Cezaevinde anneleriyle kalan çocuklara yeni sınırlama iddiası
- 12:48 16 Kasım 2026
- Güncel
ANKARA - Cezaevlerinde anneleriyle kalan 0-6 yaş grubundaki çocukların kurum dışına çıkarılması ve yeniden annelerinin yanına alınmasına yönelik yeni sınırlamalar getirildiği iddiası Meclis gündemine taşındı.
Cezaevlerinde anneleriyle birlikte kalan 0-6 yaş grubundaki çocukların cezaevi dışına çıkarılması ve yeniden annelerinin yanına alınmasına ilişkin yeni bir uygulamaya gidildiği öne sürüldü. Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) Milletvekili Newroz Uysal Aslan, kendilerine ulaşan başvurular ve ilgili kurumlarla yapılan görüşmeler sonucunda Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü tarafından cezaevlerine yeni bir talimat gönderildiği bilgisini edindiklerini belirtti.
Gönderildiği belirtilen talimata göre dışarıda bakımını üstlenebilecek yakını bulunan çocukların tamamen cezaevi dışında, böyle bir yakını bulunmayan çocukların ise tamamen annelerinin yanında kalması öngörülüyor. Uygulamanın çocukların bireysel ihtiyaçlarını ve aile bağlarını gözetmediğini belirten Newroz Uysal Aslan, konuyu Adalet Bakanlığı’na taşıdı. Newroz Uysal Aslan, Meclis İnsan Haklarını İnceleme Komisyonuna da talimatın ayrıntılarına ilişkin başvuruda bulundu.
Çocuğun annesiyle bağı sınırlandırılıyor
Verilen önergede, Gebze Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda bulunan Ayten Ermiş Okçu'nun aktarımlarına yer verildi. Ayten Ermiş Okçu, Newroz Uysal Aslan'a gönderdiği mektupta, kendisinin ve eşinin cezaevinde bulunması nedeniyle dört yaşındaki çocuğunun dışarıda yakınlarının bakımında kaldığını aktardı. Çocuğunun hem annesiyle bağını hem de dışarıdaki sosyal yaşamını sürdürebilmesi amacıyla belirli aralıklarla yanına alındığını belirten Ayten Ermiş Okçu, yeni uygulamayla bu imkânın sınırlandırıldığını bildirdi.
Önergede, çocukların kurum dışında geçirebilecekleri sürelere sınırlamalar getirildiği, dışarıya çıkarılmaları ve yeniden annelerinin yanına alınmalarına ilişkin kararların bireysel ihtiyaçlarından bağımsız şekilde belirlendiği ifade edildi.
‘Çocuklar tercihe zorlanıyor’
Meclis İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu bünyesindeki Çocuk Hakları Alt Komisyonuna yapılan başvuruda, söz konusu uygulamanın çocukları anneleriyle bağlarını korumak ile dışarıdaki aile ve sosyal yaşamlarını sürdürmek arasında tercihe zorladığı belirtildi.
Çocukların ailenin hukuki durumundan bağımsız olarak hak sahibi bireyler olduğuna dikkat çekilen başvuruda, “Çocuğun bireysel ihtiyaçlarını ve psikolojik gelişimini gözetmeyen, bütün çocuklara aynı koşulları dayatan bu uygulama, ebeveynlerinin hapsedilmesinin sonuçlarını çocuğa yüklemekte ve onu fiilen infaz rejiminin bir parçası haline getirmektedir” denildi.
Birleşmiş Milletler Bangkok Kuralları'nın 49'uncu maddesine işaret edilerek anneleriyle birlikte cezaevinde bulunan çocuklara mahpus muamelesi yapılmaması gerektiği vurgulandı. Çocuğun anne ve babasıyla ilişki kurmasının ebeveynlere tanınan bir imkân değil, doğrudan çocuğun kendi hakkı olduğu belirtilerek infaz kurumunun idari ihtiyaçlarından önce çocuğun üstün yararının esas alınması gerektiği kaydedildi.
Daha önce de hak ihlali kararı verilmişti
Başvuruda, benzer sınırlamaların daha önce Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK) ve Anayasa Mahkemesi (AYM) kararlarına konu olduğu hatırlatıldı. KDK'nin 12 Mart 2024 tarihli tavsiye kararında, Diyarbakır Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda annesiyle kalan dört yaşındaki bir çocuğun babasıyla bir hafta geçirmek üzere dışarı çıkarılması halinde bir ay boyunca yeniden annesinin yanına alınmamasına ilişkin uygulamanın ele alındığı belirtildi. AYM'nin 24 Ekim 2024 tarihli Meryem Akay kararında ise çocuğun annesinin yanına yeniden alınması talebinin Bakanlık talimatına dayanılarak reddedilmesine yönelik şikâyetin esastan incelenmemesi nedeniyle aile hayatına saygı hakkıyla bağlantılı etkili başvuru hakkının ihlal edildiğine hükmedildiği hatırlatıldı.
Talimatın açıklanması istendi
Newroz Uysal Aslan, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü İyileştirme Daire Başkanlığından cezaevlerine gönderildiği belirtilen talimatın tarihini, sayısını ve eksiksiz örneğini istedi. Talimatın hukuki dayanağının ve kapsamının açıklanmasını talep eden Newroz Uysal Aslan, Meclis İnsan Haklarını İnceleme Komisyonundan da uygulamanın ülke genelindeki sonuçlarının incelenmesini istedi.
Meclise taşındı
Adalet Bakanı Akın Gürlek'in yanıtlaması istemiyle yazılı soru önergesi de veren Newroz Uysal Aslan, cezaevlerine yeni bir talimat gönderilip gönderilmediğini, gönderildiyse tarihini, sayısını ve hukuki dayanağını sordu.
Bakan Akın Gürlek’in yanıtlaması istemiyle şu sorular yöneltildi:
“*Bakanlığınız tarafından ceza infaz kurumlarına, dışarıda bakımını üstlenebilecek yakını bulunan 0–6 yaş grubundaki çocukların tamamen kurum dışında, böyle bir yakını bulunmayan çocukların ise tamamen annelerinin yanında kalmasına yönelik bir yazı, talimat veya genelge gönderilmiş midir? Gönderilmişse tarihi, sayısı ve hukuki dayanağı nedir?
*Dışarıda çocuğun bakımını üstlenebilecek bir yakınının bulunması, çocuğun annesinin yanına yeniden alınmasının reddedilmesi için tek başına yeterli görülmekte midir? Bu kararlar alınırken çocuğun yaşı, psikolojik durumu, gelişimsel ihtiyaçları ve aile bağları hakkında bireysel değerlendirme yapılmakta mıdır?
*Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum Derneğinin (CİSST) başvurusu üzerine Kamu Denetçiliği Kurumunca verilen 12/03/2024 tarihli ve 2023/15514 başvuru numaralı tavsiye kararı doğrultusunda Bakanlığınızca hangi işlemler gerçekleştirilmiştir? Söz konusu kararda çocukların üstün yararı gözetilerek değiştirilmesi tavsiye edilen uygulamaya ilişkin hangi düzenlemeler yapılmıştır?
*Anayasa Mahkemesinin 24/10/2024 tarihli Meryem Akay kararı sonrasında, çocukların kurum dışına çıkarılması ve yeniden annelerinin yanına alınmasına ilişkin Bakanlığınızca hangi düzenlemeler yapılmıştır? Kararda vurgulanan çocuğun üstün yararı ve bireysel değerlendirme ilkelerinin uygulanmasını sağlamak amacıyla hangi somut tedbirler alınmıştır?
*Gebze Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda bulunan Ayten Ermiş Okçu'nun dört yaşındaki çocuğunun kurum dışına çıkarılması ve yeniden annesinin yanına alınması konusunda herhangi bir sınırlama uygulanmış mıdır?
*Türkiye genelinde ceza infaz kurumlarında anneleriyle birlikte kalan 0–6 yaş grubundaki çocukların sayısı kaçtır? Son üç yılda çocukların kurum dışına çıkarıldıktan sonra yeniden annelerinin yanına alınmasına ilişkin kaç başvuru yapılmış, bunların kaçı reddedilmiştir?
*Anne ve babaları hapishanede bulunan çocukların, anneleriyle bağlarını korurken dışarıdaki aile ve sosyal yaşamlarını da sürdürebilmelerini sağlayacak, çocuğun üstün yararına dayalı bir uygulama geliştirilmesi için Bakanlığınızca yürütülen herhangi bir çalışma bulunmakta mıdır?”







