Melek Avcı 

 

ANKARA- Süreçte hareketli bir hafta yaşanırken son üç günde yapılan açıklamalar, sürecin yeni bir aşamaya geçmek üzere olduğunu ortaya koydu. Özgürlük Hareketi'nin silah bırakma ve geri çekilme adımlarına yenilerini eklemesi, iktidar sözcülerinin de sahadaki gelişmeleri olumlu değerlendirmesiyle hazırlanan gerillaların dönüşü için gözler MGK'nin teyit kararına çevrildi. İktidarın rafta beklettiği MGK raporu için bir gerekçesi kalmadığı görülüyor. 

 

Barış ve Demokratik Toplum Süreci'nde durgun birkaç ayın ardından son günlerde yaşanan gelişmeler, silah bırakma ve geri dönüşlerin hukuki zemine kavuşturulmasına ilişkin yoğun bir hareketlilik yaşandı, yaşanmaya da devam edecek. Sürecin üzerinden iki yıl geçerken, Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan'ın 27 Şubat çağrısı doğrultusunda Özgürlük Hareketi'nin aldığı fesih ve silah bırakma kararlarının ardından yine sahada yeni adımlar atıldı. Türkiye sınırları içerisindeki tüm güçlerin geri çekilmesi, Zap'ın ardından Metîna'daki çekilmenin de tamamlanması, sürecin silahlı mücadeleden demokratik siyasete geçiş aşamasında ilerlediğine ilişkin kararlılığı ortaya koydu. Buna karşın 10 Ağustos'ta Meclis'ten 467 milletvekilinin kabul oyuyla geçen çerçeve yasanın yürürlüğe girmesi ve ikinci aşamaya geçiş, Milli Güvenlik Kurulu'nun (MGK) teyit-tespit şartına bağlı tutuluyor.

 

Meclis'in yeni yasama yılına başlamasına ve MGK'nin iki kez toplanmasına rağmen yasanın uygulanmasına ilişkin beklenen adımlar atılmadı. Son bilgilere göre ise Türkiye'ye dönüş için hazırlıklarını tamamlayan bir grup gerilla bulunuyor. Ancak hukuki düzenlemelerin henüz işletilmemesi nedeniyle söz konusu grubun dönüşü gerçekleşemiyor. Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan'ın koordinatörlüğünde çalışması öngörülen Barış ve Siyasallaşma Komisyonu'nun hayata geçirilmemesi, Meclis bünyesinde süreci izleyecek mekanizmanın oluşturulmaması ve mevcut hukuki kararların uygulanmaması da sürecin önündeki temel sorunlar arasında yer alıyor.

 

Son üç günde Özgürlük Hareketi tarafından yapılan açıklamalar ile iktidar sözcülerinin değerlendirmeleri, sahada atılan adımların ve gösterilen kararlılığın ardından iktidarın süreci nasıl hızlandıracağı ve takvimi nasıl şekillendireceği merak edilen konulardan biri. 

 

PKK gerillalarının Türkiye'den çekilmesi 

 

Süreçte hareketlilik artarken hafta başında taraflardan gelen açıklamalar nelerdi? Öncelikle Halk Savunma Merkezi (HSM) Komutanlık üyesi Murat Karayılan, Türkiye sınırları içerisindeki güçlerin ve sınır bölgelerine yakın yerlerin yanı sıra özel birliklerin de geri çekildiğini belirterek Zap'taki çekilmenin ardından Metîna'daki güçlerin de 8 Ekim itibarıyla bölgeden ayrıldığını açıkladı. Metîna'dan çekilme kararının uzun görüşmeler ve hareket içerisindeki tartışmalar sonucunda alındığını ifade eden Murat Karayılan, "Bakın, tek taraflı adımlar atıyoruz. Bununla ciddiyetimizi gösteriyoruz. Türkiye'ye tehdit değiliz. Silahlı savaş stratejisini bitirdik" dedi. Murat Karayılan, atılan adımların ardından devletin de sorumluluklarını yerine getirmesi gerektiğini belirterek, Türkiye'nin adım atması, Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan ile görüşmelerin önünün açılması ve demokratikleşme yasaları çalışmalarını başlaması gerektiğini ifade etti. 

 

'Biz adım attık, şimdi bekliyoruz'

 

Özgürlük Hareketi'nin silah bırakma ve geri çekilme konusunda bugüne kadar attığı adımları hatırlatan Murat Karayılan, Bese Hozat'ın sorumluluğunda 30 gerillanın silahlarını yakmasının ardından farklı bölgelerdeki güçlerin geri çekildiğini söyledi. Bu adımların silahlı mücadele stratejisinin sona erdirilmesi yönündeki kararlılığı ortaya koyduğunu belirten Murat Karayılan, devletin ise henüz güven oluşturacak karşılıklar vermediğini ifade etti. Devlet heyetleriyle yürütülen görüşmelerde kendilerine önce adım atmaları gerektiğinin söylendiğini aktaran Murat Karayılan, "Diyorlar ki: Siz adım atın, biz buna odaklanacağız. Peki, adım attık. Güzel. Şimdi bekliyoruz. Ne yapıyorlar?" diye sorarak artık gözlerin Türkiye devletinin atacağı adımlarda olduğuna işaret etti. Yine Murat Karayılan, dönecek olan gerillalara ilişkin demokratik siyasete katılımı için, "Arkadaşlarımız sadece eve oturmaya gitmeyecek. Bir mücadelemiz var. Dağlarda yaptıklarımızı ovalarda yapacağız ama silahsız. Sözlerle. Siyasetle. Yani bu yasada mümkün kılınmalı" dedi.

 

Koordinatörün rolü yasayla tanımlanmalı

 

Murat Karayılan'ın açıklamalarında öne çıkan bir diğer başlık ise, Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan'ın süreçteki rolünün hukuki güvenceye kavuşturulması oldu. Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan'ın sürecin baş müzakerecisi ve Barış ve Siyasallaşma Komisyonu'nun koordinatörü olduğunu belirten Murat Karayılan, bu statünün yasal olarak tanınması gerektiğini söyledi. Murat Karayılan, "Lider Apo baş muhatap, asıl müzakereci ve barış ile siyasallaşma sürecinin koordinatörüdür. Bu açıkça belirtilmelidir" dedi.

 

İktidar sözcüleri ne diyor?

 

Özgürlük Hareketi'nin çekilme adımlarının ardından Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz sürece ilişkin konuşarak, sürecin olumlu ilerlediğini iddia etti. Sınır hattındaki bazı mağaralardan PKK gerillalarının çekilmesi, Şengal'in Irak hükümetinin kontrolüne bırakılması yönündeki gelişmeler ve Başika kampının faaliyetlerini tamamlamasını sahadaki olumlu adımlar arasında sıraladı. Cevdet Yılmaz, sahadaki gelişmelerin ilgili kurullara sunulacağını, Meclis'te de süreci izleyecek bir mekanizmanın oluşturulması için siyasi partilerle çalışmalar yürütüldüğünü belirtti.

 

MGK raporu için olağan toplantı beklenmeyecek

 

Cevdet Yılmaz'ın açıklamalarında öne çıkan ise tüm süreci vesayet altına alan MGK'nin teyit kararının takvimine ilişkin oldu. Cevdet Yılmaz, teyit raporu için Kasım ortası yapılacak olan MGK'nin olağan toplantı takviminin beklenmesinin zorunlu olmadığını söyledi. Fakat çekilme görüntülerinin yayınlanmasına rağmen teyidin ne zaman yapılacağına ilişkin kesin bir tarih verilmedi. Özgürlük Hareketi'nin çekilme adımlarına devam etmesi ve iktidarın dün yaptığı açıklamalarda bu gelişmeleri olumlu olarak değerlendirmesine ve Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş da dün yaptığı açıklamada PKK'nin faaliyetlerinin sonlandırdığını söylemesine rağmen,  teyit işleminin tamamlanmasına ilişkin herhangi bir takvim henüz ortada yok.

 

Açıklamalar olumlu adımlar eksik 

 

Sahada atılan adımlar ve bunun görüntülerinin basına servis edilmesi fiili olarak bir teyidi ortaya koymuşken ve iktidar temsilcilerinin sürecin ilerlediğine ilişkin açıklamalarına rağmen yasa yürürlüğe girmediği için Türkiye'ye dönüşler başlamadı. Dönüş için hazırlıklarını tamamlayan gerilla grubu yasanın yürürlüğe girmesi ve daha geniş kapsamlı bir siyasi çözüm için bekliyor. 

Diğer yandan Meclis bünyesinde süreci izleyecek mekanizma henüz oluşturulmadı. Cevdet Yılmaz, Barış ve Siyasallaşma Komisyonu'nun çalışmalarına başladığını ilan etse de iletişim koşulları ve yolları henüz açılmayan Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan'ın koordinasyonunu yürüteceği bu kurula dair mesajı henüz gelmedi. 

 

Adımların karşılığı bekleniliyor: Statü, uygulama, demokratik siyaset

 

Son üç günde yapılan açıklamalar, Barış ve Demokratik Toplum Süreci'nde sahadaki gelişmeler ile iktidarın hukuki ve siyasi adımları arasındaki mesafeyi henüz kapatmış değil.  Özgürlük Hareketi'nin açıklamaları ve servis edilen görüntüler ile teyit aşaması gerçekleşmiş olsa da MGK'nin teyit kararı henüz alınmadı, çerçeve yasanın ikinci aşamasına geçilmedi ve Türkiye'ye dönüşlerin önünü açacak zemin henüz hazırlanmadı. Özgürlük Hareketi'nin attığı adımların ardından, iktidar temsilcilerinin de sürecin ilerlediğini kabul etmesi, çerçeve yasanın yürürlüğe girmesi için teyidi geciktirme gerekçelerinin somut olarak halkla paylaşılmasını da zorunlu kılıyor. 

 

MGK'nin olağan toplantısını bekleme zorunluluğunun da bulunmadığı dikkate alındığında, teyit kararının hızlanması önemli olacaktır. Keza MHP Genel Başkanı Feti Yıldız'da Kasım sonuna kadar teyit-tespit ve yasanın yürürlüğe girmesi için sonuç alacaklarını ifade etti. 

 

Sürecin bundan sonraki aşamasında Özgürlük Hareketi tarafından atılan adımların hukuki ve siyasi karşılığının oluşturulması bekleniyor. Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan'ın statüsünün tanımlanması, Barış ve Siyasallaşma Komisyonu'nun hayata geçirilmesi, dönüşlerin güvenceye alınması ve demokratik siyasetin önünün açılması, çözümün ilerlemesi açısından belirleyici başlıklar olarak öne çıkıyor.