BM’de 80 yıllık erkek yönetimi sona erecek mi?

2026-07-29 16:07:27


	 

	HABER MERKEZİ - BM Genel Sekreterliği için yarışan 7 adayın 4’ü kadın. Kuruluşundan bu yana yalnızca erkeklerin yönettiği BM’nin ilk kadın Genel Sekreteri’ni seçip seçmeyeceği, 30 Temmuz’da başlayacak gayriresmi oylamalarla netleşmeye başlayacak.

	 

	Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK), Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri António Guterres’in yerine geçecek ismi belirlemek üzere ilk gayriresmi oylamasını 30 Temmuz’da gerçekleştirecek. Seçilecek isim, 1 Ocak 2027’de başlayacak beş yıllık görev süresince BM’ye liderlik edecek.

	 

	Kuruluşunun üzerinden 80 yıl geçen BM, bugüne kadar dokuz erkek Genel Sekreter tarafından yönetildi. Bu yılki yarışta yer alan 7 adayın 4’ünün kadın olması, örgütün ilk kez bir kadın Genel Sekreter seçip seçmeyeceği tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı. Yarışta; Şili eski Devlet Başkanı Michelle Bachelet, BM Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD) Genel Sekreteri Rebeca Grynspan, eski BM Genel Kurulu Başkanı María Fernanda Espinosa, Guyana'nın BM Daimi Temsilcisi Carolyn Rodrigues-Birkett, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Başkanı Rafael Grossi, Senegal eski Devlet Başkanı Macky Sall ve Ugandalı diplomat Olara Otunnu yer alıyor.

	 

	İlk turda ne olacak?

	 

	BMGK'nin 15 üyesi, her aday için "destekliyorum", "desteklemiyorum" ya da "fikrim yok" seçeneklerinden birini işaretleyecek. Bir adayın BM Genel Kurulu'na önerilebilmesi için en az dokuz üyenin desteğini alması ve veto yetkisine sahip ABD, Çin, Rusya, Fransa ile Britanya'nın hiçbirinin karşı çıkmaması gerekiyor. BM Genel Kurulu, daha önce üye ülkelere kadın aday göstermeleri yönünde çağrı yapmış olsa da bu konuda bağlayıcı bir düzenleme bulunmuyor. Nitekim 2016 seçimlerinde 13 adayın yedisi kadın olmasına rağmen göreve António Guterres seçilmişti.

	 

	Michelle Bachelet 

	 

	Şili'nin ilk kadın devlet başkanı olan Michelle Bachelet, daha önce Sağlık ve Savunma Bakanlıklarının yanı sıra BM Kadın Birimi ile BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği görevlerini yürüttü. Augusto Pinochet diktatörlüğü döneminde annesiyle birlikte gözaltına alınan ve sürgüne gönderilen Michelle Bachelet'in babası ise gördüğü işkence sonucu yaşamını yitirdi. Kadın haklarını siyasi programının merkezine yerleştiren Michelle Bachelet, BM yönetiminde eşit temsili güçlendirme sözü verirken, kürtaj hakkına verdiği destek nedeniyle ABD'deki Cumhuriyetçi siyasetçilerin hedefi oldu. Şili hükümeti desteğini çekmesine rağmen adaylığı Brezilya ve Meksika'nın desteğiyle sürüyor.

	 

	Rebeca Grynspan

	 

	Kosta Rikalı ekonomist Rebeca Grynspan, 1994-1998 yılları arasında ülkesinin devlet başkan yardımcılığını yaptı. 2021'de UNCTAD'ın ilk kadın Genel Sekreteri olan Rebeca Grynspan, kurumun üst yönetiminde kadın-erkek eşitliğini sağladığını belirterek, kadın örgütleriyle daha güçlü işbirliği kuracağını ifade ediyor.

	 

	María Fernanda Espinosa

	 

	Ekvadorlu diplomat María Fernanda Espinosa, iki dönem Dışişleri, bir dönem Savunma Bakanlığı yaptı. 2018-2019 döneminde BM Genel Kurulu Başkanlığı görevini üstlenen dördüncü kadın ve bu göreve gelen ilk Latin Amerikalı kadın olan María Fernanda Espinosa, çatışmaların büyümeden önlenmesi için BM bünyesinde erken uyarı mekanizması kurulmasını savunuyor.

	 

	Carolyn Rodrigues-Birkett

	 

	Guyana'nın Santa Rosa Yerli topluluğundan gelen Carolyn Rodrigues-Birkett ise öğretmenlikten siyasete uzanan kariyerinde Yerli Halklar Bakanlığı ve Dışişleri Bakanlığı görevlerinde bulundu. Guyana'nın ilk kadın dışişleri bakanı olan Carolyn Rodrigues-Birkett, 2020'den bu yana ülkesinin BM Daimi Temsilciliğini yürütüyor. Seçilmesi halinde BM'nin ilk kadın, ilk Karayipli ve ilk yerli kökenli Genel Sekreteri olacak. Carolyn Rodrigues-Birkett; kadınların barış müzakerelerine eşit katılımı, BM'de eşit temsil, iklim kriziyle mücadele, gıda güvenliği ve küçük ada devletlerinin korunmasını öncelikleri arasında sıralıyor.

	 

	Üç erkek aday yarışta

	 

	Erkek adaylardan Rafael Grossi, halen Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın başkanlığını yürütüyor. Senegal eski Devlet Başkanı Macky Sall, gelişmekte olan ülkelerin borç yükünün hafifletilmesi ve Güvenlik Konseyi'nin reforme edilmesini savunuyor. Ugandalı diplomat Olara Otunnu ise çatışmaların önlenmesi, BM'nin yeniden yapılandırılması ve yapay zekanın uluslararası düzeyde denetlenmesine ilişkin önerileriyle öne çıkıyor.

	 

	Sonuçlar açıklanmayacak

	 

	İlk gayriresmi oylamanın sonuçları kamuoyuna resmen açıklanmayacak. Ancak diplomatik çevrelere yansıması beklenen oy dağılımının, BM'nin 80 yıllık erkek egemen yönetim geleneğinin sona erip ermeyeceğine ilişkin önemli ipuçları vermesi bekleniyor.