Belém Eylem Planı’nın uygulanması çağrısı
- 13:27 16 Kasım 2026
- Ekoloji
HABER MERKEZİ - Antalya’da düzenlenen COP31 kapsamında kadın örgütleri, 2025 yılında kabul edilen Belém Toplumsal Cinsiyet Eylem Planı’nın hayata geçirilmesi çağrısında bulundu. Örgütler, iklim politikalarında eşit katılımın sağlanmasını ve taahhütlerin ulusal politikalara ve bütçelere yansıtılmasını istedi.
Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC) kapsamında Antalya’da düzenlenen 31’inci Taraflar Konferansı (COP31) devam ederken, kadın örgütleri iklim politikalarında toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanması ve alınan kararların uygulanması çağrısında bulundu. Kadınlar ve Toplumsal Cinsiyet Grubu (WGC) ile çeşitli feminist ağlar, Kasım 2025’te Brezilya’nın Belém kentinde gerçekleştirilen COP30’da kabul edilen ve 2026-2034 dönemini kapsayan Belém Toplumsal Cinsiyet Eylem Planı’nın (Belém Gender Action Plan - GAP) uygulanmasını istedi.
‘Eylem Planı sahaya indirilmeli’
Kadınlar ve Toplumsal Cinsiyet Grubu, Cinsiyet Adaleti Günü kapsamında yaptığı çağrıda, Belém Toplumsal Cinsiyet Eylem Planı’nın hayata geçirilmesi ve iklim adaletinin COP salonlarından çıkarılarak sahadaki insanlara ulaşması gerektiğini belirtti. Grup, paylaşımında “Şimdi Eylem Planı’nı sahaya indirme zamanı” ifadelerine yer verdi.
İklim finansmanında eşit katılım
COP31 müzakerelerinin gündemlerinden birini de Belém Eylem Planı kapsamında verilen taahhütler oluşturuyor. Plan, iklim değişikliğine uyum, sera gazı emisyonlarının azaltılması, iklim finansmanı ile kayıp ve zarar politikalarında kadınların ve kız çocuklarının eşit katılımını güvence altına almayı amaçlıyor.
Belém Eylem Planı’nın uygulanmasındaki ilerlemenin değerlendirilmesi ve karşılaşılan sorunların belirlenmesi amacıyla Haziran 2029’da bir inceleme sürecinin başlatılması, Kasım 2029’da ise tamamlanması kararlaştırıldı.
‘Taahhütler bütçelere dönüştürülsün’
BM iklim müzakerelerinde resmen tanınan sivil toplum gruplarından Kadınlar ve Toplumsal Cinsiyet Grubu, 27 Ekim’de yayımladığı taleplerde, eylem planının uygulanması için kaynak ayrılmasını ve sorumlu kurumların güçlendirilmesini istedi. Grubun kurucularından Kadın Çevre ve Kalkınma Örgütü (WEDO) de 5 Kasım tarihli açıklamasında, taahhütlerin ulusal politikalara ve bütçelere dönüştürülmesini öncelikli talepler arasında sıraladı. Pasifikli feminist örgütler de benzer taleplerde bulundu. Fiji merkezli DIVA for Equality, 29 Ekim’de yayımladığı değerlendirmede, toplumsal cinsiyet eşitliği hedeflerinin ulusal iklim planlarına dahil edilmesini, uygulama takvimlerinin ve bütçelerin belirlenmesini ve sonuçların kamuoyuna açıklanmasını istedi. Örgüt, Nisan 2025’te bölgedeki aktivistlerin katkısıyla hazırlanan 17 talebi COP31 gündemine taşıdı.
Belém Toplumsal Cinsiyet Eylem Planı’nın ana maddeleri
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC) kapsamında kabul edilen Belém Toplumsal Cinsiyet Eylem Planı’nın ana maddeleri şöyle:
“*Sekreterya tarafından, toplumsal cinsiyet perspektifinin oluşturulmuş organların süreçlerine entegre edilmesindeki ilerlemeye ilişkin hazırlanan sentez raporunu1 not eder ve oluşturulmuş organları, toplumsal cinsiyet perspektifinin süreçlerine entegre edilmesine ve bu konuda raporlamaya ilişkin raporda belirtilen iyi uygulamaları dikkate almaya ve yıllık raporlarına bu alanda raporlamalarının içeriğini ve yapısını nasıl iyileştirdiklerine ilişkin bilgileri dahil etmeye davet eder.
*Sekreterya tarafından hazırlanan toplumsal cinsiyet dağılımı raporunu not eder; bu raporda, Taraf heyetlerinde ve oluşturulan organlarda kadınların temsilinde ilerleme kaydedilemediği ve bu durumun acilen iyileştirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır; raporda vurgulanan, BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC) oturumlarında toplumsal cinsiyet dengesi daha iyi sağlanmış yan etkinlik panellerine yönelik önemli ilerlemeleri takdirle not eder.
*Alt Komite’ye, 2024 yılında toplumsal cinsiyet ve toplumsal cinsiyet eylem planı ile ilgili geliştirilmiş Lima çalışma programının gözden geçirilmesine yapılan katkılar ve sonuçları dikkate alınarak, altmış ikinci oturumunda yeni toplumsal cinsiyet eylem planını geliştirme çabaları için teşekkür eder. Toplumsal Cinsiyet Eylem Planı faaliyetlerinin tasarlanmasını kolaylaştırmak için altmış ikinci oturumunda düzenlenen oturum içi teknik çalıştayda yapılan tartışmalar ve aynı yılın ikinci İklim Haftası sırasında 5-6 Eylül 2025 tarihlerinde Addis Ababa’da düzenlenen aynı konulu karma teknik çalıştayda yapılan tartışmalar;
*Yukarıdaki 3. paragrafta atıfta bulunulan, Uygulama Yardımcı Organı Başkanı tarafından sekretaryanın desteğiyle düzenlenen, son derece etkileşimli ve kapsayıcı karma atölye çalışmasının gerçekleştirilmesini takdirle karşılar.
*Çalıştayın düzenlenmesini destekleyen Taraflara ve gözlemcilere, özellikle etkinliğe ev sahipliği yapan Etiyopya Hükümetine, mali destek sağlayan İsveç Hükümetine ve gelişmekte olan ülkelerin ulusal toplumsal cinsiyet ve iklim değişikliği odak noktalarına çalıştaya katılabilmeleri için destek sağlayan Birleşmiş Milletler kurumlarına ve uluslararası kuruluşlara teşekkür eder.
*Ekinde yer alan 2026-2034 Belém toplumsal cinsiyet eylem planını kabul eder.
*2026-2034 Belém Toplumsal Cinsiyet Eylem Planı’nın uygulanmasının gözden geçirilmesinin, toplumsal cinsiyet konusunda geliştirilmiş Lima çalışma programının uygulanmasının gözden geçirilmesiyle birlikte gerçekleştirilmesine karar verir. İlerlemeyi değerlendirmek, zorlukları ve yapılması gereken diğer çalışmaları belirlemek amacıyla, Uygulama Yardımcı Organından yetmişinci oturumunda (Haziran 2029) incelemeyi başlatmasını ve yetmiş birinci oturumunda (Kasım 2029) incelemeyi sonuçlandırmasını ve bu konuda bir karar taslağı hazırlayarak Taraflar Konferansı’nın otuz dördüncü oturumunda (Kasım 2029) değerlendirilmesi ve kabul edilmesi için tavsiye etmesini talep eder (Kasım 2029);
*Tarafları, Birleşmiş Milletler kuruluşlarını, oluşturulan organları ve ilgili kuruluşları, kendi görev ve öncelikleri doğrultusunda, Belém toplumsal cinsiyet eylem planının uygulanmasında kaydedilen ilerleme, zorluklar ve yapılması gereken diğer çalışmalar hakkında görüşlerini, Belém toplumsal cinsiyet eylem planının uygulanmasının gözden geçirilmesine bilgi sağlamak amacıyla, 23 Şubat 2029 tarihine kadar sunum portalı10 aracılığıyla sunmaya davet eder.
*Sekreterya’dan, Taraflarla istişare içinde, Tarafların ve gözlemcilerin yukarıdaki 8. paragrafta atıfta bulunulan sunumlarını hazırlamak için kullanabilecekleri bir şablon hazırlamasını; Uygulama Yardımcı Organının yetmişinci oturumundan önce sunumlarla ilgili bir sentez raporu hazırlayıp yayınlamasını ve bu oturumda sentez raporunu tartışmak üzere bir teknik çalıştay düzenlemesini talep eder.
*Belém toplumsal cinsiyet eylem planının, iklim eylemini uygulamak için bir araç olarak Taraflara bilgi sağlayabileceğini ve yolların ve yaklaşımların ulusal olarak belirlenmesinin gerektiğini kabul eder.
*İklim eylemi için finansman sağlayan ilgili kamu ve özel kuruluşların toplumsal cinsiyet politikalarını not eder ve bu kuruluşları Belém toplumsal cinsiyet eylem planını dikkate almaya ve uygulanmasını desteklemeye davet eder.
*Ayrıca Tarafları, Birleşmiş Milletler kuruluşlarını, BMİDÇS’nin oluşturduğu organları, uygulama kuruluşlarını, Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli’ni ve diğer ilgili paydaşları Belém toplumsal cinsiyet eşitliği eylem planının uygulanmasını güçlendirmeye davet eder.”







