil zihniyeti sistemleştirmek saldırı ve şiddeti normalize etmeye çalışır. Bin yıllardır bu zihniyetin en iyi geliştirdiği yöntem hakikati çarpıtma ve manipüle etme olmuş; kadına yönelik şiddetin çok boyutlu olmasının asıl nedeni burada yatmaktadır. Kastik katil zihniyetinin kendini güçlendirdiği zemin çarpıtma ve manipülasyon zemini olmuş, biz kadınlar bu perspektiften ele alırsak bugünkü şiddet sarmalını daha iyi anlar ve ona karşı mücadele yöntemi geliştirebiliriz.   Kadının özgürlük mücadelesi manipülasyon sistemine karşı çok boyutlu olmalıdır. Kadına yönelik şiddeti bir olaya ya da olguya indirmek sadece parçayı koruyabiliriz. Bütünü ıskalamış oluruz. Zira kadına yönelik şiddetin zemini çok derin ve çok büyüktür. Kadının şahsında neredeyse tüm toplum ve toplumsal tüm değerler hedef alınıyor. Bugün dünyanın her yerinde kadına şiddete karşı muazzam bir mücadele var. Bu mücadele ne kadar toplumsallaşırsa o derece sonuç alınır.   “Kadın kimliğiyle siyasal alanda yer almasının önemi varoluşsal varlığıyla ilgilidir.”   *Erkek egemen sisteme karşı kadınların kamusal ve siyasal alanda kendini var etmesinin önemini nasıl değerlendiriyorsunuz? Kadınların kendi kimlikleriyle tüm alanlarda var olması şiddet zeminini ortadan kaldırılmasında nasıl rol oynar?   Tarihte toplumun öznesi olan kadın gelinen aşamada siyasal, kamusal alanlardan tamamen dışlandı. Bu alanlar erkek alanı haline getirildi. Hal böyle olunca ortaya bugün dünyanın her yerinde görüldüğü gibi despotik diktatör, faşizan bir erkek sistemi ortaya çıktı. Kadınlar uzun süre bu kirletilmiş alana girmek istemedi. Ancak bunun doğru olmadığı aşikârdı. Zira tekçi zihniyete sahip erkek yargı ve genel siyasette tek karar merciiydi. Bu öz itibariyle toplumsallığı dinamiklemekle eşdeğerdi.   Bugün kadınların siyasal alandaki varlığını kadına yönelik şiddet arasındaki ilişkiyi yapılan mücadele biçimiyle ele almak gerekir. Kadın siyasal alandaki asıl oynaması gereken rol ve icra ettiği rol arasındaki ince nüansa bağlıdır. Manipülasyon sisteminde kendi varoluşsal rolü ile siyasal alanda yer alması önemli ve kıymetli olduğu gibi zor ve tehlikelidir çünkü kastik katil sistem kadının varoluşsal rolünü kabul etmediği gibi kendi varlığına saldırı olarak kabul ediyor. Ve çok da mücadele alanı bırakmıyor. Dolayısıyla siyasal alanda mücadele etme tarzımız direnmekle birlikte oluyor. Siyasal alan yıllardır erkek alanı olarak lanse edildi. Kadına biçilmeye çalışılan toplumsal cinsiyet rollerine göre kadına uygun bir alan değilmiş gibi çarpıtılıp manipüle edildi. Yine aynı akıl seçme-seçilme hakkını kendisinin lütuf eden gibi sundu. Oysaki hakkı elde edebilmek için kadınlar yoğun bir mücadele verdi.   Egemen erkek aklı kendisine yabancılaşmış kadına yine kendisi siyasal alanda rol biçmeye çalışıyor. Bu manipüle etmenin diğer bir yüzüdür. Kadın kimliğiyle siyasal alanda yer almasının önemi varoluşsal varlığıyla ilgilidir. Siyasal alan öz itibariyle toplum ve toplumsallaşmasıyla ilişkilidir. Kadın ve toplum arasında köklü tarihsel ilişki vardır. Varoluşları birbirine bağlıdır. Biri olmazsa diğeri eksik, yarım kalıyor. Bu mevcut erk sistemini doğru çözümlediğimizde daha net görebiliyoruz. Kadının siyasal alandaki özlü varlığı şimdilik kadına yönelik şiddeti görünür kılmaya muktedir. Bu özlü duruş çoğalıp, gelişip toplumsallaştıkça kadına yönelik şiddet ve diğer tüm şiddet zemini kurtulabilecektir.   “Erkek egemen sistemin kendisini var ettiği ve sürdürdüğü zemin çatışma, çatıştırma ve savaş zeminidir. Bu zemin aslında kastik sistemin karakteridir.”   *Savaş ve çatışma ortamlarında kadınların özellikle hedef alınmasının arkasındaki zihniyeti nasıl yorumluyorsunuz?   Savaş ve çatışmalarda ilk önce hakikat ölür diye bir söz vardır. Aynı zamanda çatışmalarda en çok kadınlar hedef alınır. Biz kadınlar bunun nedenini tabii ki biliyoruz. Erk zihniyetin kadın hakikatine olan tarihsel öfkesinin yansımasıdır. Tarihte yaşanan çokça örneği vardır. Ancak biz yakın tarihte yaşananlardan örnek verelim. Sevgili Ekin Van yoldaşımızın bedeninin teşhir edilmesi, Rojava’da katledilen kadın devrimcilerin saç örgülerinden kesilmesi, bedenlerin pencereden atılması bu zihniyetin anlaşılması için yeterlidir.   Erkek egemen sistemin kendisini var ettiği ve sürdürdüğü zemin çatışma, çatıştırma ve savaş zeminidir. Bu zemin aslında kastik sistemin karakteridir. Biz kadınlar özgürlük mücadelesi verirken bu gerçeği hiçbir zaman unutmamamız gerekiyor. Kastik katil sistem savaş ve çatışmaların sonuçları üzerine politika üretirken ve sistemlerini bunun üzerinden korurlar. Bu anlayışın özü tek hiçbir eşitlik ve demokrasi onlara göre zayıflıktır, tavizdir, merkeze kendini alır geridekileri öteki ilan eder ve öteki onlara göre hep tehlike oluşturur yok edilmesi, sömürülmesi, baskılanmaları, kastik sistemin güvencesi için olmazsa olmazdır. Kadının toplumsal bağlarını bildiklerinden ilk saldırdıkları ilk sömürdükleri ve özünden koparmak istedikleri kadın olmuş ve bu günümüze kadar böyle gelmiştir. Biz kadınların bu gerçeklerin farkındalığını oluşturmak ve sömürülen baskılanan bütün kesimlerle birlikte tekçi tüm anlayışlara karşı eşitliği ve toplumsallığı güçlendirmek için komünal sistemi oluşturup kastik katil sisteminden hem kadını hem de bütün toplumu arındırarak koruyabiliriz.   “Barış ve Demokratik Toplum Çağrısı, kastik sistemin hakikatleri çarpıtarak yarattığı tahribatların sonucu toplumsal ihtiyaç olarak önder Öcalan tarafından öngörüldü ve başlatıldı.”   *Sizce Barış ve Demokratik Toplum Çağrısı, kadın mücadelesine nasıl bir rol ve sorumluluk atfediyor?   Kürt kadınları olarak kendimizi çok şanslı görüyoruz. Dünyanın tüm kadın mücadelesine baktığımızda örgütlü, disiplinli ve hakikatin farkında bir kadın hareketimiz var. Kuşkusuz bunu önder Öcalan’a borçluyuz. Zira bizim bir kadın kurtuluş ideolojimiz ve özgür kadın perspektifimiz var. Bugün Jineoloji Bilimi kadına dair tarihte çarpıtılan her bir hakikati ortaya çıkarmaya çalışıyor.   Barış ve Demokratik Toplum Çağrısı, kastik sistemin hakikatleri çarpıtarak yarattığı tahribatların sonucu toplumsal ihtiyaç olarak önder Öcalan tarafından öngörüldü ve başlatıldı. Bu ihtiyaca cevaben hazırlanmış olduğu Demokratik Toplum Manifestosu'nda komünal sistemin öznesi olarak kadını görür. Toplumsallığı kadının yapısallığı olarak tanımlar. Kadının yaratımı olarak gördüğü toplumu yine kadının kendisinin geliştirip dönüştürülebileceğini söyler. Kadınların yıllardır verdiği mücadele zemininde, rol ve misyon vererek sorumluluğunu hatırlatır. 25 Kasım bu açıdan önemlidir. Şiddete ve şiddet üreten zihniyete ve sisteme karşı itiraz zemini oluşturur. Şiddetin çirkin yüzünü ifşa ederken mücadele yöntemini geliştirir ve mücadele etmenin önemini ortaya çıkarır.   “Mevcut hukuk sisteminin taraflı olduğu açık, yasaların aslında söyledikleri gibi toplumu, bireyi korumadığını erkeği ve kastik sistemi koruduğunun farkındayız.”   *Sizce mevcut hukuk sistemi şiddeti nasıl besliyor? Kadınlar şiddet üreten zihniyete karşı nasıl mücadele yürütmeli?   En başta toplumdaki çarpıtılmış kodlardan başlamak gerekir. Bu kodlar erk zihniyeti yetiştirme birimi haline getirilmiş aile kurumunda bu kodlar erkek ve kadınlar için çok keskindir. Kız çocukları ayıp-günah-yasak üçgeninde büyütülüyor, kız çocukları yine misafir erkek çocuğu ev sahibi olarak büyütülüyor. Dolayısıyla burada şekillenen çarpıtılmış gerçeklik toplumsal kodlara dönüşmüş durumda. Erkek ve erkeklik ayrıcalık ve her şeyin sahibi. Ona her şey mubah. Çoğu zaman şiddet ve öldürme hakkı da tanınıyor. Ve bu onların görevi olarak tanımlanıyor. Bu kadar vahim kodlarla şekillenmiş erk zihniyetinin, kastik sistemiyle mücadele etme zemini olarak demokratik komünal toplum inşası müthiş bir fırsat sunuyor. Kadının ana tanrıça kültürü gibi dev bir külliyatı var. Kadın aklı ile varlığını korumuş on binlerce yıl süren doğal toplum kültürü var. Bunlar üzerine yeniden komünal toplumu inşa etmek ancak kadın aklı ile mümkün olabilir.   Tarihsel olarak doğal toplumların yönetilen biçimlerinde esas olarak toplumsal eğilimler çerçevesinde tüm toplumu koruyabilecek ahlakî değerler oluşturulur ve onun üzerinden hem birey hem toplum karışır. Bu bir yaşam biçimidir aslında kadın aklı ve sezisi eşitliğin ve toplumsallığın insanlığın en temel ihtiyacı olduğunun farkındadır. Maalesef geldiğimiz aşamada toplumsallığın yerini tekçilik bireycilik aldığından toplumsal eğilimlerin ahlaki değerlerin yerine hukuk ve yasalar ikâme edilmiş durumda. Manipülasyoncu erkek aklı olduğundan, kastik sistemin korunması için hukuk adı altında ceza yasaları en elverişli mekanizma konumunda. Bütün toplumu kontrol etmek zapt altına almanın meşru zemini olmuş durumda.   Kadınların haklarını kısmen de olsa koruyan İstanbul Sözleşmesi'nden kastik katil sisteme karşı tehlike olarak görüp sözleşmeden çekildiler. Mevcut hukuk sisteminin taraflı olduğu açık, yasaların aslında söyledikleri gibi toplumu, bireyi korumadığını erkeği ve kastik sistemi koruduğunun farkındayız. Dolayısıyla Demokratik Toplum Çağrısı, toplumsal bir ihtiyaç olarak kendini dayatıyor. Özlü yaşamın baş aşağı gidişatı yaşamı toplumsallığı felç etmiş durumda, felçli bir yaşam yaşam değildir. Barış ve Demokratik Toplum Çağrısı, bize kendi yaşamımızı oluşturma, seçme ve kendi sosyolojimizi yaratma fırsatı sunuyor. Fırsatı değerlendirirsek başarabiliriz.   “Tek bir kadın direniş kültüründen taviz vermedi. Kastik Sisteme karşı direnerek yaşamanın başta kadın ve devrimci olmanın varoluşsal sorumluluğu olduğunu biliyor ve öyle yaşıyorlar.”   *Sincan Cezaevi özelinde devletin siyasi tutsaklara yönelik cezaevi politikalarını nasıl ele alıyorsunuz? Siyasi tutsaklar olarak bu politikalara karşı mücadeleniz nasıl evrildi?   Hapishane, kahvehane, meyhane, kerhane gibi birçok mekân erkek aklıyla özel olarak tasarlanmıştır. Bu konuda Foucault'nun Hapishanelerin Doğuşu adlı kitabı çok somut bir sistem eleştirisidir. Cezaevleri Kastik Sistem karakterini açık gösteren mekânların başında gelir. Kastik sistemin ötekileştirdiği tüm kesimlerin, itirazlarını bastırmak ve itaat etmeleri için kullandıkları mekân olmuş cezaevleri. İtiraz edenlerin, itaati reddedenlerin nasıl vahşice uygulamalara maruz kaldıklarının, son 35-40 yıllık zindan yani cezaevleri tarihine baktığımızda kastik sistemin karakterini görebiliyoruz. Onurlu bir direniş sonucu, işkencenin vahşi hali esnetilmiş olsa da, kuruluş amacına uygun politikalarına hala tabiler. İşkenceler inceltilmiş hâliyle yeni yöntemler geliştirerek kararlılıkla uyguluyorlar. En temel amaçları irade kırmak olduğundan tüm yollar mübah görülüp deneniyor. Buna meşru kılıf olarak yine hukuk ve yasaları manipüle ediyorlar.   2021 tarihinde çıkarılan yeni infaz yasasından, daha önce denedikleri hiçbir yöntem sonuç alamadığından yeni bir işkence ve irade kırma amaçlı çıkarıldı. Adına "infaz yasası" denildi. Çıkarılma tarihine bakıldığında ve yine en şiddetli haliyle ve kasıtlı şekilde Anayasa'nın eşitlik ilkesi ihlal etme pahasına uyguladıkları kesimlere bakıldığında nasıl ince düşünülmüş işkence uzmanları tarafından hazırlandığı görülecektir. 30 yıl bilfiil zindandan tutulmuş ancak itaat etmemiş, direnmiş kesime, kişilere karşı duydukları öfke ve korkunun göstergesidir. Tutsak, daha doğrusu rehin olarak tutulduğum Sincan Kadın Kapalı Cezaevi'nde 2021'den beri gözümün önünde 35-40 siyasi tutsağa uygulandı ve hala uygulanmaya devam ediyor. Ancak tek bir kadın direniş kültüründen taviz vermedi. Kastik sisteme karşı direnerek yaşamanın başta kadın ve devrimci olmanın varoluşsal sorumluluğu olduğunu biliyor ve öyle yaşıyorlar.   “Kadın tarihsel sosyolojisine bakarak, hakikatinin farkındalığıyla kastik katil sistemi reddetmeli, alternatifini oluşturmalı ancak öyle kendini güvenceye alabilir.”   *Kadınların mevcut sisteme karşı kendi alternatiflerini oluşturmaları neden hayatidir?   Önderlik kadını toplumsallığın karakteri olarak tanımlar. Kadın tarihsel sosyolojisine bakarak, hakikatinin farkındalığıyla kastik katil sistemi reddetmeli, alternatifini oluşturmalı ancak öyle kendini güvenceye alabilir. Kastik sistemin yanıltıcı şatafatlı yapay dünyasından keskin kopuş gerçekleştirmeden, alternatifini oluşturmadan ancak ve ancak şiddeti görünür kılabilir. Amaç özlü bir özgürlük ve eşitlik ise yapılan mücadelede keskin ve kararlı olmalı, bu da bütün şiddetlerin ana kaynağı olan kastik sistemden sonsuz boşanmayı gerektirir. Onun da alternatifi Demokratik komünal toplumu inşa etmekle mümkündür.   “Hangi kültürden hangi coğrafyadan hangi ideolojiden olursak olalım esas mücadelemiz şiddetin zeminini kurutmak olmalı.”   *Şiddete karşı farklı kesimlerden kadınların birlikte mücadele etmesi neden önemli?   Yıllardır kadınların eşitlik, özgürlük direnişi, mücadelesi devam ediyor. Bu direnişlerin bedelleri oluyor. Hangi ideolojik mücadele içinde olursak olalım, hep daha fazla bedeller ödemek zorunda kaldık. Kadın kimliğimizden dolayı o konuda hep ayrıcalıklıydık. Kastik katil zihniyet hangi mücadelede yer alırsak alalım, kadın kimliğine hep daha fazla öfkeliydi. Bunun farkındalığının olduğu anlaşılıyor. Hangi kültürden hangi coğrafyadan hangi ideolojiden olursak olalım esas mücadelemiz şiddetin zeminini kurutmak olmalı, kadına saldırı ve şiddet nasıl topyekûn ve kararlılıkla yapılıyorsa, mücadelemiz de topyekûn, birlikte ve kararlılıkla olmalı.   “Egemen baba sisteminin dönüşümü toplumsal annelik ile mümkün olabilir. Barış ve Demokratik Toplum Süreci müthiş bir fırsattır.”   *Kadın özgürlük mücadelesinin ortak zemini nasıl olmalı? 25 Kasım vesilesiyle kadınlara bir çağrınız var mı?   Erkek egemen sistem öz itibariyle hakların gaspı üzerine kurulu bir düzendir. Bunu sistemin tüm kodlarında görebiliyoruz. Kastik sistemin prototipi haline getirilen aile kurumuna bakalım. Baba figürü her koşulda egemen anne ve çocuklar da tebaa rolündeler, edilgen pozisyondalar. Sistem yapısal olarak hiyerarşiktir. Eşit haklar üzerine kurulu bir düzen değil. Mevcut haliyle kastik sistemden hak talep etmek hak ihlallerini gidermesini istemek, sistemin yapısallığına aykırı olduğundan genelde sonuç alıcı olmuyor. Sistemin alternatifini oluşturarak dönüşümünü hedeflemek yeni mücadele biçimimiz olmalı.   Erkek egemen sistemin manipüle ettiği "aile" biçimini özgür eş yaşam ilkesiyle, eşit ve demokratik bir birim haline getirebilirsek kastik sistemin elindeki tebaayı, barış, özgürlük, eşitlik, demokratik politik argümanlarla yeniden dönüştürebilirsek, erk sistemi sınırlandırabilir, dönüşümünü sağlayabiliriz. Egemen baba sisteminin dönüşümü toplumsal annelik ile mümkün olabilir. Barış ve Demokratik Toplum Süreci müthiş bir fırsattır. 25 Kasım vesilesiyle tüm kadınlara Barış ve Demokratik Toplum Çağrısı’nın özneleri olarak çağrıya sahip çıkmalarını, özgürce yaşayabilmenin sosyolojisini yaratabilme fırsatı oluştu. Şimdi kadın yaratıcılığıyla başarma zamanı. Bu konuda amatör değiliz, kadınların ana tanrıça döneminde yarattıkları toplumsal yaşamın nüveleri var. Tarihten bize kalan modelimiz söz konusu. O halde yaşamın tüm alanlarında kadın aklıyla, vicdanıyla, adaletiyle, demokratik komünal toplum inşası için yaratıcılığımızı konuşturma zamanı diyoruz.   Yarın: