ANKARA- İktidarın düşmanlaştırıcı dilinin kadınların ortak mücadele alanlarını da ayrıştırdığını belirten dindar feminist Hidayet Şefkatli Tuskal, “Bunu ortadan kaldırmak için tekrar çaba göstermek gerekiyor” dedi

 

Türkiye’de devletin düşmanlaştırıcı dili toplumu birbirinden ayrıştırıyor. Farklı kesimlerin yaşadığı sorunlar devlet politikaları nedeniyle farklı biçimlerde kendini gösterse de tüm bu sorunların ortak noktası devletin kutuplaştırıcı ve ötekileştirici pratikleri oluyor. Kadınların yaşam biçimleri ve mücadele yöntemleri farklılık gösterse de barışın inşasında ortak mücadele hattında bir araya gelebiliyor. Farklı kesimlerden birçok kadın, birlikte mücadele hattını oluşturmak ve kalıcı barışın inşasında kadınların rolünün yol haritası çıkarmak için 31 Ekim- 1 Kasım tarihlerinde “Yan Yanayız, Geleceği Konuşuyoruz” konferansında bir araya geldi.

 

Yazı dizimizin bu bölümünde, Dindar feminist Hidayet Şefkatli Tuskal ile inanç ve gelenek üzerinden kurulan toplumsal cinsiyet rollerinin yeni inşa sürecinde nasıl dönüşmesi gerektiğini konuştuk. 

 

‘İnsanlar ‘biz bu sürecin neresindeyiz’ diye düşünmeye başladı’

 

Sürecin toplumda yalnızca siyasetin yürüteceği bir mesele olarak algılandığını söyleyen Hidayet Şefkatli Tuskal, toplumsallaşması yönünde bir çağrı yapılmadığını belirtti. İlk defa bu tarz bir konferansın düzenlendiğini dile getiren Hidayet Şefkatli Tuskal, “Heyecanla toplandık, buraya geldik. İstanbul’da da haftaya dindar kadınlar, ‘Biz sürece nasıl katkı verebiliriz?’ diye kendi aralarında toplanacaklar. Ben de içlerindeyim. İnsanlar daha yeni yeni, ‘Biz bu sürecin neresinde yer alabiliriz?’ diye düşünüyorlar. Muhafazakâr kesim için bunu söyleyebilirim” dedi.

 

‘Toplumsallaşma meselesinin başındayız’

 

Konferansın, sürecin toplumsallaşmasına olanak sağlayacak bir ortamın gerekliliğini ortaya koyduğunu belirten Hidayet Şefkatli Tuskal, “Birilerinin birilerini çekiştirmesiyle, toplantılarla, belki buradan çıkacak sonuçlarla toplumun bütün ötekilerinin, kimlik gruplarının, bu konuda söz sahibi olmak veya hak talebinde bulunmak isteyen herkesin yavaş yavaş dahil olacağı bir süreç olabilir. Ama toplumsallaşma meselesinde daha işin çok başındayız” dedi.

 

‘Mücadele alanlarımız ayrıştı’

 

Farklı inanç ve yaşam biçimlerine sahip kadınların ortak talepler etrafında buluşmasını zorlaştıran başlıklara değinen Hidayet Şefkatli Tuskal, konferansa muhafazakâr kadınların katılımının az olduğuna dikkat çekti. Hidayet Şefkatli Tuskal, “Çünkü yaşam alanlarımız, mücadele alanlarımız ayrıştı. Eskiden daha çok bir aradaydık. Kadına yönelik şiddetin çözümlenmesi, kadınların eşitlik mücadelesi ve Medeni Kanun’un değişmesi gibi belli başlıklarda daha çok kadın bir araya geliyorduk. Son 10 yılda iktidarın dilindeki sertleşmenin ve düşmanlaştırmanın topluma sirayet ettiğini düşünüyorum. Eskiden dindar insanlar Kürt meselesini anlamaya, kendi formatlarını sorgulamaya daha istekliydi. ‘Biz ne yapabiliriz acaba?’ diye sorarlardı. Çünkü bizim dinimiz ırkçılığı, ayrımcılığı yasaklayan bir din. Fakat sonrasında araya öyle düşmanlaştırıcı söylemler girdi ki insanların bundan çok etkilendiğini görüyorum. Bunu ortadan kaldırmak için tekrar çaba göstermek gerekiyor. İki senedir bir süreç yürütülüyor. Kürtler bu işin farkında ama Kürt olmayan dindar kesimde bir duyarsızlık havası var” şeklinde konuştu.

 

‘Kadınlar din anlayışını yeniden üretmek konusunda cesur’

 

Kadınların, inanç ve gelenek üzerinden şekillenen toplumsal cinsiyet rollerinin yeniden yorumlanmasına ilişkin tartışmalar yürüttüğünü belirten Hidayet Şefkatli Tuskal, şöyle devam etti: “Kendi çevremde görebildiğim dindar kadınlar açısından söyleyeyim; kadınlar çeşitli hocaları ve farklı görüşleri dinliyor. Dinin ataerkil yorumu meselesi birçok kadının kulağına gitti. Dinde kendisini rahatsız eden bir konuyla karşılaştığında, ‘Acaba bu ataerkil bir yorum olabilir mi?’ diye soruyorlar. Böyle bir zemin oluştu. Yeni jenerasyonun veya grupların içindeki tartışmalarda bunlar var. Kadınların kendi din anlayışlarını yeniden üretmek konusunda cesur olduklarını düşünüyorum. Türkiye’deki toplumsal cinsiyet rejimi karşısında kendi yaşamlarını daha özgür, daha eşit, daha az ezilerek ve daha bilinçli sürdürme konusunda uyanık olduklarını düşünüyorum. Eskiden insanlar, ‘Evet, böyle bir şey var, beni rahatsız ediyor ama ben buna nasıl ikna olabilirim acaba?’ diye düşünüyordu. Şimdi böyle bir yorum duyduklarında, ‘Burada bir yanlış var’ diye bakıyorlar. Bunu bir gelişme zemini olarak görüyorum.”

 

‘Şikâyetlerimiz ortak’

 

Feminizmin geniş bir yelpazesi olduğunu dile getiren Hidayet Şefkatli Tuskal, kadınların bu yelpazenin farklı kısımlarını benimsediğini söyledi. Dindar kadınların muhafazakâr kategorisinde değerlendirilmesinin tartışmalı olduğunu belirten Hidayet Şefkatli Tuskal, kendisini dindar feminist olarak tanımladığını aktardı. Dindar kadınların hayata daha fazla katılıp kendi deneyimlerini alternatif görüşler eşliğinde gözden geçirerek farklı bir düşünme tarzına ulaştığını ifade eden Hidayet Şefkatli Tuskal, şunları söyledi:“Ama siz değişince toplum birdenbire değişmiyor. Annenizi, babanızı, eşinizi, çocuklarınızı değiştiremiyorsunuz. Kadın kendisi dönüşüyor ama hayatını aynı hızla dönüştüremiyor. Fikirler çabuk dönüşüyor, hayat o kadar hızlı dönüşmüyor. Birçok kadın, çok ideolojik laflarla olmasa da kişisel gelişim uzmanlarının tezleri eşliğinde yaşadıklarını değerlendiriyor. Sosyal medyanın bu anlamda çok önemli olduğunu düşünüyorum. Orada yaşlı, genç, taşrada yaşayan birçok kadın kendi hayatıyla ilgili tecrübelerini paylaşıyor. Bence bu tecrübelerden çok şey öğreniyoruz. Çünkü hayatlarımızda çok fazla benzerlik olduğunu görüyoruz. Şikâyetlerimiz çok ortak. Nerede yaşarsak yaşayalım, hangi düzeyde olursak olalım bir sürü ortak yanımız var. Bir de ‘değer’ diye kodladığımız şeyler var. Bunlar arasındaki müzakerelerimiz devam ediyor.”

 

‘Hayatı dönüştürmek lazım’

 

“Feministleri ‘aile düşmanı’ diye kodlayınca, ailesiz bir hayat düşünemeyenlerle aralarında mesafe açılıyor” diyen Hidayet Şefkatli Tuskal, birçok kadının ailesini dönüştürmek istediğine dikkat çekti. Kadınların dijital medya üzerinden deneyimlerini paylaşmasının bilinçlendirici olduğunu belirten Hidayet Şefkatli Tuskal, “Kendi çevremdeki ev hanımlarında da bunu gözlüyorum. İdeolojik kelimelerle konuşmuyorlar fakat günlük hayatın diliyle kendi güçlerinin, ezilmişliklerinin farkına vardıklarını görüyorum. Bilinçliler ama hayatı dönüştürmek lazım” dedi.

 

Kadınlar söz sahibi olmak için her fırsatı değerlendiriyor

 

Kadınların yaşamın öznesi olmaktan dışlandığını, buna karşı da mücadele ettiğini söyleyen Hidayet Şefkatli Tuskal, “Örneğin muhtarlık seçimlerinde çok fazla kadın aday görüyoruz. Kadınlar hemen Meclis’te olamayacaklarını biliyorlar. Ama yerel seçimlerde benim mahallemde bir sürü kadın muhtar adayı vardı ve ben kadınlara oy verdim. Seçilemediler, belki propaganda güçleri azdı. Sonuçta benim için çok önemli olan, kadınların söz sahibi olabilmek ve öznelliğini ortaya koymak için bulabildiği her fırsatı değerlendirmesi. Kadınlar bu anlamda çok girişimci. Fakat erkek egemenliği o kadar kolay sarsılmıyor. Kocası da karşısına çıkabiliyor. Onun için kadınlar mücadele edecek; çok şeyin değişmesi lazım. Bunlar kendiliğinden verilmeyecek. Kadınlar güç birliği yapacak, zorlamaya devam edecek” diye belirtti.

 

‘Yıllar sonra ilk defa bir sürü kadın bir araya geldik’

 

Kadınların gün içinde bakım emeğinden hizmet üretimine kadar birçok işi üstlendiğini söyleyen Hidayet Şefkatli Tuskal, “Bu hayatın içerisinde emeklerimizin karşılığını bulacağını düşünüyorum. Kadınlar güç kazanarak, fırsatları değerlendirerek ilerleyecekler. Umutluyum. Bu konferansın hayırlara vesile olmasını diliyorum. Yıllar sonra ilk defa bir sürü kadın bir araya geldik. İçimize yeniden bir umut ve enerji doğdu. Herkesin elini taşın altına koyması, farklı modellerin üretilmesi lazım. Kim ne yapabiliyorsa yapmalı. Bu sürecin başarılı ve herkesi memnun edecek bir biçimde sonuçlanmasını ümit ediyorum” şeklinde konuştu.

 

Yarın: Barışın yolu eşit yurttaşlıktan geçiyor