Dr. Jiyan Çiya’nın izinde: Sevgiyle değiştirmek, cesaretle yürümek 

2026-11-09 09:05:14


	 

	ÊLIH - Annesine yazdığı satırlarda “Hakikat aşktır. Aşk özgür yaşamdır” diyen Dr. Jiyan Çiya’yı anlatan kardeşi Hürriyet Kaytar, ablasının sevgiyle değiştirmeye ve dönüştürmeye inandığını, kendilerine güçlü bir mücadele mirası bıraktığını belirtti.

	 

	Dr. Jiyan Çiya (Saliha Kaytar), 1974 yılında Êlih’in Hazo (Kozluk) ilçesine bağlı Girê Awes (Çakırlar) köyünde doğdu. Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde öğrenim gördüğü yıllarda gençlik hareketinin çalışmalarına katıldı, ardından yönünü Kürt özgürlük mücadelesine çevirdi. Mücadelenin farklı alanlarında 27 yıl boyunca yer alan Jiyan Çiya, Amed ve Garzan’da komutanlık ve yöneticiliğin yanı sıra sağlık çalışmaları da yürüttü. Doğaya ve hayvanlara sevgisi, kardeşinin tiyatro tutkusuna verdiği destek ve yanlışlar karşısındaki tavizsiz tutumuyla ailesinin ve yoldaşlarının hafızasında iz bıraktı. Jiyan Çiya, 2019 yılında hava saldırısında yaşamını yitirdi.

	 

	Annesine yazdığı satılar 

	 

	Jiyan Çiya’nın annesi için kaleme aldığı satırlar: “Anne, seni bin bir dağın bin bir çeşit renk ve sesinin bende yansıttığı anlam damlalarının biriktirdiği değerle, özgünlük tutkusuyla selamlıyor, ellerinden öpüyorum. Annemin şahsında hepinizi bu duygu ve düşüncelerle, özgürlüğün acılı halkımın yüreklerinde çiçekleneceği zamanlara olan inanç ve ruhumla selamlıyor, hepinizi öpüyorum. Hakikat aşktır. Aşk özgür yaşamdır. Özgür yaşamın kendisi ana hakkına, hukukuna erişmektir. İnsanlığın gerçeği maliyetsiz, ödünsüz, karşılıksız sevgide saklı. Kendime yaptığım yolculukta bu sırra eriştiğimi belirtebilirim. Bu sır anne sevgisidir. Anne, seni bu duygu ve bilinçle çok seviyor, çok özlüyor, kucaklıyor, kucaklıyor, öpüyorum…”

	 

	Jiyan Çiya’nın kardeşi Hürriyet Kaytar, ablasının çocukluk yıllarını, mücadeleye katılma sürecini, insanlarla kurduğu ilişkileri ve kendisinde bıraktığı izleri JINNEWS’e anlattı.

	 

	‘Bizim için cesaret ve moral kaynağıydı’ 

	 

	Ablasının yaşamını anlatmanın kolay olmadığını belirten Hürriyet Kaytar, “Heval Jiyan’ı anlatmak küçük kardeşine nasip oldu. Annemden dinlemenizi daha çok isterdim. Jiyan gerçekten özeldi. O bizim için de çok özel biriydi, hem bir cesaret hem bir moral kaynağıydı. Elimizden geldiğince Jiyan’ın çizmiş olduğu mücadele hattına sahip çıkmaya çalıştık” dedi. Jiyan Çiya’nın yalnızca ailesinde değil, birlikte mücadele yürüttüğü insanlarda da iz bıraktığını söyleyen Hürriyet Kaytar, şöyle devam etti: “Bir saate, iki saate sığabilecek bir yaşam öyküsü değil Jiyan’ın yaşam öyküsü. Güzel bir iz bıraktı. Dönüp baktığımda, yoldaşlarından dinlediğimde, her alanda dokunduğu yoldaşlarında unutulmaz izler bıraktığını görüyorum. Yanlışlara asla tahammülü olmazdı, çocukken de olmazmış. 27 yıllık mücadele yaşamında da anladığımız kadarıyla asla yanlışa tahammülü olmayan biriydi. Yanlışa tahammül göstermeyen, sevgi dolu bir insandı. O sevgiyle değiştirip dönüştürebileceğine inanan bir karakterdi. Bunu başardığına inanıyoruz. Bu anlamda bize çok güzel bir miras bıraktı.”

	 

	Doğaya ve hayvanlara duyduğu sevgi

	 

	Jiyan Çiya’nın çocukluğundan itibaren doğaya ve hayvanlara sevgi duyduğunu anlatan Hürriyet Kaytar, ablasının bu bağını mücadele yıllarında da koruduğunu belirtti. Hürriyet Kaytar, “Daha çocukken doğayı çok seviyormuş. Hayvanlarla ilişkileri çok iyiymiş. Doğayı çok sevdi ki 27 yıl o mücadeleyi yürütebildi ve ayakta durabildi. Doğa da onu korudu onca yıl. İçli köfteyi çok severmiş. Sonradan kendisi de öğrenip yapabiliyormuş. Sevdiği yemekleri o sevgiyle yoldaşlarına da yapıyormuş. Onu tanıyan arkadaşları, özellikle içli köfteyi çok güzel yaptığını anlatıyor” dedi.

	 

	Ailesi karşı çıktı, Jiyan destek oldu

	 

	Hürriyet Kaytar’ın ablasına ilişkin unutamadığı anılarından biri, ortaokul yıllarında katılmak istediği tiyatro festivali oldu. Aile büyüklerinin karşı çıkmasına rağmen Jiyan Çiya’nın kendisini desteklediğini anlatan Hürriyet Kaytar, “Benim tiyatro düşkünlüğüm vardı. Ortaokul yıllarında tiyatroyla ilgilenmeyi çok seviyordum. Aile büyükleri, sanatsal faaliyetlerden ziyade eğitime odaklanmamı istiyorlardı. O tarihlerde daha çocuktum. Ankara’da Muhsin Ertuğrul tiyatro programı vardı. Bütün aile karşı çıkmasına rağmen o, Diyarbakır’dan evi aramış ve ‘Kesinlikle onu göndereceksiniz. Ona engel olmayacaksınız’ demiş”  Aile ona tepki göstermesine rağmen hepsine karşı çıktı ve benim o tiyatro festivaline gitmem, o çocuk yaşta onun sayesinde oldu. Onu hiç unutmuyorum. Bizim için bir cesaret örneğiydi. Attığımız her adımda onu kendimize rehber ediniyorduk” ifadelerini kullandı.

	 

	‘Kendi cesaretini örgütledi ve mücadeleye katıldı’

	 

	Jiyan Çiya’nın mücadeleye katılma kararının uzun bir arayışın sonucu olduğunu kaydeden Hürriyet Kaytar, ailelerinin mücadeleci geçmişinin de ablasının düşüncelerinin şekillenmesinde etkili olduğunu söyledi. Hürriyet Kaytar, “Jiyan’ın mücadeleye katılma kararı muhtemelen kısa sürede oluşmadı. Aile olarak zaten mücadeleci bir geleneğimiz var. Hareketin kuruluş sürecinde bile aile bireylerinden katılımlar olması hem onu etkiledi hem de o devrimci kültürün oluşmasına yol açtı. Tıp fakültesi döneminde yaşadığı haksızlıklar da en azından bir şeyler katabilme konusunda onu cesaretlendirmiştir. Daha öğrencilik döneminde devrimci hareket içerisinde bir arayışı, çalışmaları oluyor. Katılım döneminde ailenin elbette bir dahli ya da haberi yoktu. Ama katılımı ailede bir şok etkisi de yaratmadı. Bir nevi beklenen bir durumdu. Çünkü yaşadığımız coğrafyanın yarattığı duygu hâli, herkes için o yolun bir çıkış noktası olduğu hissini oluşturuyordu. Kiminde o cesaret daha çok, kiminde daha az pekişiyor. Jiyan kendi cesaretini örgütledi ve mücadeleye katıldı.”

	 

	

	 

	‘Attığımız her adımda ona layık olmaya çalıştık’

	 

	Jiyan Çiya’nın mücadelesinin ailelerinin yaşamına da yön verdiğini ifade eden Hürriyet Kaytar, onun yarattığı değerlere sahip çıkmayı sorumluluk olarak gördüklerini belirtti. Hürriyet Kaytar, “Jiyan’ın orada oluşu ve mücadelesi karşısında nasıl bir yaşam biçimi belirlemeliyiz sorusuna hep hassas yaklaştık. Jiyan’ın mücadelesine, orada yarattığı değerlere ailesi olarak leke değdirmeden sahip çıkma hassasiyeti hep vardı. Büyükten küçüğe herkesin, ‘Bu değere nasıl layık olabiliriz?’ diye bir tutumu vardı. Hem yaşam anlayışımızda hem de içinde yer aldığımız mücadelede attığımız her adımda onun yarattığı değere kısmen de olsa layık olabilme hassasiyeti vardı. Onun çok güzel şeyler yaptığının, çok güzel bir değer kattığının farkındaydık. O farkındalık bize, ailemize ve çevremize de bir disiplin katıyordu. O disiplin içerisinde, olabildiğince ona layık olmaya çalıştık” diye konuştu.

	 

	‘Onların bıraktığı mirası geriletmeye hakkımız yok’

	 

	Ablasının yaşamla ve özgürlükle kurduğu bağın kendisini ayakta tuttuğunu belirten Hürriyet Kaytar, yaşamını yitirenlerin bıraktığı mirasa sahip çıkmanın önemine dikkat çekti. Hürriyet Kaytar, “Onlar kendi görevlerini yaptı, hatta fazlasıyla yaptılar. Bundan sonraki sorumluluk ve görev, milyonlara bahşettikleri özgürlük arayışı doğrultusunda bizim omuzlarımıza düşüyor. O mücadeleyi yürütebilmek, ona bir katkı sunabilmek için ailesi ve yoldaşları olarak elimizden geleni yapmaya çalışacağız. Onlara layık olmaya çalışacağız. Onların bıraktığı mirası geriletmeye hiçbirimizin hakkı yok. O mirası yüceltmek ve büyütmek için mücadeleyi büyütmemiz gerekiyor” ifadelerini kullandı.

	 

	‘Demokratik inşa süreci gecikmiş bir aşama’

	 

	Kürt sorununun demokratik çözümüne ilişkin devam eden süreci de değerlendiren Hürriyet Kaytar, demokratik yaşamın örgütlenmesi gerektiğini söyledi. Devletin sürece yaklaşımıyla kendi bakış açılarının farklı olduğunu dile getiren Hürriyet Kaytar, “Devletin yaklaşımıyla bizim bakış açımızın kesinlikle aynı hatta olmadığı aşikâr. Onların mevcut sürece belki tamamen bittiği düşüncesiyle baktıkları bir noktada, toplumsallaşan bir ideolojinin, toplumsallaşan bir hareketin beklemek yerine kendi toplumsallığını, demokratik yaşam örgüsünü büyütmesi gerekiyor. Atılmayan adımlar karşısında var olan bekleyiş hâli, muhtemelen yoldaşlarımızın da beklediği bir tutum değildir. Onların bıraktıkları mirasa bu bekleyiş hâliyle sahip çıkabilme imkânımız yok. Demokratik inşa süreci gecikmiş bir aşama. Bu mücadele hattını örmeden, mevcut sistemden gelebilecek bir çözümü bekleyerek bir şey inşa edebilme imkânımız yok” diye konuştu.

	 

	‘Yoldaşlık ruhunu yeniden büyütmeliyiz’

	 

	Toplumsal bağların ve dayanışmanın güçlendirilmesi gerektiğini belirten Hürriyet Kaytar, “Toplumsallık örülmeli, geç kalındı. Onlara layık olabilmek ve hayallerini gerçekleştirebilmek için 40 yıl önceki o ruhu tekrar yakalamak gerekiyor. Rehavete kapıldığımız süreçlerin de özeleştirisini vererek 40-45 yıl önce başlayan o mücadele ruhunu sokaklarda, mahallelerde yeniden hayata geçirmek gerekiyor. O yoldaşlık ruhunu birbirimize dokunarak büyütmemiz gerekiyor. Eksiklerimiz çok, layık olamadığımız hususlar çok. Ama bunun özeleştirisini sözle vermek yetmiyor. Pratikte de toplumsal bağların, o doğrudan ve samimi kucaklaşmaların yeniden oluşması gerekiyor. Kaybettiğimiz maneviyatı, onlara layık olacak ve hayallerini gerçekleştirebilecek şekilde yeniden örmemiz lazım” sözlerini kullandı.