Şiddetsiz bir toplum için kadınlar örgütlü mücadele birleşmeli
- 09:07 18 Kasım 2026
- Kadının Kaleminden
“Örgütlülük, kadınların yalnızca ortak sorunlar etrafında buluşması değildir. Aynı zamanda kendi yaşamları, emekleri ve gelecekleri hakkında karar veren toplumsal özneler hâline gelmesidir.”
Deniz Öztekin
25 Kasım’da dayanışmayı büyütüyor, örgütlü kadın mücadelesiyle eşit, özgür ve barış içinde bir yaşamı savunuyoruz.
25 Kasım Kadına Yönelik Şiddete Karşı Uluslararası Mücadele Günü, kadınların yüzyıllardır sürdürdüğü eşitlik, özgürlük ve yaşam hakkı mücadelesinin tarihsel bir simgesidir. Bugün 25 Kasım, yalnızca kadına yönelik şiddeti teşhir ettiğimiz bir gün değil; şiddeti, eşitsizliği ve sömürüyü üreten toplumsal düzene karşı ortak mücadelemizi büyütme çağrısıdır.
Kadınlar dünyanın dört bir yanında evde, işyerinde, sokakta, okulda, siyasette ve dijital alanlarda şiddetin, ayrımcılığın ve eşitsizliğin farklı biçimleriyle karşı karşıya kalıyor. Kadın cinayetleri, fiziksel ve cinsel şiddet, ekonomik baskı, psikolojik şiddet, taciz, mobbing ve güvencesiz çalışma koşulları kadınların yaşamını kuşatıyor. Kadınların yaşam hakkının dahi tartışma konusu hâline getirildiği bir düzende, şiddetsiz ve özgür bir yaşam talebi aynı zamanda toplumsal bir dönüşüm talebidir.
Çünkü kadına yönelik şiddet münferit olaylardan ibaret değildir. Erkek egemen toplumsal ilişkiler, ekonomik eşitsizlikler, emek sömürüsü ve kadınların yaşam alanlarını daraltan politikalar tarafından yeniden üretilmektedir. Bu nedenle şiddetle mücadele, yalnızca şiddet uygulayan kişilere karşı değil, şiddeti mümkün ve meşru kılan bütün toplumsal koşullara karşı yürütülmelidir. Bu mücadelenin en güçlü dayanağı ise kadınların örgütlü gücü, dayanışması ve ortak mücadele iradesidir.
Kadınların örgütlü gücü, eşitsizliğe karşı en büyük dayanağımızdır
Kadınların tarihsel kazanımları kendiliğinden ortaya çıkmadı. Eğitim hakkından çalışma hakkına, seçme ve seçilme hakkından eşit yurttaşlık mücadelesine, şiddete karşı yasal düzenlemelerden sendikal örgütlenmeye kadar elde edilen bütün hakların arkasında kadınların kararlı ve örgütlü mücadelesi bulunuyor. Kadınlar bir araya geldiklerinde, yaşadıkları sorunların yalnızca kendilerine ait olmadığını; toplumsal ve ortak sorunlar olduğunu gördüler. Birbirlerinin deneyimlerinden güç aldılar, dayanışma ağları kurdular, haklarını talep ettiler ve mücadele ederek önemli kazanımlar elde ettiler.
Bugün de kadınların karşı karşıya kaldığı eşitsizlikler ve hak kayıpları karşısında en önemli ihtiyaç, bu örgütlü mücadeleyi büyütmektir. Çünkü yalnızlaştırılan kadın, şiddet ve sömürü karşısında daha savunmasız bırakılır. Örgütlenen kadın ise yalnız olmadığını bilir; hakkını arar, sözünü söyler, karar süreçlerine katılır ve yaşamı üzerinde söz sahibi olma mücadelesini büyütür.
Örgütlülük, kadınların yalnızca ortak sorunlar etrafında buluşması değildir. Aynı zamanda kendi yaşamları, emekleri ve gelecekleri hakkında karar veren toplumsal özneler hâline gelmesidir. Bu nedenle kadınların işyerlerinde, sendikalarda, mahallelerde, demokratik kitle örgütlerinde, kadın örgütlerinde ve yaşamın bütün alanlarında örgütlenmesi yaşamsal önemdedir. Kadınların birbirinden güç aldığı, farklılıklarına rağmen ortak talepler etrafında birleştiği ve dayanışmayı kalıcı mücadele zeminlerine dönüştürdüğü bir örgütlülük, toplumsal değişimin en önemli dinamiklerinden biridir.
Kadın emeği sömürülürken eşitlikten söz edilemez
Ekonomik kriz, yoksulluk ve güvencesizlik bütün emekçilerin yaşamını zorlaştırırken kadınlar bu koşulları çok daha ağır biçimde yaşıyor. Kadınlar düşük ücretli, güvencesiz, kayıt dışı ve esnek çalışma biçimlerine daha fazla mahkûm ediliyor. İşsizlikten, istihdam dışına itilmekten ve çalışma yaşamındaki ayrımcılıktan daha fazla etkileniyor. Üstelik kadınların emeği yalnızca işyerlerinde sömürülmüyor. Ev içinde çocukların, yaşlıların, hastaların ve engellilerin bakımına ilişkin sorumlulukların büyük bölümü de kadınların omuzlarına bırakılıyor. Karşılığı ödenmeyen ev içi emek, kadınların zamanını, ekonomik bağımsızlığını ve toplumsal yaşama katılım olanaklarını sınırlıyor.
Bakım emeği kadınların doğal ve zorunlu görevi değildir. Bakım hizmetleri toplumsal bir sorumluluk olarak kabul edilmeli; kamusal, ücretsiz, erişilebilir ve nitelikli hizmetler yaygınlaştırılmalıdır. Kreşlerin, yaşlı bakım merkezlerinin ve diğer kamusal bakım olanaklarının artırılması kadınların çalışma yaşamına eşit katılımının temel koşullarındandır.
Kadınların ekonomik bağımsızlığının olmadığı koşullarda şiddet içeren ilişkilerden uzaklaşmaları da güçleşiyor. Geliri olmayan, güvenceli bir işe erişemeyen, barınma ve sosyal destek olanaklarından yoksun bırakılan kadınlar, şiddet karşısında daha ağır engellerle mücadele etmek zorunda kalıyor. Bu nedenle ekonomik eşitlik, kadınların şiddetsiz bir yaşam kurabilmesinin de temel koşullarından biridir.
Eşit işe eşit ücret, güvenceli istihdam, sendikal haklar, sosyal güvence, kamusal bakım hizmetleri ve kadınların ekonomik bağımsızlığını güçlendiren politikalar kadın mücadelesinin vazgeçilmez talepleri olmalıdır. Kadınların emeğinin görünür ve değerli olduğu, sömürünün ve ayrımcılığın ortadan kaldırıldığı bir çalışma yaşamı için örgütlenmek zorundayız.
Sendikal mücadelede kadınların sözü ve kararı güçlenmeli
Sendikalar, emekçilerin haklarını korumak ve geliştirmek için oluşturdukları ortak mücadele örgütleridir. Ancak sendikal mücadelenin gerçek anlamda demokratik ve kapsayıcı olabilmesi için kadınların örgütlü gücünün ve karar süreçlerindeki etkinliğinin artırılması gerekir. Kadın emekçiler işyerlerinde düşük ücret, ayrımcılık, güvencesizlik, taciz ve mobbing gibi sorunlarla karşı karşıya kalırken sendikal yapılarda da erkek egemen anlayışların ve eşitsiz iş bölümünün sonuçlarını yaşayabiliyor.
Kadınların sendikalarda yalnızca üye olarak bulunması yeterli değildir. Kadınlar karar alan, politika üreten, mücadele programlarını belirleyen ve sendikal yapıların yönetiminde eşit söz sahibi olan özneler hâline gelmelidir. Kadınların talepleri sendikal mücadele programlarının ayrılmaz bir parçası olmalıdır. İşyerlerinde şiddet ve tacize karşı etkin mekanizmaların kurulması, eşit ücret, doğum ve ebeveynlik hakları, güvenceli çalışma, kreş hakkı ve toplumsal cinsiyet eşitliği sendikal mücadelenin temel başlıkları arasında yer almalıdır.
Kadınların sendikal örgütlülüğünün güçlenmesi yalnızca kadınların kazanımı değildir. Bu aynı zamanda bütün emekçilerin daha demokratik, eşitlikçi ve güçlü bir mücadele yürütmesinin koşuludur. Kadınların olmadığı, sözünün duyulmadığı ve karar süreçlerinde eşit temsil edilmediği bir sendikal yapı, savunduğu eşitlik iddiasını kendi içinde de gerçekleştiremez.
Kadın dayanışması şiddete karşı yaşamı savunur
Kadına yönelik şiddet evde, sokakta, işyerinde ve dijital alanlarda farklı biçimlerde karşımıza çıkıyor. Kadın cinayetleri, tehdit, taciz, cinsel saldırı, ekonomik şiddet ve psikolojik baskı kadınların yaşam hakkını ve özgürlüğünü hedef alıyor.
Kadınların sürekli denetlendiği, tehdit edildiği, ekonomik kaynaklarının kontrol edildiği, sosyal çevrelerinden uzaklaştırıldığı ve kendi kararlarını almalarının engellendiği ilişkiler de şiddetin farklı biçimleridir. Şiddetle mücadele, yalnızca yaşanan olayların ardından tepki göstermekle sınırlı kalmamalıdır. Şiddetin önlenmesi için etkin koruma mekanizmaları oluşturulmalı, kadınların adalete erişimi güvence altına alınmalı, yeterli sayıda ve nitelikte kadın sığınma evi açılmalı, hukuki ve psikososyal destek hizmetleri yaygınlaştırılmalıdır.
İstanbul Sözleşmesi’nin yeniden yürürlüğe konulması ve 6284 sayılı Kanun’un etkin biçimde uygulanması, kadınların şiddete karşı korunması bakımından temel taleplerimiz arasındadır. Ancak hiçbir yasal düzenleme, kadınların örgütlü mücadelesinin ve toplumsal dayanışmanın yerini tutamaz. Kadınların birbirine inanması, yaşanan şiddeti görünür kılması, şiddete maruz bırakılan kadınları yalnız bırakmaması ve ortak mücadele ağları oluşturması hayati önemdedir.
Kadın dayanışması, yalnızca zor zamanlarda birbirine destek olmak değildir. Kadınların yaşam hakkını, özgürlüğünü ve karar verme iradesini birlikte savunmaktır. Bir kadının yaşadığı şiddeti bütün kadınların ortak sorunu olarak görebilmek, mücadeleyi kişisel deneyimlerin ötesine taşıyarak toplumsal bir güce dönüştürmektir. Kadınlar birbirlerinden güç aldıkça korku ve yalnızlık duygusu yerini dayanışmaya, örgütlenmeye ve mücadele iradesine bırakır.
Barış mücadelesi kadınların özgürlük mücadelesinden ayrı değildir
Savaşların, militarizmin ve otoriter politikaların ağır sonuçlarını öncelikle halklar, emekçiler, kadınlar ve çocuklar yaşıyor. Savaşlar yalnızca yaşamları yok etmiyor; göçü, yoksulluğu, güvencesizliği ve toplumsal travmaları da derinleştiriyor. Kadınlar savaş koşullarında doğrudan şiddete maruz kalmanın yanı sıra ailelerini ve yaşamlarını ayakta tutmaya çalışırken ağır ekonomik ve toplumsal sorumluluklarla karşılaşıyor. Zorunlu göç, barınma sorunları, temel hizmetlere erişememe ve bakım yükünün artması kadınların yaşamını daha da zorlaştırıyor. Savaş ve militarizm, şiddeti bir çözüm yöntemi olarak normalleştiren anlayışları güçlendiriyor. Oysa kadınların özgür ve eşit yaşayamadığı, halkların kimlikleri ve farklılıkları nedeniyle düşmanlaştırıldığı bir toplumda kalıcı barıştan söz edilemez.
Barış, yalnızca silahların susması değildir. Eşitliğin, özgürlüğün, adaletin ve demokratik katılımın güvence altına alınmasıdır. Bu nedenle kadınların barış mücadelesindeki varlığı ve sözü güçlendirilmelidir. Kadınlar savaş politikalarının yalnızca mağduru değil, barışın kurulmasında ve toplumsal dönüşümün gerçekleştirilmesinde etkin özneleridir. Kadın özgürlüğü, emek mücadelesi, demokrasi ve barış birbirinden ayrı mücadele alanları değildir. Bu mücadelelerin ortaklaştırılması, eşit ve özgür bir toplumun kurulmasının temel koşuludur.
Kazanılmış haklarımızdan vazgeçmiyoruz!
Kadınların yıllar süren mücadelelerle elde ettiği haklar bugün de çeşitli politikalar ve toplumsal baskılarla hedef alınabiliyor. Kadınların yaşamlarının aile içindeki rollerine indirgenmesi, çalışma ve toplumsal yaşama katılımlarının sınırlandırılması, kendi bedenleri ve gelecekleri hakkında karar verme haklarının tartışmaya açılması eşit yurttaşlık ilkesine aykırıdır.
Kadınların nasıl yaşayacağına, çalışıp çalışmayacağına, evlenip evlenmeyeceğine ve çocuk sahibi olup olmayacağına kendileri karar vermelidir. Kadınlar, toplumsal cinsiyet rolleriyle sınırlandırılamayacak özgür ve eşit bireylerdir. İstanbul Sözleşmesi’nden çıkılması, toplumsal cinsiyet eşitliğini hedef alan söylemler ve kadınların kazanılmış haklarına yönelik müdahaleler, örgütlü mücadelenin neden vazgeçilmez olduğunu bir kez daha gösteriyor. Kadınların hakları, toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanması ve yaşam hakkının güvence altına alınması pazarlık konusu yapılamaz.
Bugün kazanılmış hakları savunmak, geçmişten gelen mücadele birikimine sahip çıkmanın ötesinde, gelecek kuşakların eşit ve özgür bir yaşam kurabilmesi için de sorumluluk almaktır. Bu sorumluluk, kadınların ortak mücadele zeminlerini genişletmesini ve dayanışmayı büyütmesini gerektiriyor.
Örgütlü kadınlar toplumu dönüştürür
Kadınların özgürleşmesi yalnızca kadınların yaşamını değiştiren bir süreç değildir. Toplumun bütününü dönüştüren, demokratikleşmenin önünü açan ve eşitlikçi bir geleceğin koşullarını yaratan tarihsel bir mücadeledir. Kadınların yaşamları üzerindeki karar hakkının tanınmadığı, emeğinin değersizleştirildiği, siyasal ve toplumsal karar süreçlerinden dışlandığı bir düzende gerçek demokrasiden söz edilemez. Bu nedenle kadınların mücadelesi yalnızca kadın örgütlerinin sorumluluğu olarak görülemez. Sendikalar, demokratik kitle örgütleri, meslek örgütleri, emek ve demokrasi güçleri kadınların eşitlik ve özgürlük taleplerini ortak mücadelenin temel başlıkları hâline getirmelidir.
Kadınların örgütlenmesi önündeki engeller kaldırılmalı; kadınların söz, temsil ve karar hakkı güvence altına alınmalıdır. Kadınların farklı deneyimlerini bir araya getiren, kuşaklar arasında mücadele birikimini aktaran ve dayanışmayı kalıcı örgütlenmelere dönüştüren bir mücadele anlayışı geliştirilmelidir. Çünkü örgütlülük, yalnızca bugünün sorunlarına karşı direnmenin değil, geleceği birlikte kurmanın da aracıdır. Kadınların ortak mücadelesi büyüdükçe eşitsizliğe karşı itiraz güçlenir, şiddete karşı toplumsal dayanışma genişler ve özgürlük talebi daha güçlü bir toplumsal karşılık bulur.
25 Kasım’da bir kez daha: Örgütlenelim, dayanışmayı büyütelim!
25 Kasım’ı kadınların yaşadığı şiddeti ve eşitsizliği teşhir ettiğimiz bir gün olmanın ötesine taşımalıyız. Bu günü örgütlü mücadelemizi güçlendirdiğimiz, ortak taleplerimizi yükselttiğimiz ve birbirimize daha sıkı kenetlendiğimiz bir mücadele günü olarak karşılamalıyız. Kadın cinayetlerine karşı yaşam hakkını, ekonomik sömürüye karşı emeğimizi, güvencesizliğe karşı çalışma hakkımızı, ayrımcılığa karşı eşitliği, otoriterliğe karşı demokrasiyi, savaşlara karşı barışı savunmalıyız. Kadınlar olarak biliyoruz ki hiçbir hak bize kendiliğinden verilmedi. Kazandığımız her hakta dayanışmamızın, örgütlü mücadelemizin ve kararlılığımızın payı var. Bundan sonra da eşit, özgür ve şiddetsiz bir yaşamı ancak birlikte mücadele ederek kurabiliriz.
Bugün ihtiyacımız olan; kadınların birbirinden güç aldığı, örgütlülüğünü büyüttüğü, sendikalarda ve toplumsal yaşamın bütün alanlarında eşit söz ve karar hakkına sahip olduğu ortak bir mücadele hattıdır. Şiddetsiz bir toplum mümkündür. Eşit ve özgür bir yaşam mümkündür. Barış içinde, emeğin değer gördüğü, kadınların kendi yaşamları üzerinde söz sahibi olduğu demokratik bir toplum mümkündür. Bunun yolu kadınların örgütlü gücünden, dayanışmasından ve ortak mücadelesinden geçiyor.
Kadınlar susmayacak, kadınlar yalnız yürümeyecek! Örgütlenelim, dayanışmayı büyütelim, mücadeleyi ortaklaştıralım! Şiddete karşı yaşamı, sömürüye karşı emeği, eşitsizliğe karşı adaleti, savaşa karşı barışı savunalım! Yaşasın kadın dayanışması! Yaşasın kadınların örgütlü mücadelesi! Yaşasın emek, barış, eşitlik ve özgürlük mücadelemiz! Jin, jiyan, azadî.







