İZMİR - İHD İzmir Şubesi’nin Ege Bölgesi’nde bulunan cezaevlerinde 2022’in ilk 6 ayını kapsayan hak ihlalleri raporuna göre, söz konusu süre içerisinde en az 572 hak ihlali yaşandı.

 

İnsan Hakları Derneği (İHD) İzmir Şubesi Hapishane Komisyonu, Ege Bölgesi cezaevlerinde yaşanan 6 aylık hak ihlali raporunu şube binasında yaptığı basın toplantısıyla açıkladı. Basın metnini İHD İzmir Şubesi Hapishane Komisyonu Sözcüsü Ahmet Çiçek okudu.

 

‘Tecrit çeşitli şekillerde uygulanmaya devam ediyor’

 

Bölgede bulunan 18 cezaevinde baskıcı ve onur kırıcı uygulamaların devam ettiğini belirten Ahmet, bölge cezaevlerinden 572 hak ihlalinin kendilerine ulaştığını kaydetti. Ahmet “Koğuşlardaki kapasitenin üstünde tutulan mahpuslara; yemeklerin, yetersiz verildiği, bazı mahpusların yerde veya dönüşümlü yatmak zorunda kaldığı, hijyenik olmayan ortamlarda yaşamak zorunda kaldıkları, bu durumun mahpusların sağlıklarında olumsuzluklar yarattığı bunun sonucu olarak da hasta mahpuslarda artış gözlemlenmiştir. Başta İmralı Hapishanesinde uzun zamandır sürdürülen ağır tecrit ve izolasyon olmak üzere bölgemiz hapishanelerinde de tecrit, çeşitli biçimlerde uygulanmaya devam ediyor” şeklinde konuştu

 

‘Kürtçe mektuplar verilmiyor’

 

Tutsakların ailelerinden uzak cezaevlerine sürgün edilmesiyle ailelerinde cezalandırıldığını ifade eden Ahmet, tutsak yakınlarının sıkı arama uygulamaları ve tacize maruz kaldığını kaydetti. Böylece tutsakların aile bütünlüğü ve dış dünya ile iletişimlerinin de kısıtlandığına dikkati çeken Ahmet “İzmir T Tipi Kapalı ve F Tipi Kapalı hapishanelerinde Kürtçe yazılan ya da Kürtçe gönderilen mektupların ‘anlaşılmayan dil denilerek’ verilmemesi ve gönderilmemesi haberleşme özgürlüğünün ihlalidir. Türkçe yazılı mektupların ise mahpusların eline geç ulaşması söz konusudur. Haberleşme özgürlüğünün içinde zamanında bilgi ve habere erişim hakkı da dahildir. İdare mektupları zamanında teslim etmek ile yükümlüdür. Belirsiz ve tanımsız bir süre ile sınırsız hak ve yetkiye sahip değildir. Ayrıca mahpusların yazdığı kitaplar kendilerine verilmemektedir. Yine Kürtçe yazılan kitaplar alınıp yok edilmektedir” diye belirtti.

 

‘Disiplin cezalarında artış’

 

Son 6 ayda disiplin cezalarında, hücre cezalarının sayısının arttığını belirten Ahmet “Hapishane idaresi bilgisi dâhilinde olan veya olmayan mahpuslara yönelik gardiyanlar tarafından gerçekleştirilen ağır darp, kötü muamele ve işkence olayları kimi doktor raporlarında yer alıyor. Kiminde ise hapishane doktorunun bu durumlarda rapor vermediği şeklinde gerçekleştirilen mahpus beyanları üzerine yetkililere Birleşmiş Milletler Mahpusların İşkenceye Karşı Korunmasında Sağlık Personeli Tıbbi Etik İlkeleri’nin 4. Ve 5. Maddelerini hatırlatmak isteriz. Yine hapishane idaresinin keyfi tutum ve davranışlarını önlemek mahpusların koşullu salıverilme haklarından yararlandırılmamasının önüne geçmek yerine aksine bu duruma yasal zemin hazırlamıştır. Bunun sonucu olarak birçok mahpusun infazı yakılmış/ geciktirilmiştir” diye konuştu.

 

‘Tutsaklar itirafçılığa zorlanıyor’

 

Tutsakların sağlıklı beslenme haklarının da engellendiğini belirten Ahmet “Özellikle hasta mahpusların tedavilerinde gerçek anlamda sıkıntılar yaşanmaktadır. Rutin, belli zaman aralıkları ile kontrole götürülmeleri gereken hastalar götürülmemekte, değişik gerekçeler ileri sürülmektedir. Hastaneye gidiş gelişlerde çıplak arama, ağız içi araması gibi uygulamalar yapılmaktadır. Zaten hasta olan kişilerin sağlıksız bir yapısı olan ring araçları ile götürülmeleri enfeksiyon hastalıklarına yakalanmalarına da neden olmaktadır. Bunların yanı sıra sık sık odaların basılması, eşyaların dağıtılması, eşyalara el koyma işkence, kötü muamele, darp, tehdit, hakaret, ayakta sayım uygulamaları görülmektedir. 2 adli mahpus hasımlarının yanına konarak can güvenliği korkusu yaşatılmaktadır. Bazı mahpuslar polis/ MİT’le görüşmeye zorlanmakta itirafçılığa zorlanmaktadır.”

 

‘Tecrit uygulamaları sonlandırılmalı’

 

Tecrit uygulanmalarına son verilmesi çağrısında bulunan Ahmet  “Başvuru ve şikâyetlerin herhangi bir kısıtlama olmaksızın ve derhal gerekli mercilere ulaştırılması sağlanmalı. Adli ve idari mekanizmalar, yapılan başvuru ve şikâyetlerle ilgili etkin soruşturma yürütmeli, Hapishane rejimi, fiziki koşullar ve uygulanan keyfi muameleler hakkında etkili bir idari ve yargısal denetim sağlanmalı. Mahpusların aile ve dış dünya ile temas hakkı engellenmemelidir. Anadilde görüşme, yazışma ve savunma hakları yasal güvence altına alınmalı, keyfi engellemeler kaldırılmalı. İmralı Yüksek Güvenlikli F Tipi Kapalı Cezaevi’nde tutulan mahpuslar ve tüm hapishanelerdeki mahpuslar üzerindeki tecrit uygulamasına derhal son verilmelidir” diye konuştu.

 

572 hak ihlali

 

İHD İzmir Şubesi Başkanı Zafer İncin ise raporda yer alan  hak ihlallerini şöyle sıraladı:

 

 

“* Tecrit 40

 

*Çıplak Arama 5

 

*Açlık grevinde doktorun mahpusları takip etmemesi 1

 

*İnfaz yakma/ Denetimli serbestlik hakkının engellenmesi 38

 

*Tel örgü, kafes, örülmesi 18

 

*Kurumlara/mahkemelere gönderilen dilekçelerin/ mektupların engellenmesi 12

 

*Kantindeki satılan malzeme ve gıdalara fahiş fiyat uygulanması 18

 

*Sağlıksız ve yetersiz beslenme 25

 

*Diyet yemekleri ve vejeteryanlara uygun yemeklerin verilmemesi           3

 

*Sağlıklı içme suyunun idare tarafından karşılanmaması 2

 

*İşkence 7

 

*Can güvenliği 2

 

*Sıcak suya erişim engeli 5

 

*Hijyenik ortamın sağlanmaması 6

 

*Kitap, mektup ve gazete engeli 25

 

*İletişim engeli 16

 

*Sağlığa erişim engeli  47

 

*Sosyal faaliyet/ sohbet/ spor hakkının engellenmesi  26

 

*Koğuş kapasitesinin üstünde kalma 13

 

*Hasta mahpus 34

 

*Şüpheli ölüm 8

 

*Görevlilerce mahpusun darp edilmesi 8

 

*Tehdit, hakaret 13

 

*Eğitim engeli (üniversite) 1

 

*Engelli (hasta) mahpusun tek kişilik hücrede tutulması 1

 

*Covid 19’a yakalanan hasta mahpus  25

 

*Darp sonucu oluşan psikolojik travma 1

 

* Kelepçeli muayene dayatması 4

 

* Aramalarda odaların dağıtılması ve eşyalara el konulması  4

 

*  Görüşçüsü olmayan mahpuslara diğer ailelerce yatırılan para ve kıyafetlerin verilmemesi 1

 

 *Açlık grevi nedeniyle disiplin cezası verilmesi  1

 

 *Zorla odaların değiştirilmesi  6

 

*Açık hava sürelerinin kısaltılması 5

 

*Sevk edildiği hapishanedeki eşyaların verilmemesi  6

 

*Mahpusun yazdığı kitapla ilgili kendisine soruşturma açılması  1

 

*Yöresel kıyafetlerin yasaklanması 2

 

*Kürtçe yazılan mektupların gönderilmemesi/ verilmemesi  2

 

*Pandemi nedeniyle engellenen hakların geri verilmemesi  1

 

*Sevk engeli 6

 

*Ailenin görüş engeli/kısaltılması 8

 

*Hapishanede intihara teşebbüs 2

 

*Gelen eşyaların verilmemesi/ geç verilmesi 8

 

*Hasta mahpusun durumu hakkında aileye bilgi verilmemesi 1

 

*Hapishanedeki kötü muameleler nedeniyle açlık grevi 47

 

*Keyfi disiplin cezası verme 12

 

*Kürtçe kitaplara el koyma/ verilmeme/geç verilmesi 6

 

*Ayakta sayım ve ağız içi arama dayatması 7

 

*Gözlem kurulunda yer almaması gereken kişilerin yer alması 1

 

* Dilekçelere evrak çıkış numaralarının verilmemesi 3

 

*Görüntülü görüşme hakkının kullandırılmaması 11

 

*Aileden uzak hapishanelere gönderilme 9

 

*Elektrik/ içme suyu fiyatlarının yüksekliği 10

 

*Tedaviye ring aracıyla götürme 3

 

*Tutuklunun polis/ MİT ile görüşmeye zorlanması 1

 

*Mahpusa ajanlık/ itirafçılık dayatması 1

 

*Kamera sistemi dayatması 1

 

*Bağımsız koğuşa geçme dayatması 1

 

*Kendi yazdığı Kürtçe kitabın verilmemesi 1

 

Toplam 572 hak ihlali yaşandı.”