HABER MERKEZİ - BM Kadın Birimi ile Dünya Bankası Grubunun ortak politika notu, ebeveyn izinleri ve çocuk bakım hizmetlerindeki eksikliklerin bakım sorumluluğunu, kadınların üzerine yüklediğini ortaya koydu. 

 

Birleşmiş Milletler (BM) Kadın Birimi ile Dünya Bankası Grubu'nun Women, Business and the Law programı, 29 Ekim Uluslararası Bakım ve Destek Günü kapsamında ortak bir politika notu yayımladı. Ebeveynlik politikaları ve çocuk bakım sistemlerinin 190 ekonomi üzerinden incelendiği politika notunda, yasal düzenlemeler ile uygulama arasındaki boşluklara dikkat çekildi. Erişilebilir çocuk bakım hizmetlerinin yetersizliği ve bakım sorumluluğunun eşitsiz paylaşılmasının kadınların çalışma yaşamına katılımını sınırlandırdığı belirtildi. 

 

Politika notuna göre, dünyada annelerin ücretli izin hakkı, babalara tanınan sürenin yaklaşık 8 katına ulaşıyor. İncelenen ekonomilerin 66’sında babalar için ücretli izin güvencesi bulunmuyor. Babalara ücretli izin tanıyan 124 ekonominin yarısında ise izin süresi iki haftadan kısa.

 

Annelerin izin haklarında da önemli eksiklikler bulunuyor. İncelenen ekonomilerin 61’inde annelere tanınan ücretli izin, Uluslararası Çalışma Örgütü'nün (ILO) 14 haftalık standardının altında kalırken, 6’sında anneler için ücretli izin güvencesi bulunmuyor. 

 

Bakım sorumluluğu kadınların üzerine bırakılıyor

 

Ebeveyn izinlerindeki eşitsizlik, ev işleri ve çocuk bakımının büyük oranda kadınların sorumluluğu olarak görülmesini pekiştiriyor. Kadınların ücretli çalışma yaşamına katılımını ve gelir elde etmesini sınırlandıran bu durum, izin sürelerinin sona ermesinin ardından da devam ediyor. Politika notunda, babaların izin kullanmasının uzun vadede çocuk bakımı ve ev işlerini daha fazla paylaşmalarına katkı sunduğuna işaret edildi. Bakıma katılımlarının annelerin gelirini ve istihdamını desteklediği, çocukların gelişimine olumlu yansıdığı belirtildi. 

 

Bakımı paylaşmak için destek gerekiyor

 

Erkeklerin ve çocukların toplumsal cinsiyet eşitliğine katılımı için çalışan araştırma ve savunuculuk kuruluşu Equimundo’nun 2026 yılında yayımladığı araştırma da bakım sorumluluğunun paylaşılmasının önündeki engelleri ortaya koydu. Araştırma, 16 ülkede yaklaşık 8 bin ebeveyn ve bakım verenin katılımıyla gerçekleştirildi. 

 

Araştırmaya göre, babaların yüzde 89’u evde yaptıkları bakım işine ücretli işleri kadar değer verdiğini belirtiyor. Ancak yüzde 87’si ihtiyaç duyduğu desteğin tamamına ulaşamadığını, yüzde 83’ü ise işverenlerinin esnek çalışma olanağı sunmadığını ifade ediyor. Araştırmaya katılan babaların yaklaşık üçte ikisi, kamusal bakım hizmetlerinin yaygınlaştırılması için vergilerin artırılmasını destekleyeceğini belirtiyor.

 

Annelerin hakları korunarak izinler genişletilmeli

 

Politika notunda, ebeveyn izinlerindeki eşitsizliğin giderilmesi için annelerin mevcut izin haklarının korunması gerektiği vurgulandı. ILO standartlarına uygun annelik izinlerinin yanı sıra babalara da başkasına devredilemeyen, yeterli gelir güvencesi sağlayan izin hakları tanınması önerildi. Yasal hakların kullanılabilmesi için iş güvencesinin sağlanması ve işyerlerinde izin kullanımının desteklenmesi gerektiğine dikkat çekildi. Bakımın yalnızca kadınların görevi olduğu yönündeki toplumsal cinsiyet kalıp yargılarının değiştirilmesi de öneriler arasında yer aldı.

 

44 ülkede yasal çerçeve yok

 

İzin sürelerinin ardından erişilebilir, nitelikli ve uygun maliyetli kreş ile çocuk bakım hizmetlerinin sağlanması gerektiği belirtildi. Paylaşılan verilere göre, 44 ülkede üç yaş altı çocukların bakımına ilişkin yasal bir çerçeve bulunmuyor.

 

Bakımın eşit paylaşılması için hükümetlere ücretli izinleri genişletme ve bakım hizmetlerine bütçe ayırma, işverenlere ise izin kullanımını destekleyen çalışma koşulları oluşturma çağrısı yapıldı. Erkeklerin ev işleri ve bakım sorumluluğunda eşit pay alması gerektiği vurgulanırken, bakımın aile, toplum ve devletin ortak sorumluluğu olarak ele alınması istendi.